Thưa các bà và các ông hội thẩm, con trai thân yêu, trước mặt các người là một chuyên viên thuộc hãng Bon-Marché.

Ông đã đi bách bộ dọc theo tất cả các lối đi, ông đi thăm tất cả các quầy hàng, với những giá bầy hàng nghèo nàn của năm 45, với cửa hàng văn phòng phẩm không có bút chì màu, cửa hàng chụp ảnh không có phim ảnh, giao bán xúc vật chỉ có nhiều dây xích chó nhưng lại không có bể cá, những lọ nước hoa rẻ tiền, những đôi giày đế gỗ, những chiếc nịt vú không đồng bộ, những bít tất dài không có dây chun. Ông đã lùng sục ở tất cả các tầng lầu, và đã làm tất cả các cô bán hàng phát điên lên, xin ông đừng đùa nghịt với quả bóng đỏ của ông nữa, ông làm rung động cả miếng kính và làm bẩn thảm trải sàn. Ông đã gặp gỡ rất nhiều nhà tu hành, nam và nữ (cửa hàng Bon – Marché là nơi cung cấp hàng ưa thích của các giáo hội). Khi gặp họ, ông nghiêng đầu kính cẩn và người ta ban phước cho ông. Ông đã theo dõi nhiều sơ đội mũ trắng của nhà đạo, những cô có vẻ nhỏ bé nhưng lại mua những quần lót khổng lồ. Ông đã cố thuyết phục (nhưng không có kết quả) một cô gái có đôi mắt mênh mông, cô ta ngày nào cũng đến hỏi mua bột màu.

- Than ôi, cô Catherine, - người bán hàng đáp, - chúng tôi chưa có hàng.

Gabriel hiểu nỗi buồn của cô gái: với những con mắt ấy thì phải vẽ. Nếu không, chúng sẽ thu hẹp lại. Ông thích thú với những bí mật nhỏ bé ấy, ông đắm mình vào những chuyện riêng tư. Đã hai lần, ông nấp trong phòng thử áo, và thầm thì gọi Clara, Clara; Clara không trả lời, ông lại đi tuần. Những chốn này hơn hẳn những quán cà phê là ở chỗ yên tĩnh. Người ta có thể suốt ngày ở đó mà chẳng phải ăn uống gì.

Buổi chiều, trước khi đóng cửa hàng, ông lên tầng lầu cao nhất và cúi gập người xuống, bụng đè lên bao lơn, đầu chúc xuống dưới. Ông vừa thở vừa ngắm nhìn các đồ vật, tất cả các hàng len, tất cả quần áo và những vật gia dụng hàng ngày. Bản danh mục dài lê thê này dành cho một đám cưới, bản danh mục cho ngày Trở về. Ông tự nhủ rằng tất cả những đồ vật cần thiết đó là một chứng cứ, một chứng cứ nhạy bén, không thể khai thác được, một chứng cứ chắc chắn là họ sẽ trở về: Clara, ông Markus và bà Élisabeth. Sự tin tưởng ấy đã giúp ông ngủ được.

Bây giờ Gabriel vẫn còn muốn công khai cảm ơn cửa hàng Bon – Marché vì đã nhận ông vào làm trong những lúc khó khăn đó.

Gabriel và Ann chờ đợi, đã đợi rất lâu trước cửa khách sạn Lutétia và đã không chịu nổi những lời phát biểu của đám đông:

- Chắc là phải yết danh sách ra.

 - Đây không phải là kết quả kỳ thi tú tài.

- Chính quyền phải viết thư cho chúng ta chứ.

- Nhưng làm sao họ biết địa chỉ của ta?

- Cửa sổ khách sạn sao lại đóng thế kia?

- Có lẽ họ đang nghỉ.

- Những người đang bị đi đày không nên nhắm mắt. Họ cần phải thức và thưa các ông, cần phải nuôi dưỡng họ bằng những khẩu phần nhỏ nhoi.

- Và phải cho họ uống.

- Rất ít thôi.

- Ngược lại.

- Xin lỗi, nhưng tôi là thầy thuốc mà!

Vì thế nên để khỏi phải bịt tai, Ann và Gabriel thích ẩn nấp ở cửa hàng Bon – Marché ngay gần đó. Ann đã chinh phục được ông bạn Michel, gian hàng trưởng gian đồ thủy tinh, và cô đã mượn được của ông này máy điện thoại. Điện thoại là ô xy của những người buôn bán. Ông Michel lại đi mượn một cái đồng hồ ở gian hàng đồng hồ và ông ta kiểm tra, cũng chẳng để làm gì, thời gian bất tận của những cuộc trao đổi bằng điện thoại.