Tôn Sách cầm danh sách, giao cho Quách Gia, bảo hắn sắp xếp người tra xét một chút.

Quách Gia liếc nhìn danh sách, búng ngón tay một cái. "Tướng quân, không thể không nói, trực giác của ngài thật chuẩn xác. Theo như ta được biết, trong này ít nhất có một phần ba liên quan đến những gia tộc đang bỏ trốn kia." Hắn nghĩ ngợi giây lát, lại hỏi: "Tướng quân thực sự định tra đến cùng sao?"

"Ngươi thấy có được không?"

"Được. Viên Thiệu chiến bại, Viên Đàm bận rộn tiếp quản Ký Châu, tạm thời không có thực lực đối kháng với Tướng quân, càng sẽ không vì những kẻ này mà đắc tội Tướng quân. Có tội danh phụ nghịch làm đại nghĩa ở phía trước, phía triều đình cũng không ai dám đứng ra bênh vực họ, đây là cơ hội tốt nhất để thu thập họ. Chỉ là binh pháp chú trọng "vây ba khuyết một", "cùng khấu mạc truy", nếu không để lại chút đường lui, e rằng sẽ có kẻ liều lĩnh mà làm càn, kéo lên núi làm giặc. Sau đại chiến, tướng sĩ cần nghỉ ngơi dưỡng sức, luôn sẵn sàng đối phó với sự tấn công từ Quan Trung hoặc Hà Bắc, lúc này mà đi tiễu trừ giặc cỏ e là không thỏa đáng."

"Phải vậy. Cho nên ta nghĩ ra một chủ ý, có lẽ có thể giải quyết cùng lúc với việc ban thưởng cho tướng sĩ lập công. Có những tướng sĩ vì thương tật mà tàn phế, không thể ra trận được nữa, về nhà làm ruộng cũng có chút lực bất tòng tâm, ta muốn sắp xếp họ về quê làm Lý chính, Đình trưởng các loại, kẻ biết chữ, thương thế nhẹ hơn có thể làm Huyện úy. Họ thông hiểu chiến đấu, dù chỉ là binh sĩ bình thường nhất, huấn luyện, chỉ huy mười mấy người cũng không thành vấn đề. Theo như hiện tại được biết, số người cần hồi hương có hơn hai ngàn người, sắp xếp họ đến Quảng Lăng, Hạ Bì, dù một người dẫn năm người cũng có hơn vạn nhân mã, tiễu trừ giặc cỏ là thừa sức."

Quách Gia suy tư chốc lát. "Những người này vốn lấy người Dự Châu, người Dương Châu làm chủ, đem họ di dời đến Từ Châu, họ có cam lòng không? Chi bằng hồi hương một số người trong quân đồn điền ở Lạc Dương, để trống một số vị trí mà an trí người của chúng ta. Các chức quan như Huyện úy thì do người Dự Châu, Dương Châu đảm nhiệm, Đình trưởng, Lý chính thì do người bản địa đảm nhiệm."

"Lý chính do người bản địa đảm nhiệm, Đình trưởng cũng do người ngoại lai đảm nhiệm, thiết lập nhiệm kỳ, ba đến năm năm luân chuyển một lần."

Ánh mắt Quách Gia trở nên nghiêm nghị. "Tướng quân, ngay cả quan viên do triều đình bổ nhiệm cũng chỉ đến cấp Huyện là cùng, chưa từng có ai đến cấp Hương, cấp Đình. Làm như vậy là thay đổi chế độ, sẽ gây ra sự phản kháng của hương thân bản địa, cũng sẽ tước đoạt quyền hạn của Thái thú, Huyện lệnh, Huyện trưởng, không thể không cẩn trọng."

"Chính vì ảnh hưởng quá lớn, không thể không cẩn trọng, nên mới cần bắt đầu từ Quảng Lăng, Hạ Bì. Sức mạnh của hương thân địa phương ở đó tương đối yếu kém, dù có phản kháng cũng sẽ không ảnh hưởng đến đại cục. Có danh nghĩa thanh trừng thế gia phụ nghịch này, kẻ dám nhảy ra phản đối dù có cũng sẽ không quá nhiều, chúng ta mượn cơ hội này thăm dò một chút, xem hiệu quả thế nào, rồi mới cải tiến."

Tôn Sách cười khổ một tiếng: "Phụng Hiếu, hiện giờ dù sao cũng là thời chiến, chúng ta dù không thực hành canh chiến, ít nhất cũng phải tăng cường kiểm soát địa phương, nếu không thế gia sẽ không an phận thủ thường. Dù chúng ta đả kích một số thế gia, thế gia mới cũng sẽ như măng mọc sau mưa mà xuất hiện. Đợi đến khi chúng ta bình định thiên hạ, họ đã lớn mạnh, chúng ta lại rơi vào vũng bùn giống như Quang Vũ Đế, lực bất tòng tâm."

Quách Gia khẽ gật đầu, đồng ý với cách nhìn của Tôn Sách. Là tâm phúc của Tôn Sách, hắn biết Tôn Sách không phải muốn nhổ tận gốc thế gia, không phân biệt đúng sai mà chia đều giàu nghèo - trên thực tế điều này cũng là không thể - Tôn Sách chỉ muốn tách rời thế gia và ruộng đất, để sĩ nhân trở thành lực lượng trụ cột cho sự phát triển của xã hội, chứ không phải là lũ mọt khoét rỗng nền móng của tân vương triều.

"Việc này ảnh hưởng rất lớn, không thể nóng vội cầu thành."

"Ta không vội." Tôn Sách cười cười. "Ngươi năm nay hai mươi sáu, ta năm nay hai mươi mốt, Tử Cương tiên sinh cũng mới chỉ bốn mươi ba, ông ấy ít nhất còn có thể phấn đấu thêm hai ba mươi năm nữa. Chúng ta chú ý dưỡng sinh, sống thêm bốn năm mươi năm nữa chắc không phải vấn đề lớn. Có thời gian dài như vậy, hẳn là có thể đặt nền móng rồi chứ?"

"Tướng quân nói vậy thì ta yên tâm rồi. Theo ta thấy, không cần đến bốn năm mươi năm, ba mươi năm là đủ rồi."

"Ta thà rằng nới rộng thời hạn ra một chút, tránh cho bản thân quá nhiều áp lực. "Kỳ ký nhất dược, bất năng thập bộ, nỗ mã thập giá, công tại bất xả". Ta thà rằng đi chậm một chút, cũng phải đi vững một chút."

Quách Gia cười lớn. "Nếu Tướng quân là ngựa lười, thì thiên hạ này làm gì còn ngựa nghìn dặm."

Tôn Sách thầm nghĩ, biết ngay là ngươi không tin mà, thực ra ta chính là một con ngựa lười khoác trên mình lớp da ngựa nghìn dặm, chuyện trị quốc gì đó, ta chỉ biết nói vài câu đạo lý lớn mà thôi, chuyện cụ thể vẫn phải nhờ các ngươi làm. Kiếp trước chức quan lớn nhất chỉ là lớp trưởng tiểu học, một người ngay cả chức quản lý bộ phận cũng chưa từng làm mà nay phải trị quốc, thay đổi tương lai của một dân tộc, ta rất thấp thỏm, không dám không cẩn thận. Những ví dụ thành công khi cải cách thì có, nhưng ví dụ thất bại thì càng nhiều hơn. Ta thà rằng giống như Đặng công, chín mươi tuổi mới thành công, còn hơn là giống như Vương An Thạch, Trương Cư Chính, người mất thì chính sự cũng tiêu tan.

"Phụng Hiếu, chúng ta đang làm chuyện đại sự thay đổi phong tục tập quán, một con ngựa chạy trước là không đủ, phải là vạn mã bôn đằng mới được. Nếu không làm được điểm này, ta thà làm con trâu vàng Nam Dương gánh vác nặng nề mà đi xa." Tôn Sách nhớ đến Chu Du và Trương Hoành ở Nam Dương, không khỏi có chút tò mò. Hoàng Trung chắc hẳn đã trở về Nam Dương rồi, con trâu già Trương Hoành này nếu có ý kiến gì, lúc này chắc đã đang trên đường rồi nhỉ?

Về việc trị quốc này, hắn rất muốn lắng nghe ý kiến của Trương Hoành.

Quách Gia không nói thêm gì nữa. Hắn đã quen với tính cách phân liệt của Tôn Sách: trên chiến trường thì phấn dũng tranh tiên, gần như là lỗ mãng; còn trên chính trị thì thâm mưu viễn lự, gần như là bảo thủ. Chiến đấu như đùa với sóng dữ, tình thế thiên biến vạn hóa, quả thực không thể suy tính quá nhiều, chỉ có thể dựa vào trực giác và phản ứng bản năng của tướng lĩnh. Chính trị lại như mài ngọc, cần sự kiên nhẫn và nghị lực.

Minh Nhạn Đình.

Tôn Sách đứng bên bờ, nhìn những con đập vây mà Hứa Du đã đắp dang dở lúc trước, trong lòng dấy lên cảm khái. Chiến sự đã bình ổn, tướng sĩ, dân phu đều đã rút đi, chỉ còn những con đập vây này là còn lưu lại chút dấu vết của chiến tranh. Nhìn những con đập vây hoàn thành được một nửa này, hắn càng kiên định tin vào sức mạnh của sự kiên nhẫn. Nếu Viên Thiệu không phải là kẻ tam tâm nhị ý, từ lúc bắt đầu đã cắn chặt lấy Tuấn Nghi không buông, thì thành Tuấn Nghi giờ này có lẽ đã là của hắn rồi.

Tất nhiên, chọn một người thích hợp để thực thi nhiệm vụ cũng rất quan trọng, nếu Hứa Du không phải là kẻ tham tài như vậy, Viên Thiệu cũng chưa chắc đã bỏ cuộc. Nói một nghìn, nói một vạn, dùng người là mấu chốt. Nội bộ tranh đấu là không thể tránh khỏi, làm thế nào để điều chỉnh, giảm thiểu tối đa tổn thương do nội hao gây ra mới chính là thủ đoạn của người lãnh đạo.

Viên Thiệu đã thành chuyện quá khứ, nay ta cũng đang đối mặt với những khó khăn tương tự. Xử lý không tốt, khó tránh khỏi đi vào vết xe đổ của Viên Thiệu. Nghĩ đến đây, Tôn Sách chợt nhớ đến mấy câu cuối trong "A Phòng Cung Phú" của Đỗ Mục, khẽ ngâm nga: "Tần nhân bất hạ tự ai, nhi hậu nhân ai chi. Hậu nhân ai chi nhi bất giám chi, diệc sử hậu nhân nhi phục ai hậu nhân dã".

Cố Huy ở bên cạnh nghe thấy, mắt sáng lên. "Tướng quân, đây là lời của ai vậy?"

"Có hay không?"

"Hay, tuy không có câu từ hoa mỹ, nhưng lại là lời lẽ mộc mạc, gần với đạo."

Tôn Sách cười nói: "Một sĩ tử tên là Đỗ Mục, viết một bài 'A Phòng Cung Phú', người ở đâu thì ta quên mất rồi. Đây là câu điểm đề ở cuối bài, ta cũng thấy hay, nên nhớ kỹ hơn một chút."

"Đỗ Mục? 'A Phòng Cung Phú'?" Cố Huy cẩn thận nghĩ ngợi một hồi, lắc đầu. "Chưa từng nghe qua. Nhưng có câu này, nghĩ chắc cũng không tệ."

Lúc này, Tôn Dực ở phía sau lớn tiếng kêu lên. "Đến rồi, đến rồi, Đại huynh, Nhị tỷ, hai người mau nhìn xem, họ đến rồi."

Tôn Sách nhìn theo tay Tôn Dực về phía nam, một chiếc lâu thuyền có thể tích cực lớn xuất hiện trên Lãng Đãng Cừ, giữa đám khách thuyền, thương thuyền lớn nhỏ, nó nổi bật hẳn lên như "nhất lãm chúng sơn tiểu", đặc biệt bắt mắt.