Tại sao là Clermont – Ferrand? Tại sao là cao su? Tại sao lại có cuộc hôn nhân giữa cao su và Clermont?

Anh chàng Gabriel của chúng ta, mới đây vốn là người London và vừa bước xuống tàu hỏa ở Paris, đang từng bước dài qua thành phố, mắt mở to và chẳng hiểu rõ:

1) Người Clermont không có vẻ là người nhảy nhót hoặc bật nảy. Rõ ràng họ thuộc loại người sống chân bấu chặt vào đất.

2) Đá ở Clermont cứng, đen và nặng. Chẳng mang tính chất như, chẳng hạn đá phấn mềm ở vùng Loire hoặc đá hoa cương lóng lánh ở Bretagne mà ta đoán rằng chỉ cần ra công một chút là có thể đưa nó lên sân khấu hoặc trưng bày dưới ánh đèn chiếu. Xây dựng bằng đá Clermont thì chẳng lo xảy ra chuyện gì. Gabriel đã kiểm tra điều này khi vuốt ve hồi lâu hai bề mặt các nhà thờ Notre – Dame – du – Port và nhà thờ lớn. Dưới những cặp mắt ngơ ngác của khách đi đường, Gabriel áp tay vào hai tòa kiến trúc, áp mạnh, kết quả là chỉ làm sầy da lòng bàn tay. Bằng chứng đã rõ ràng: chất liệu này chẳng hề có tính chất đàn hồi.

3) Các núi lửa ở vùng lân cận đã tắt, tắt ngóm, mọi người đảm bảo điều đó, từ nhân viên ở nhà ga tới người lái tàu điện. Không thể trông đợi một cái này nào ở hướng ấy.

4) Niềm tự hào của địa phương, Blaise Pascal, quan tâm tới nhiều điều, số học, văn học, những sự cá cược, những chẳng bao giờ tới cao su, vả lại, vào thời ông Blaise Pascal này đã bảo vệ Jansénius chống Loyosla. Thế mà những người theo đạo lý Jansesnius khắc khổ hoặc thuyết dòng Jésuite là ai, họ là những người mềm mỏng nhất, những người mang tính cao su nhất? Những người thuộc loại thứ hai là chắc rồi.

5) Biển nằm ở xa và nước Brésil còn xa hơn. Những người vừa biết dòng sông Amazone và dòng sông Tiretaine nổi tiếng của Sứ Auvergne sẽ bảo ta rằng giữa hai con sông ấy chẳng hề có một quan hệ nào, không thể có một mối quan hệ nào. Thế rồi sao nữa?

Khi ta chưa biết tí gì về một thành phố, thì phải lựa một quán ăn trung bình (trong các quán nhỏ có quá đầy người còn các quán lớn không được trò chuyện thoải mái) và bắt đầu tấn công thực đơn ngon lành, đắt tiền nhất, không nhăn nhó về khoản rượu và khoản phụ phí. Một thái độ như vậy biến khách ăn trở thành người thiện cảm và chủ quán – người hoạt bát.

Gabriel đã xử sự như vậy. Tuy hãy còn trẻ, anh đã có bản năng điều tra. Anh chọn quán Brandarel.

- Ông làm ơn cho biết tại sao Clermont lại thích cao su như vậy?

- Rất đơn giản.

Lần theo lai lịch phả hệ dài lê thê, từ đó thấy nổi bật hai câu hỏi (-Anh có thích cái bà ngu đần của tôi không? Anh nghĩ gì về cái bộ phân dưới lưng đó?), nên ta được biết phu nhân Elisabeth Pugh Baker của vị đầu tiên sáng lập ra nhà máy chế tạo máy móc nông nghiệp ở Clermont là cháu gái nhà bác học người Êcốt MacIntosh, người đã phát minh ra cách hòa tan mủ cao su trong benzin và sau đó sáng chế ra chiếc áo mưa hiện đại…

Một người Italia kết luận: lời giải đáp cho câu hỏi của anh, lý do biến Clermont trở thành thủ đô của thế giới cao su, đấy là tình yêu, anh bạn trẻ ạ!!!

Ông chủ quán kín đáo hơn. Ông lẩm bẩm mấy lời cho rằng đó là do tình cờ, sau đấy tuyên bố bản tính tiền ăn, khá biết điều. Gabriel hơi lảo đảo bước ra ngoài đại lộ Charras. Rượu vang này đã sưởi ấm tim anh: gặp bất kỳ một nữ công dân Clermont nào, lớn hoặc bé, trẻ hoặc già Gabriel đều nghĩ họ là Ann hoặc Clara. Điều may mắn cho bước đường công danh của anh là anh hãy còn khá tỉnh táo nhận biết rằng, người ngợm trong tình trạng như thế này, chẳng nên đến trình diện vị thuê mướn người làm. Anh đi xuôi đại lộ Desais đến thuê khách sạn Puy và ngủ li bì một giấc sau suốt mười hai giờ đồng hồ.

Trong lúc ngủ mê, anh thấy người dân vùng Auvergne nhún thấy như đang đứng trên giường đệm lò xo. Trong lúc ngủ mê, anh thấy những núi lửa lại bắt đầu hoạt động, rất chậm rãi và phát ra những vụ nổ đỏ rực. Trong lúc ngủ mê, anh thấy các nhà thờ đàn hồi co giãn, cổng nhà thờ theo kiểu kiến trúc gô tích co thành hình tròn kiểu rô man để đón đám người đông nghịt vào làm lễ sáng Chủ nhật. Anh thấy Blaise Pascal nổi giận: ông ta giận chẳng để làm gì. Mỗi lần ông ta ném một vật rắn chắc qua cửa sổ, để đo tôi chẳng rõ áp lực nào của không khí, cái vật gọi là rắn chắc nọ, vừa chạm đất liền nảy bật lên và bật trở lại quật thẳng ngay vào mắt ông ta. Anh thấy Tiretaine chuyển sang nhuốm màu đất son và dăng kín thuyền độc mộc.

Khi tỉnh dậy, anh nhận ra rằng cao su là khu vườn bí mật, nỗi nhớ tiếc những khổ hạnh của Clermont. Cao su và Clermont là sự bổ sung lẫn cho nhau, vì nhau. Có họa đui mù mới không nhận ra điều đó. Vì phải sau khi xoa xà phòng hai bên má, cạo nhẵn lớp râu tơ, chải bóng mái tóc, đánh trắng hai hàm răng và ngốn hai lát bánh mì to tướng phết bơ, Gabriel đi đến Nhà máy. Anh huýt sáo miệng. Lòng anh đầy vẻ tự phụ. Anh đưa cặp mắt giễu cợt nhìn quanh thành phố: ta đã đi guốc trong bụng ngươi, ta thừa biết ngươi nghĩ gì, đằng sau cái vẻ nghiêm nghị của ngươi, ngươi che đậy điều gì.

Quảng trường Carmes, một ông Drouard tiếp Gabriel.

- Như vậy là, anh bạn trẻ, anh có thiên hướng?

- Dạ thưa ông, từ hồi còn thơ ấu. Tôi có thể nói, thật lòng chứ không dối trá, tôi ưa thích cao su hơn của ngọt đấy.

Và để lấy lại can đảm (do chỗ chẳng hiểu sao anh chàng đột nhiên thấy lo sợ khi bước vào căn phòng làm việc màu hạt dẻ), Gabriel bóp chặt quả bóng bằng mút ở dưới đáy túi.

  - Anh bạn trẻ, anh nên lưu ý cho rằng cao su chỉ là phương tiện. Ở đây, anh sẽ học được rằng sự giàu có của lốp các xe là vô song. Thôi anh để tôi nói cho mà nghe. (Ông Drouard mở cửa sổ. Một chiếc xe điện chạy ngang qua giữa tiếng ồn ào cọt kẹt, tiếng rít chói tai. Một cuộc trà xát giữa sắt và thép, giữa bán xe và đường ray.) Anh hiểu rõ thế giới không có cao su sẽ ra sao không? Ồn ào, một cuộc đụng độ liên tục giữa các vật. Biết bao chàng trai vào độ tuổi anh lựa chọn các thuộc địa hoặc các nhà băng. Những hoạt động hữu ích, tất nhiên, tất nhiên. Nhưng anh, với lốp xe anh sẽ đi vào lòng cuộc sống. Nhưng thôi, ta chẳng nên để mất thời gian. Anh muốn khi nào thì bắt tay vào công việc? Những điều chúng tôi được biết về anh đều khả ái cả. Chắc anh chẳng phải một người ngoan đạo Thiên chúa cũng như đạo Tin lành. Đừng chối, anh chẳng phải là người đầu tiên chịu anh hưởng của Auguste Comte… Nhưng tôi cuộc với anh rằng sau đây một tháng anh sẽ tới giáo đường, rồi anh xem, chúng tôi không cưỡng ép một ai nhưng chúng tôi có biện pháp riêng, mấy thấy ai ngoan cố nổi… Ảnh hưởng giản đơn của nhựa mủ. Anh đã sẵn sàng rồi chứ? Tuyệt! Tôi sẽ bố trí anh đứng ở vị trí đầu dây chuyền, tiếp nhận mủ, anh sẽ không bị bỡ ngỡ. Và được hoang nghênh trong đại gia đình lốp xe…

Mười năm tiếp theo sau đó, bạn sẽ không hay biết tý gì. Hoặc gần như không hay biết tí gì. Tôi chẳng muốn quấy rầy bạn.

Những câu chuyện học việc có đề tài bắt buộc: tình yêu, tình yêu thống thiết, tình yêu nhức nhối. Mẹ, chị, cậu, cô, nàng hàng xóm, bà de Renal, một phụ nữ ba chục tuổi, chuyên nghiệp… với tư cách một ông bố tốt, tôi có thể làm ra vẻ trịnh trọng, nhắc lại rằng chẳng có tình yêu ở trên đời và Stendhal là kẻ trí tuệ bé nhỏ khi bận tâm nhiều tới Sanseverina hơn những tiến bộ của máy hơi nước. Nhưng tôi biết giữ miệng. Sự ác ý của tôi có giới hạn: nếu Ann và Clara có mặt quanh đây, tôi sống chỉ vì các nàng, để rình chờ các nàng đi ngang qua, mưu toan các cuộc hẹn hò, lượng đo những bước tiến của họ trên con đường vào con tim. Chính đấy là những điều tôi thu tóm, thu tóm trong mười năm qua. Ta không thể chống chọi lại được bản chất con người. Bạn đọc ưu thích những cảm xúc tình ái mang niềm say đắm công nghiệp như trẻ thơ sinh ra đã thích ca dao. Chúng ta cũng vậy. Chúa trời muốn thế. Tôi lập bản danh mục ngắn những nỗi niềm hạnh phúc mang tính lốp xe của tôi để dành cho những người ngoại lệ, chỉ dành riêng cho họ. Chỉ cần viết thư cho tôi thôi, 13 đại lộ Wester Wemys Cannes-la-Bocca, nêu rõ niềm hạnh phúc giữ trước và tôi sẽ thực sự vui mừng thuật lại bạn biết rõ chi tiết hơn. Tôi không yêu cầu bạn phải gửi kèm theo một phong bì bán tem sẵn để viết thư trả lời đâu.