Chuyện xảy ra vào một đêm, một đêm buốt lạnh, chắc hẳn đấy là đêm băng giá cuối cùng trong năm, mùa đông bừng tỉnh lần cuối cùng. Sương mù trùm trên thành phố London. Người ta cho rằng đây là một cuộc chạy trốn, vào màn đêm mênh mông, để nhường chỗ cho ban ngày. Trời ngả màu trắng. các hình bóng bên cạnh Gabriel run lên vì lạnh và sợ hãi. Các nhà ngoại giao không phải là những chiến sĩ dày dạn. Ai đã nảy ra ý nghĩ cuộc thập tự chinh? Thật khó đoán được. Một tình cảm nổi loạn chung đã trỗi dậy khi người ta đem thi hài dập nát của ông đại biện tội nghiệp và dịu dàng, người ta đã từng quý mến biết bao nữ hoàng Victoria. Một tình cảm phẫn nộ vì tức giận. Ồ! Một sự tức giận mang tính ngoại giao, tất nhiên là kìm nén, lịch sự, băn khoăn về cung cách và sự lịch thiệp. Ồ! Tất nhiên Lịch sử đã ghi lại nhiều cuộc bạo động còn dữ dội hơn chống lại ưu thế của nước Anh, cuộc nổi dậy của những người Boers chẳng hạn, của những người lính Ấn Độ xipahi, ngay cả của những người Pháp trước thời Fachoda. Nhưng sự kín đáo, cuộc thập tự chinh rất kín đáo của những người Brésil không ai hay biết đáng được kể ra đây. Vào một buổi tối nọ, quãng mười một giờ khuya, gần như toàn bộ nhân viên trong sứ quán quyết định trả thù cấp trên, đây là chuyện chưa từng có trong biên niên sử dài lâu của ngành ngoại giao trong bữa ăn lai rai vô tận như ngoại giao, nơi người ta phải cố và cố nhẫn nhục.

Ở phố Curzon chỉ còn lại mỗi viên bí thư thứ nhất lao phổi, được miễn thứ, và anh chàng bạch tạng đang chờ đợi vị hôn thê (này Gabriel, anh cứ nói thật xem, liệu cô ta có thấy ghê ghê những anh chàng bạch tạng không? Nhưng cô ta sẽ nghĩ gì khi đang đêm trời tối quay về mà không thấy tôi ở nhà?), cũng được miễn thứ. Mọi chuyện trôi qua một cách đơn giản. Các bức rào đều rộng mở. Ai còn hơi sức đâu nghĩ tới chuyện bảo vệ một khu vườn thực vật? Khó khăn duy nhất là sương mù, người ta chỉ nhận ra nhau trong vòng năm mét. Nhưng các chiến hữu của tôi tham gia cuộc thập tự chinh thuộc lòng khu vực này. Hò thường lui tới Kew vào những ngày u sầu, để ngắm bộ sưu tập các cây lan gợi nhớ tới những vùng đất nhiệt đới… Cái nhóm nhỏ mặc tang phục chậm rãi bước trên lối đi chính, đi dọc mép lối nhỏ, một chân trên cỏ, một chân trên lớp sỏi. Những người hay lui tới đây kể cho Gabriel những gì anh chưa được tận mắt thấy, bên trái là hàng cây bách tân cao sừng sững của Chilê, bên phải có vài cây lô hội của vùng Riviera thuộc Pháp…

Sau đó, chúng tôi bước vào khu nhà kính để lại lớp sương mù bên ngoài. Những người Brésil lại dừng lại để hít ngửi mùi rêu phong, mùi vỏ cây ẩm ướt, một  mùi rất nồng nặc bốc tỏ khắp mọi chốn, đó là mùi cây y lăng. Victor nhắm mặt lại vào bảo tôi lắng nghe.

- Anh không nhận thấy sự khác biệt à?

Người ta chẳng hề nghe thấy gì. Dăm lạch nước chảy, tiếng gió rất nhẹ rì rầm qua dặng lá, tiếng rì rào trên các hàng cây cọ cao nhất. Một sự yên ắng, gần như tĩnh lặng, tựa hồ bị phủ vây dưới lớp hơi ẩm.

- Ơ này, không có súc vật. Nước Brésil đích thực có nhiều tiếng động.

Và thấy là chúng tôi bắt tay vào công việc. Chúng tôi hì hục phá phách suốt đêm. Phá phách một cách lịch thiệp, theo kiểu ngoại giao, không đập phá. Đôi lúc Gabriel loay hoay chật vật với chiếc vòi nước gỉ. Anh phải nhờ đến đôi bàn tay sắt của nhân viên mật mã. Sau khi đã cắt được hệ thống sưởi ấm, sau khi đã mở toang được tất cả các cửa sổ, tất cả các cửa chính, cửa ngách, tất cả các lỗ cửa và cửa mái, chúng tôi đứng nhìn sương mù lạnh giá ùa vào căn nhà kính.

- Lạnh như thế này, ngày mai cây cối sẽ chết sạch,- nhân viên mật mã khẽ lẩm bẩm.

Chúng tôi đã chào từ biệt ông đại biện tội nghiệp và rất dịu hiền bằng cách đó, tựa như người ta rải tro hỏa táng ra biển cả. Và rồi chúng tôi quay về đi ngủ.

Vừa được biết “sự xúc phạm hèn hạ đã tiên đoán rất sai về thế kỷ XX? (Trích những từ đầu tiên trong bài báo đăng trên tờ Times) cả đất nước liền được huy động và dồn về khu vườn thực vật ở Kew một loạt những vật cúng tiến.

Kẻ đi bộ, người đi xe landô  mang tới cây của mình từ Malayxia, người ta mang cây lan biểu sinh, trồng trong chậu bằng sành, trong bình thủy tinh, trong chân voi khoét rỗng. Người đã bưng cây từ phòng kính thân thiết của mình, lấy khỏi từ quá khứ thuộc địa của họ và còn những kẻ tò mò đứng trên vỉa hè vỗ tay, reo hò Bảo tàng vạn tuế, giết chết bọn sát hại cây cối. Tất nhiên, trong câu chuyện, họ đã lên án đổ tội cho những người Do Thái, lũ người này đi lang thang du thủ du thực, chẳng hề thấy bốc mùi mùn. Đến trước các lớp rào, đám người mang vật cúng hiển nhiên không tiến thêm được nữa, họ ùn lại tạo thành một hàng dài, tắc nghẽn, mấy ông bà bán hàng rong liền xâu xé mối lợi bất ngờ, người bán nước trà, kẻ bán hạt dẻ, người ta nhóm lửa vì các cây đem tới, để tạo nên một khí hậu nóng, người ta trao đổi các kỷ vật của quân đội Ấn Độ, người ta gợi lại những thời tươi đẹp xa xưa của đảo Jamaiquain, người ta chuẩn bị chỗ ngủ qua đêm, những người Riviera dự định dùng những vật rất không vững trãi để ngủ qua đêm, người ta cực kỳ thận trọng, với một cử chỉ thực sự âu yếm, truyền chúng qua từ tay người này sang tay người kia, người ta mở ô, lót thêm bông để chống lạnh. Đem tinh hoa hào hoa mà so sánh với các cử chỉ này thì đúng là bì phấn với vôi, người ta sẽ cởi bỏ tất cả quần áo dành cho cây cối. Người ta có thể trao cho nhau tấm áo măng tô, chiếc áo sơ mi của mình để che ấm cho mấy cái nhụy hoang dại. Báo chí ra vào lúc chiều tối và cả cảnh sát, các cha cố lẫn đích thân nhà vua phải vật nài kêu van để người ta ngừng ngay việc cung hiến. “Please, xin đừng mang tới gì hết, bảo tảng đã có lại đầy đủ hiện vật rồi”.

- Người Anh xứng đứng với Đế quốc của họ, - Việc nói vào chiều tối hôm đó ngay lúc sau khi đã tháo xong lá đơn xin từ chức. Ông ta đã rời bỏ bước đường công danh của mình. – Con đường ngoại giao đã bị thất bại. Những người Cộng hòa phải nghĩ ra biện pháp đấu tranh khác.

Hôm sau, Gabriel lên tàu quay về Pháp. Cơ man nhà kính ở Kent lấp lánh dưới ánh mặt trời vừa ló mọc.

Tôi đã quên mất một người. Có lẽ, tôi không chắc lắm. Tôi chẳng muốn lại bắt đầu nói dối bà nội.

Không biết bà nội Marguerite có tới London trong buổi tang lễ nữ hoàng không? Hình như tôi đã thấy bà nội thấp thoáng ngoài hành lang tranh tối tranh sáng ở sứ quán, định gõ cửa căn phòng quét sơn trắng có cửa sổ cánh sập của tôi. Nhưng tôi làm sao nghe được tiếng chân bà nội, chẳng là cuộc đời bà nội không hề gây tiếng động? Tôi cũng còn cảm thấy cánh tay bà khoác tay tôi, hai bà cháu lẫn vào đám đông, lẫn vào đám đông dài vô tận trong buổi tang lễ, cháu Gabriel, cháu làm ơn ngó giùm bà xem chiếc măng tô đen của bà nó có bị phai không, trời mưa dữ quá? Bà lão có ánh mắt xanh lơ, ngồi thu lu trên ghế dài trong nhà ga, cháu không muốn chờ bà à, Gabriel, chuyến tàu mấy giờ vậy? Cháu thề với bà rằng bà đã không gây trở ngại trong nghề nghiệp của cháu! Bà lão già, già nua này, không biết có phải là bà nội Marguerite không?