Một người đàn ông ngồi trên chiếc ghế bành cuối cùng trong phong khách được bố trí theo kiểu Mehico, găng tay để trước mặt, trên đùi ông ta, găng tay có màu vàng nhạt không hợp với dáng vẻ chung béo lùn, hồng hào. Bà nội Marguerite đứng trước mặt ông ta, ngắm nhìn móng tay.

– Gabriel, cháu ra ngoài một chút nhé!

Căn phòng chìm trong im lặng khi Gabriel rời khỏi phòng và áp tai vào lỗ khóa của có lẽ để nghe trộm, những ký ức đâu có thể tự nuôi dưỡng.

– Thế nào, anh Orsenna, cái chuyện từ chức này, anh có thể giải thích với mẹ anh và với bản thân tôi nghe được không?

Người đàn ông có đôi găng tay vàng nhạt nói với Louis bằng một giọng nghiêm khắc giả dối và chuệch choạc; người ta đã đoán ra những chỉ thị hậu thuẫn rất chính xác về lòng khoan dung. Bố tôi, một lấn nữa lại có một linh cảm cực mạnh. Tôi vẫn còn lưu trong đầu tiếng rít đó. Tôi gìn giữ nó như một thánh tích, cái khoảnh khắc dũng cảm ở bố tôi và như ta đã biết đấy, không phải là một phẩm chất đặc trưng của bố tôi:

– Tôi không đi.

– Thế anh có thể cho biết lý do tại sao không? Đúng, tại sao?

Suốt toàn bộ cuộc đời chung sống của bố tôi và tôi, gã có đôi găng màu vàng nhạt là nguyên mẫu của dòng giống bị hai bố con chúng tôi phỉ nhổ: những-kẻ-thực-hiện-các-công-trình-thanh-lọc-thấp-hèn.

Bố tôi nhấn lại là tôi không đi.

Tai tôi không bỏ sót gì cả, sự im lặng của bà nội Marguerite, đôi tay bà nội chà vào nhau lẫn tiếng kêu  răng rắc của chiếc ghế bành Mehico khi gã có đôi găng tay đứng dậy.

– Trong trường hợp như vậy, tôi sẽ đi. Như các bạn anh mà vào giờ này họ đang lên tàu. Nhưng anh cũng biết rồi đấy, tàu thủy lúc nào cũng sẵn. Thế nào, thực sự không hối tiếc gì chứ? Thôi được, thưa bà, tôi xin có lời bày tỏ lòng tôn kính của tôi với bà.

Nhờ đôi tai trung thành của tôi, trí nhớ tôi được nuôi dưỡng bởi nào là chiếc hôn tay lúc ra về của gã có đôi găng màu vàng nhạt, nào là những tiếng cọt kẹt đủ loại: tiếng cửa mở, tiếng bánh xe lăn, tiếng cộp cộp của vó ngựa nện trên mặt đường lát đá (mới lát) ở phố Cormeille. Tôi đứng thẳng người và lùi lại thật đúng lúc. Bố tôi mở cửa và ôm vai tôi. Qua cánh của sổ rộng mở vào giữa tiết hè, chúng tôi đưa mắt nhìn cả bầu đoàn thê tử rời xa dần.

– Con thấy không, Gabriel, đấy là chiếc xe ngựa công vụ của Trường thuộc địa. Nó phục vụ khắp mặt. Và cả gã nữa, đấy là bản chất tương đương về bản chất con người với chiếc xe đó. Gã cũng phục vụ khắp mặt. Gã chờ những hạt cát kể từ khi chiếc nồi hơi ngừng hoạt động vào tháng Một, đến một học sinh người Việt nam kiểu mẫu đã đột ngột òa khóc suốt buổi lễ nửa đêm. Tại sao một người theo đạo Phật lại òa khóc nức nở vào đêm Giáng sinh? Mau chóng làm sáng tỏ ngay cho tôi rõ chuyện đó. Nghề của gã là như vậy đấy, giải đáp vô vàn câu hỏi tương tự mà ông hiệu trưởng vẫn hỏi hàng ngày. Do đó phải tha thứ cho gã, Gabriel con, nên thận trọng tránh xa gã và loại người như gã, nhưng phải tha thứ cho gã, Gabriel con, tha thứ cho gã.