Sau bốn tuần ủ mình trong các suất chiếu sớm, sau những lần nhắc đến tại lễ ra mắt ở London của "Những người khốn khổ", sau những đánh giá trái chiều từ truyền thông, sau sự bảo chứng kép từ Liên hoan phim Berlin và giải Oscar, sau sự chuẩn bị kỹ lưỡng của mùa giải thưởng, doanh thu phòng vé của "Siêu thoát" (Detachment) vẫn không thể lặp lại đường cong kỳ diệu của Lam Lễ trước đây.

Doanh thu tích lũy sau năm tuần chiếu sớm vẫn không thể vượt qua mốc một triệu đô la.

Khách quan mà nói, doanh thu phòng vé của các tác phẩm mùa giải thưởng vốn dĩ không phải là tâm điểm chú ý, vì đây không phải là mục đích ban đầu khi sản xuất tác phẩm. Ngoài việc tranh giải Oscar, doanh thu của tác phẩm phần lớn đến từ việc cho thuê băng đĩa thay vì chiếu rạp, ngay cả các suất chiếu sớm tại các rạp nghệ thuật cũng cơ bản không kiếm được tiền.

Năm kia, tác phẩm "Hang thỏ" (Rabbit Hole) đã mang về cho Nicole Kidman một đề cử Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất Oscar, trước khi có đề cử, doanh thu tích lũy là một triệu rưỡi, sau khi có đề cử, doanh thu cuối cùng là hai triệu hai trăm nghìn. Năm ngoái, tác phẩm "Albert Nobbs" thu hoạch hai đề cử Oscar Nữ chính và Nữ phụ xuất sắc nhất, trước khi có đề cử, doanh thu tích lũy là hai triệu, sau khi có đề cử, tổng doanh thu là ba triệu.

Đối với những tác phẩm nghệ thuật kiểu này, doanh thu chưa bao giờ là tâm điểm chú ý, không ai quan tâm đến chi phí sản xuất của chúng trừ khi nó đắt đỏ một cách khó tin, cũng không ai quan tâm đến số liệu doanh thu của chúng trừ khi có khả năng tranh cử hạng mục Phim hay nhất.

"Siêu thoát", tất nhiên cũng không ngoại lệ.

Trên thực tế, sau Liên hoan phim Berlin, danh tiếng và đánh giá của "Siêu thoát" đã dự báo trước hướng đi của doanh thu. Hiện tại, chỉ trong năm tuần ngắn ngủi của giai đoạn chiếu sớm, doanh thu tích lũy của bộ phim đã chạm mốc một triệu, thành tích như vậy đã là vô cùng đáng kinh ngạc.

Hơn nữa, Tony Kaye không công bố chi phí sản xuất và ngân sách quay phim của "Siêu thoát". Theo ước tính của người trong ngành, con số này nên nằm trong khoảng từ một triệu đến một triệu rưỡi, có thể cao hơn một chút, nhưng cơ bản chỉ dao động trong khoảng đó.

Điều này cũng có nghĩa là, việc đạt được số liệu doanh thu như vậy ngay trong giai đoạn chiếu sớm đã là con số vô cùng đáng mừng đối với Tony.

Nhưng đối với các phóng viên, đối với những phóng viên đang tha thiết chờ đợi Lam Lễ tiếp nối những màn trình diễn kỳ diệu trước đây, thì thành tích như vậy hoàn toàn không thể gọi là xuất sắc hay thành công.

Lướt nhìn lại doanh thu tất cả các tác phẩm của Lam Lễ, thấp nhất là 52 triệu của "Chôn sống" (Buried), trong khi tác phẩm có chi phí đầu tư thấp nhất là "Điên vì yêu" (Like Crazy) đã quét sạch 125 triệu. Tất cả những con số này vẫn chỉ là doanh thu tại khu vực Bắc Mỹ, nếu là doanh thu toàn cầu thì thành tựu đó càng khó tin hơn.

Kỳ vọng của các phóng viên dành cho Lam Lễ không chỉ dừng lại ở doanh thu xuất sắc, cũng không chỉ là đạt được lợi nhuận, mà phải là đại thắng, không có doanh thu gấp mười, hai mươi lần thì dường như khó mà khiến họ thỏa mãn. Hiện tại, thành tích và danh tiếng của "Siêu thoát" có thể là kết quả chấp nhận được đối với người khác, nhưng đối với Lam Lễ, đây chính là "Waterloo" - thất bại thảm hại.

Sau tuần đầu tiên của tháng 12, bước đi chiếu sớm của "Siêu thoát" vẫn tiến hành một cách thong dong, có trật tự.

Vào tuần cuối cùng của năm 2012, bộ phim được chiếu tại 49 rạp ở 5 thành phố Bắc Mỹ, phạm vi chiếu sớm vẫn được kiểm soát chặt chẽ trong một phạm vi giới hạn, để mặc cho danh tiếng và bình luận lan tỏa một cách chậm rãi, cũng để mặc cho những tranh cãi và biện luận từ từ lên men; ngay cả khi đã bước sang năm mới, bước chân chiếu sớm vẫn chưa hoàn toàn mở rộng.

"Siêu thoát" luôn kiên trì chiếu trong phạm vi nhỏ, tuần có số lượng rạp chiếu rộng rãi nhất xuất hiện vào tuần thứ tư của tháng 1, chiếu tại 351 rạp, nhưng cũng chỉ kéo dài đúng một tuần, sau đó một tuần đã bắt đầu cắt giảm số lượng rạp, quay trở lại quy mô chiếu tại 298 rạp.

Nói cách khác, cơ hội để đông đảo khán giả xem phim tại các rạp nghệ thuật thực sự rất hạn chế. Sau khi bỏ lỡ, họ chỉ có thể đợi băng đĩa được phát hành mới có thể xem thông qua phương thức thuê hoặc xem theo yêu cầu trực tuyến.

Cuối cùng, "Siêu thoát" đã được chiếu trong phạm vi nhỏ tại các rạp Bắc Mỹ trong 18 tuần, chính thức hạ màn vào tuần đầu tiên của tháng 3. Tuy nhiên, thay vào đó, bốn tuần sau, bộ phim đã chính thức phát hành đĩa Blu-ray, cung cấp dịch vụ cho thuê và bán, tạo ra kênh xem phim rộng rãi hơn cho những người hâm mộ thực sự lão luyện.

Khi "Siêu thoát" chính thức hạ màn, doanh thu tích lũy tại Bắc Mỹ của bộ phim này dừng lại ở mức 6,98 triệu đô la. Hơn nữa, không có doanh thu nước ngoài vì Tony Kaye không vận hành việc chiếu rạp ở nước ngoài, mà bỏ qua khâu chiếu rạp, trực tiếp phát hành đĩa để đông đảo khán giả có thể xem tác phẩm này một cách trực tiếp và nhanh chóng hơn.

Theo thông báo chính thức từ studio cá nhân của Tony Kaye, "Siêu thoát" chỉ dựa vào doanh thu phòng vé đã sớm đạt được lợi nhuận, và con số vượt xa sức tưởng tượng.

Studio cũng cho biết, Tony đã quyên góp toàn bộ doanh thu phòng vé cho các tổ chức từ thiện, chủ yếu là các tổ chức liên quan đến hệ thống giáo dục, đặc biệt là các dự án hỗ trợ giáo dục ở khu ổ chuột. Sau đó, Lam Lễ cũng tuyên bố quyên góp toàn bộ thu nhập cát-xê cá nhân và lợi nhuận phòng vé cho các tổ chức từ thiện tương tự.

Rõ ràng, đối với họ, quay và sản xuất tác phẩm "Siêu thoát" chưa bao giờ là mục tiêu kiếm tiền hàng đầu, thậm chí không phải là một trong những mục tiêu.

Đồng thời, "Siêu thoát" cũng chính thức vượt qua "American History X", trở thành tác phẩm có doanh thu cao nhất trong sự nghiệp đạo diễn của Tony. Đây thực sự là một kết quả bất ngờ.

Khi "American History X" ra mắt năm 1998, bộ phim đã đạt được 6,72 triệu đô la doanh thu tại Bắc Mỹ; đồng thời cũng được chiếu ở nước ngoài và đạt được doanh thu không tệ, cuối cùng doanh thu tích lũy toàn cầu vượt mốc 20 triệu, lên tới 23 triệu đô la.

Tuy nhiên, chi phí sản xuất của bộ phim này cũng vô cùng khổng lồ, lên tới 20 triệu đô la. Tính theo cách này, bộ phim không những không thể có lãi mà còn phải chịu lỗ. Nhưng sau đó, bộ phim đạt kết quả tốt trên thị trường cho thuê băng đĩa và đã thành công trong việc đạt được lợi nhuận.

"Siêu thoát" không thể chiếu ở nước ngoài, doanh thu toàn cầu tất nhiên không thể so sánh với "American History X", nhưng tác phẩm này sớm lên kệ thị trường cho thuê đĩa và cũng nhận được phản hồi không tệ. Khả năng duy trì sức nóng bền bỉ cũng khiến người ta kinh ngạc - phim tác giả, phim cult luôn luôn là như vậy.

Mặc dù doanh thu phòng vé Bắc Mỹ của "Siêu thoát" vẫn vượt xa mong đợi; mặc dù "Siêu thoát" một lần nữa đạt được lợi nhuận, ngay cả khi không thể bùng nổ mạnh mẽ, thành tích vẫn không tệ; mặc dù mức độ thảo luận rộng rãi về "Siêu thoát" vẫn khiến người ta phải chú ý; mặc dù "Siêu thoát" chỉ là một bộ phim nghệ thuật, một bộ phim nghệ thuật không lấy doanh thu phòng vé làm thước đo thành bại…

Nhưng không ai có thể bỏ qua, cũng không ai muốn bỏ qua, đây là "Waterloo" đầu tiên của Lam Lễ kể từ khi anh xuất hiện. Không phải suy đoán, không phải giả tưởng, mà chính là một "Waterloo" thực sự.

Thứ nhất, giấc mơ năm tác phẩm liên tiếp phá mốc trăm triệu doanh thu Bắc Mỹ của Lam Lễ đã tan thành mây khói.

Thứ hai, doanh thu tích lũy tại Bắc Mỹ của "Siêu thoát" thậm chí không thể vượt qua ngưỡng mười triệu.

Thứ ba, danh tiếng của "Siêu thoát" hoàn toàn rơi vào khó khăn, ngoài điểm đánh giá từ giới truyền thông là 55 điểm, trên Rotten Tomatoes là 59% độ tươi, điểm trung bình là 6 điểm; trên IMDb, với hơn 40.000 lượt đánh giá của cư dân mạng, điểm số tạm thời dừng ở mức 7,8 điểm, tuy gỡ gạc lại chút thể diện nhưng vẫn như muối bỏ bể.

Không nghi ngờ gì nữa, đây là đáy mới trong sự nghiệp của Lam Lễ; hơn nữa còn thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng.

Vì vậy, cái ngày mà mọi người khổ sở chờ đợi, cái ngày mà mọi người tha thiết hỏi han, cái ngày mà mọi người mong mỏi trông chờ, cuối cùng đã đến; thế nhưng… tâm trạng lại không hề hân hoan và vui vẻ như tưởng tượng.

Sau niềm vui và sự nhẹ nhõm ngắn ngủi, tâm trạng nhanh chóng chùng xuống, có chút hoang mang, có chút lạc lõng, lại có chút thất vọng. Những cảm xúc đan xen này thật sự khó có thể dùng một từ ngữ để tóm tắt chính xác.

Chỉ mới vừa tròn 23 tuổi cách đây không lâu, Lam Lễ đã tạo ra vô số kỳ tích trong sự nghiệp, thậm chí khiến người ta ghen tị và oán hận, ước gì được thấy anh vấp ngã một cú đau điếng; nhưng khi ngày này thực sự đến, mọi người lại bắt đầu cảm thấy mất mát, chẳng lẽ, người dẫn đầu thế hệ Y cứ thế mà suy sụp sao?

Điều đó có nghĩa là sự thay thế của thời đại vẫn không thể hoàn thành sao? Điều đó có nghĩa là sự trỗi dậy của thế hệ diễn viên mới cứ thế mà dừng lại đột ngột sao? Điều đó có nghĩa là họ bỏ lỡ cơ hội chứng kiến hết lịch sử này đến lịch sử khác ra đời sao?

Con người luôn mâu thuẫn như vậy, tốt và xấu, thiện và ác, tiến và lùi, tất cả mọi thứ đều tập hợp trên người họ, sau khi đạt được tâm nguyện rồi, lại bắt đầu hối hận.

Bây giờ nhìn lại sự nghiệp của Lam Lễ, sự tiếc nuối vượt xa niềm vui, bởi vì họ đã bỏ lỡ khoảnh khắc Lam Lễ một lần nữa tạo nên lịch sử, tương lai bỗng chốc trở nên bất định. Những thần tượng thời đại kiểu Tom Cruise và Will Smith, liệu có bao giờ xuất hiện nữa không?

Vui buồn lẫn lộn, có lẽ đây là từ ngữ miêu tả chính xác nhất lúc này.

Nhiều phương tiện truyền thông không có hành động "dậu đổ bìm leo" tập thể như tưởng tượng, trái lại có chút chán nản, sau khi báo cáo xong, lần lượt bắt đầu đặt ra một nỗi lo ngại khác:

Danh tiếng phức tạp và doanh thu ảm đạm của "Siêu thoát", cùng với bước đi chiếu sớm chậm chạp, điều này có nghĩa là, trong mùa giải thưởng năm nay, Lam Lễ sẽ lần đầu tiên vắng mặt trong danh sách đề cử?

Từ trước đến nay, mối liên hệ giữa Liên hoan phim Berlin và giải Oscar vốn cực kỳ mong manh, những người đoạt giải Ảnh đế, Ảnh hậu mỗi năm, ngay cả việc lọt vào danh sách tranh đấu mùa giải thưởng cũng vô cùng khó khăn, hồ sơ đoạt giải lại càng mịt mờ hơn.

Lần gần nhất Ảnh đế Berlin giành giải Oscar phải kể đến năm 2000, Benicio del Toro sau khi lên đỉnh Berlin nhờ "Traffic" đã giành được giải Nam phụ xuất sắc nhất Oscar vào năm sau đó.

Còn lần gần nhất Ảnh hậu Berlin giành giải Oscar là năm 2004, Charlize Theron nhờ màn trình diễn xuất sắc trong "Monster" đã liên tiếp đoạt giải Ảnh hậu tại cả Berlin và Oscar. Khi đó vẫn là thời kỳ trăng mật của Berlin và Oscar, Halle Berry năm 2002, Nicole Kidman năm 2003 đều lần lượt tái lập quỹ đạo đoạt giải Oscar sau khi lên đỉnh Berlin.

Nhưng hiện tại, triển vọng của Lam Lễ trong mùa giải thưởng năm nay đang ngày càng trở nên mờ nhạt.

Cho đến thời điểm hiện tại, trong số các ứng cử viên nam tranh giải Oscar, người ta nhắc đến Joaquin Phoenix của "The Master", nhắc đến Daniel Day-Lewis của "Lincoln", nhắc đến Bradley Cooper của "Silver Linings Playbook", nhưng không ai nhắc đến Lam Lễ của "Siêu thoát".

Đây mới chính là sự thất vọng thực sự, đây mới là sự ảm đạm thực sự.

Sau nhiều năm liên tục mạnh mẽ, năm nay, đà thăng tiến của Lam Lễ lần đầu tiên chậm lại.