Nghe xong bản báo cáo của Bàng Thống, Tôn Sách thản nhiên gật đầu. "Các ngươi vất vả rồi."

Bàng Thống rất hổ thẹn. "Tướng quân, chúng ta..."

Quách Gia cười nói: "Sĩ Nguyên, ngươi không cần tự trách. Tranh bá thiên hạ xưa nay chưa bao giờ là chuyện một sớm một chiều. Hán chính tuy loạn, cũng không phải bạo chính như nhà Tần. Thiên tử tuy ấu thơ, nhưng không phải kẻ có thể so với Nhị Thế. Cơ nghiệp bốn trăm năm dù có tan rã cũng không phải chuyện một sớm một chiều, muốn thay đổi phong tục tập quán ít nhất cần một thế hệ."

"Tế tửu nói rất đúng. Nhưng ta vẫn cảm thấy rất hổ thẹn. Lần đầu ra trận, chí lớn tài sơ, tuy không có lỗi lớn, nhưng sơ suất lại nhiều vô kể. Cái chết của Trương Dận chính là do mưu tính không chu toàn, gây tổn thương rất lớn cho sĩ khí. Sau đó dụng binh lại thiên về bảo thủ, chính vì thế mới để Viên Hy nhiều lần chạy thoát, không thể trọng thương."

"Cho dù ngươi có giết được Viên Hy, cũng không giúp ích được gì nhiều cho cục diện trước mắt." Tôn Sách duỗi thẳng chân, cơ thể khẽ đung đưa theo sự di chuyển của cỗ xe ngựa. Trước mặt hai thân tín này, hắn khá thư thái, không cần phải làm bộ làm tịch. "Cái chết của Trương Dận quả thực ảnh hưởng không nhỏ, nhưng hai quân giao chiến, làm gì có chuyện không chết người. Ngươi là lần đầu tiên độc lập chủ trì một trận chiến lớn như vậy, Thẩm Hữu cũng là lần đầu tiên chỉ huy hai vạn quân tác chiến, xuất hiện sai sót là chuyện nằm trong dự liệu. Tổng kết bài học, giới kiêu giới táo quả thực nên làm, nhưng vì thế mà tự trách quá mức thì hoàn toàn không cần thiết."

Quách Gia cũng nói: "Quả thật là vậy, điều Thẩm Hữu vào Thanh Châu vốn dĩ là kế sách ứng biến. Có thể đạt được kết quả hiện tại đã là đạt mục tiêu dự kiến: ngăn chặn Viên Hy xâm chiếm Thanh, Từ, giữ vững dịch đạo thông tới U Châu, rèn luyện tướng sĩ, không có gì phải nuối tiếc cả. Thanh Châu chịu nạn Khăn Vàng, nhân khẩu tổn thất nghiêm trọng, xét về mặt tiền tuyến thì quả thực có chỗ thiếu hụt, cần phải bàn bạc lâu dài, không phải chuyện các ngươi bây giờ có thể giải quyết được."

Mặc dù Tôn Sách và Quách Gia ôn tồn an ủi, Bàng Thống vẫn có chút không cam tâm. Trước khi hắn khởi hành, Thẩm Hữu và Cam Ninh đều lo lắng Tôn Sách không hài lòng với chiến tích của họ, nhất là Cam Ninh. Tôn Sách hy vọng hắn có thể ngược dòng sông mà lên, nếu có cơ hội, thậm chí yêu cầu hắn tiến vào Hồng Câu, kết quả là hắn ngay cả Thanh Châu cũng chưa thể rời đi. Nếu hắn có thể kịp thời tới nơi, dù không thể chặn đứt đường lui của Viên Thiệu tại Hồng Câu, cũng có thể chặn đánh quân Viên tại Hoàng Hà, mở rộng chiến quả. Thế nhưng hiện tại, tất cả những điều này đều không thể thực hiện, Ký Châu bảo tồn được thực lực đáng kể, đối với Tôn Sách mà nói là một phiền toái không thể phớt lờ.

Thấy Bàng Thống không thể nguôi ngoai, Tôn Sách cười lên. Đối với cục diện trước mắt, hắn sớm đã có chuẩn bị tâm lý. Mặc dù kiếp trước chưa từng làm quan, nhưng hắn đã nhìn quen cảnh xã hội kinh tế gió nổi mây phun. Lớn thì là sự cạnh tranh giữa Đăng Tháp Quốc, Chiến Đấu Dân Tộc và Hoa Hạ trên mọi lĩnh vực, nhỏ thì là các ngành nghề mọc lên như nấm sau mưa. Hưng suy thành bại, ngoại trừ quy mô khác nhau, ảnh hưởng khác nhau, kỳ thực đạo lý đều giống nhau cả. Dùng cách nói của Phật giáo mà xem, chính là Thành, Trụ, Hoại, Không, chẳng gì nằm ngoài quy luật đó.

Tranh bá cũng giống như làm doanh nghiệp vậy, mở rộng luôn có hiệu ứng biên. Sau khi trải qua giai đoạn phát triển nhanh chóng ban đầu, tốc độ sớm muộn gì cũng sẽ chậm lại. Ảnh hưởng của việc được mất về chiến thuật sẽ dần dần bị san phẳng theo thời gian. Thứ thực sự ảnh hưởng đến đại thế vẫn là sự mạnh yếu về chiến lược: nhân khẩu, kinh tế, lương thực, tài nguyên khoáng sản. Những thứ này đều sẽ ảnh hưởng đến sự tiêu trưởng thực lực đôi bên, cuối cùng ảnh hưởng đến sự cân bằng thắng bại. Đây không phải chuyện vài người nảy ra ý tưởng bất chợt là có thể giải quyết được, trừ khi đối thủ đều là kẻ ngốc.

Hắn hiện tại đang gặp phải tình huống này. Địa bàn càng ngày càng lớn, nhân khẩu càng ngày càng nhiều, phe cánh cũng dần nảy sinh, nội hao tăng lên, thế phát triển tất nhiên sẽ chậm lại. Muốn giành được thắng lợi lớn hơn, trước tiên hắn phải tiêu hóa thành quả thắng lợi đã đạt được, củng cố nền tảng, tích lũy sức mạnh, để cầu hậu tích bạc phát, chứ không phải nhất nhất đi theo con đường quá khích.

Kết quả của sự quá khích thường không tốt đẹp. Xét trên bình diện lớn, nhà Tần, nhà Tùy đều mất sau đời thứ hai. Xét trên bình diện nhỏ, Tào Tháo bại ở Xích Bích, Phù Kiên bại ở Phì Thủy, đều là do trong tình trạng mâu thuẫn nội bộ gia tăng mà không hóa giải thỏa đáng, chỉ biết nhất nhất khai thác, kết quả là nhanh chóng sụp đổ, tất cả nỗ lực đều trôi sông đổ biển.

"Sĩ Nguyên, chúng ta đều còn trẻ, không cần phải vội."

Bàng Thống gật đầu. "Tướng quân độc chiếm năm châu, đã không thể so với mấy năm trước được nữa. Thế cục biến chuyển, quả thực cần phải điều chỉnh một chút, không thể một mực mạo tiến."

"Vậy ngươi nói xem, chúng ta nên làm những điều chỉnh như thế nào?"

Bàng Thống lộ ra một tia do dự, nhanh chóng liếc nhìn gương mặt Tôn Sách, liếm liếm môi. Tôn Sách cảm nhận được sự lúng túng của hắn, có chút kinh ngạc. "Sao vậy? Có lời gì thì cứ nói đi."

"Tướng quân, ta quả thực có chút ý kiến, chỉ là..."

"Nói đi." Tôn Sách phất tay, cười nói: "Đừng có ấp a ấp úng, đã là thảo luận thì không sợ nói sai."

"Tuân lệnh. Tướng quân, khi ta đi qua Nhữ Dương, có nghe được chuyện của Viên Hoành."

Tôn Sách khẽ nhướn mày. "Vậy thì sao?"

"Ta chỉ nghe thấy lời đồn của người qua đường, không biết thật giả thế nào, nhưng từ những lời đồn này có thể cảm nhận được, dư luận đối với Tướng quân không mấy thiện chí..." Bàng Thống nuốt nước bọt. "Thanh Châu tác chiến sở dĩ mãi chưa có tiến triển, chính là vì các thế gia lo lắng chúng ta sẽ gây bất lợi cho họ, cho nên toàn lực ủng hộ Viên Hy. Viên Hy đánh đâu thua đó, mỗi lần tổn thất đều không nhỏ, thế mà luôn có thể bổ sung kịp thời. Nếu tin tức này truyền đến Thanh Châu, khó khăn mà chúng ta phải đối mặt có lẽ sẽ càng lớn hơn."

Tôn Sách và Quách Gia nhìn nhau cười. Bàng Thống trong lòng bất an, chắp tay nói: "Kiến giải thiển cận, mong Tướng quân và Tế tửu chỉ giáo."

"Ngươi không cần căng thẳng, người có suy nghĩ giống ngươi không phải chỉ có một." Tôn Sách dịch chuyển thân mình, để bản thân nằm thoải mái hơn một chút. "Sĩ Nguyên, ta hỏi ngươi một câu: Thế gia ở Dự Châu thực lực mạnh, hay là thế gia ở Thanh Châu thực lực mạnh?"

"Đương nhiên là thực lực thế gia Dự Châu mạnh hơn. Tướng quân, ta không phải là đang đùn đẩy trách nhiệm cho chiến sự Thanh Châu, chỉ là cảm thấy nếu có thể mở lưới một mặt, có lẽ sẽ tranh thủ được một bộ phận thế gia ủng hộ chúng ta, chứ không phải để họ như thú bị vây mà liều chết đấu tranh..."

Tôn Sách giơ tay lên, ra hiệu Bàng Thống đừng vội. "Ta đã nói rồi, chiến sự Thanh Châu đã vượt quá dự kiến của ta, ta không hề có ý trách móc. Tuy nhiên, ngươi có một điểm nói rất đúng, chiến sự Thanh Châu đánh thành cục diện này, có liên quan đến chính sách thế gia của chúng ta, hơn nữa trong vài năm tới có thể dự đoán được, sự phản kháng của thế gia Thanh Châu có lẽ sẽ càng mạnh mẽ hơn. Nhưng ngươi đã nghĩ tới một vấn đề này chưa, thế gia Dự Châu ngày nay còn có sức ảnh hưởng như thế gia Thanh Châu không? Tại sao?"

Bàng Thống hơi nhíu mày, như có điều suy nghĩ. Hắn theo Tôn Sách đã lâu, chuyện Tôn Sách chỉnh đốn thế gia Dự Châu như thế nào hắn biết rõ mồn một, chỉ có điều lúc đó hắn chỉ là một mưu sĩ bình thường, không giống như bây giờ phải chịu áp lực lớn như vậy, cảm ngộ hoàn toàn khác biệt. Qua một lúc lâu sau, hắn mới ngẩng đầu lên lần nữa.

"Tướng quân, ngài định đối phó với thế gia Thanh Châu giống như cách đối phó với thế gia Dự Châu, không vội vàng cầu thành, dùng ba bốn năm thời gian để chậm rãi chỉnh đốn sao?"

Tôn Sách không trả lời mà hỏi ngược lại. "Sĩ Nguyên, lúc ban đầu ta muốn đối phó với thế gia, chỉ đơn giản là vì họ không muốn ủng hộ ta sao?"

Bàng Thống nhíu mày, trầm tư hồi lâu mới chậm rãi gật đầu. "Tướng quân, ta hiểu rồi, Tướng quân không phải là muốn đối phó với thế gia, mà là đang giải quyết căn bệnh nan y về chiếm đoạt đất đai. Tướng quân không phải muốn đối phó với sĩ nhân, mà là muốn thay đổi tệ nạn sĩ nhân chuộng hư danh. Căn bệnh nan y chiếm đoạt đất đai không trừ, bách tính không an. Tệ nạn sĩ nhân chuộng hư danh không đổi, kẻ đọc sách càng nhiều, tổn hại đối với thiên hạ càng lớn."

"Không sai, thứ chúng ta cần đối phó không phải là thế gia, mà là những ảnh hưởng xấu xa mà thế gia mang lại. Cho dù ở bất cứ thời điểm nào, ngươi cũng đừng quên điểm này. Nếu vì sự tiện lợi nhất thời mà đi chệch khỏi mục tiêu này, thì cho dù có dựng lập triều đại mới cũng chẳng có ý nghĩa gì lớn lao cả. Mục tiêu chúng ta tắm máu phấn đấu chẳng lẽ chỉ là vì lợi ích cá nhân, vì vinh hoa phú quý của vài môn vài hộ? Nếu là như vậy, chúng ta và Viên Thiệu có gì khác biệt? Công thần khai quốc theo Cao Tổ hoàng đế đâu rồi? Vân Đài nhị thập bát tướng đâu rồi? Sĩ Nguyên, chúng ta là muốn vì Hoa Hạ mà dựng nên công nghiệp ngàn thu, chứ không phải chỉ là vinh hoa phú quý trăm năm của tôn thị hay bàng thị."