Chúng tôi ngồi nhà một số ngày. Một mình, Louis và Gabriel. Chẳng có khách nữ được mời. Louis chuẩn bị cho kỳ thi tuyển. Một kỳ thi tuyển xa vời vợi. Kỳ thi tuyển vào một trường còn đang thành lập. Thật ra, bố đọc sách, tất cả các loại sách sẵn có nói về các thuộc địa. Hơn nữa, khi đọc hết loại sách này, Louis chuyển sang đọc tất cả các loại khác, tất cả những sách mà một cửa hiệu sách nhận được từ khắp các nhà xuất bản.

- Đây không phải là cách chuẩn bị một kỳ thi tuyển, - bà nội Marguerite bảo.

Louis hoàn toàn nhất trí:

- Nếu vậy mẹ cho con chương trình các môn thi. Nhưng mẹ có chắc là khi trường được thành lập, con không quá già chứ?

- Mẹ sẽ xin cho con một đặc cách.

Và thế là bà nội Marguerite lại mở đợt vây hãm Bộ.

Năm tháng trôi qua. Gabriel đã lớn lên cùng thời gian mà không hề nhận biết. Cặp má chú đã thay đổi. Các chú lính chì nhường chỗ cho các chú ngựa gỗ. Dấu hiệu không bác được, chứng tỏ tuổi trưởng thành đang xích gần. Nhưng Louis, chắc do ngại không muốn nêu những điểm cố định cho cậu con trai đang già đi, nên thường kể cho chú nghe vẫn những câu chuyện cũ vào vẫn một thời điểm, ngay sau bữa ăn chiều:

 “Câu chuyện về người đi tìm xứ sở bất tử.

Đây là câu chuyện kể về một người có bà mẹ rất già và đi tìm cho mẹ một xứ sở bất tử (bà nội Marguerite chưa già đâu, Gabriel ạ. Nhưng bố con mình cũng vậy, một ngày nào đó, bố con mình sẽ đi tìm cho bà nội một xứ sở như vậy).

Thôi được rồi. Người con trai lên đường để đi tìm xứ sở đó. Khi anh đến một vùng, nếu bắt gặp các nấm mồ, anh ta liền bỏ đi ngay. Anh đi khắp nơi, nhưng chẳng nơi nào không có mộ. Lúc đó, một người hỏi anh:

- Anh đi đâu mà đi miết đi hoài vậy? Anh cứ đi, liên tục, đi khắp đó đây bỏ mặc mẹ già sống một mình?

Đấy là câu hỏi hay, Gabriel ạ, chẳng bao giờ bố con mình bỏ mặc bà nội Marguerite sống một mình. Chẳng bao giờ. Thôi được rồi. Anh con trai đáp:

- Tôi đi tìm một xứ không thấy có các mộ.

- Nếu vậy, - người nọ nói, - anh trả công cho tôi, tôi lo tìm cho anh một chốn không thấy có mộ.

- Bác hãy chỉ cho tôi một nơi bất tử, - người con hiếu thảo đáp, - tôi xin biếu bác toàn bộ tiền bạc của tôi.

Hai người cùng nhau lên đường, họ đến một vùng quả thực chẳng thiếu một thứ gì trừ các nấm mộ. Họ bắt lạc đà của mình quỳ xuống và ngủ lại chỗ mấy người dân trong vùng. Hôm sau, bác đưa đường bảo người cùng đi:

- Bây giờ anh trả công cho tôi đi, tôi đã chỉ cho anh xứ sở không có mộ.

Anh con trai biếu bác ta toàn bộ tiền bạc của mình. Bác đưa đường nhận tất cả số tiền rồi biến mất. Người con hiếu thảo đón mẹ đến xứ sở này. Và hai mẹ con sống thanh thản trong xứ sở không có mộ. Nhưng một hôm, anh con trai đi dạo ở các miền xung quanh, để mẹ ngủ ở chỗ các chủ nhà. Các vị này thấy bà mẹ ngủ, họ cắt cổ bà, xả thịt chia nhau và để phần một suất cho anh con trai. Khi anh quay về họ liền bảo:

- Mẹ anh sắp chết, chúng ta cắt cổ bà, chia nhau thịt. Đây là suất để phần anh.”

Tôi đã sưu tầm lại được câu chuyện đó. Nó nằm trong cuốn Ngữ pháp tiếng Tamachek, do Louis - Joseph Hanoteau biên soạn, ông là một vị tướng và người uyên bác, sinh và mất ở Decize (1814-1897), nhưng sống cả đời ở Algérie, vì ông chỉ có một mối quan tâm duy nhất trên đời này, đó là những người săm mình màu xanh. Ông nói tiếng, biết rõ phong tục của họ, thậm chí đọc được các câu ít khi gặp và tối nghĩa ghi trên đá của họ. Có lẽ ông thấy thích là một người dân có nước da xanh và dân du mục hơn là một người Pháp và một vị tướng?