“Sự hưng khởi của một quốc gia có lẽ cần trải qua thời gian của mấy đời người, nhưng sự suy bại lại có thể diễn ra trong chớp mắt.”

Vậy sự hưng khởi của Đại Minh, đã tốn mất mấy đời người?

Đáp án không đồng nhất, cũng chẳng có đáp án nào thực sự chuẩn xác.

Dường như, sự hưng khởi của Đại Minh đến rất đột ngột, thậm chí có chút huyền thoại. Có lẽ, đối với những người của thế kỷ 17, họ không biết tại sao Đại Minh lại có thể quật khởi đột ngột như vậy, thế nhưng, vào cuối thế kỷ 17, cho dù là thôn phu vô tri nhất ở châu Âu, cũng biết rằng ở phương Đông có một quốc gia phồn vinh vô cực — Thiên triều.

Thiên triều!

Không biết từ lúc nào, Thiên triều đã thay thế cho cái tên Đại Minh, trở thành từ ngữ mà người châu Âu dùng để miêu tả Đại Minh, miêu tả Trung Quốc. Ngay cả ở những vùng quê hẻo lánh nhất, cũng sẽ có người dùng ngôn từ sống động để miêu tả vạn vật của Thiên triều, miêu tả sự phồn hoa và cuộc sống nơi đó.

Khác với cung điện dát đầy vàng của vị quân chủ được miêu tả trong "Ký sự Marco Polo", giờ đây, sự miêu tả của người ta về Thiên triều thường là cuộc sống của con người nơi đó phú quý và an nhàn biết bao. Hầu như tất cả mọi người đều tin rằng, nơi đó là chốn gần thiên đường nhất.

Thực ra ở một mức độ nào đó, họ gọi Đại Minh là Thiên triều, chính vì nơi đó càng gần với thiên đường hơn.

“Trên thế giới này có thiên đường không?”

Trên sân khấu khu chợ hỗn tạp ở Luân Đôn, nữ diễn viên mang lớp trang điểm diêm dúa cất tiếng hỏi.

“Có, chỉ là nơi đó không gọi là thiên đường, mà gọi là Thiên triều...”

Chỉ cần nghe thấy cái tên này, mọi người liền vì thế mà mơ tưởng hướng về. Dẫu sao đối với họ, Thiên triều từ trước đến nay chưa từng là một nơi chốn địa đàng không có thực. Mặc dù bọn họ chưa từng đặt chân đến nơi đó, nhưng điều đó không hề cản trở việc họ thông qua các vở kịch để tưởng tượng ra vạn vật nơi ấy.

Thiên triều!

Một cái tên thoạt nhìn có vẻ giản đơn, lại chứa đầy những huyễn tưởng của người châu Âu về nơi đó. So với Tân Đại Lục, người châu Âu còn khao khát được đặt chân đến Thiên triều hơn. So với Tân Đại Lục đầy rẫy những rủi ro khó lường, Thiên triều chính là một thiên đường hoàn hảo.

Nhưng, nơi đó thực sự là thiên đường sao?

Lại một lần nữa, Thần phụ John Tillotson nhìn những kẻ đang say sưa mê mẩn chỉ vì một hai chữ "Thiên triều", trong lòng ông trồi lên một nghi vấn như vậy, thế nhưng, lại chẳng có một ai giải thích cho tất cả những điều này.

Thực ra vốn dĩ chẳng cần giải thích quá nhiều. Đối với những người sống ở châu Âu, trong tưởng tượng của họ, Thiên triều không chỉ đơn thuần là quốc gia vàng son dưới ngòi bút của Marco Polo, mà đồng thời còn là một quốc gia bình đẳng, tự do. Ở nơi đó, mỗi một cá nhân đều có thể thực hiện giá trị nhân sinh, mỗi một cá nhân đều có thể sở hữu một cuộc sống an lành, sung túc.

Rất nhiều khi, trí tưởng tượng của con người về thiên đường cũng chỉ đến thế mà thôi. Hơn nữa, vì đa phần mọi người đều không hiểu rõ về Thiên triều, cho nên họ sẵn sàng dốc hết mọi sức tưởng tượng để mường tượng về quốc gia tốt đẹp chốn nhân gian ấy, lại đem tất cả mọi thứ ở đó thần thánh hóa, tưởng tượng về nó, thậm chí trong quá trình này, họ không tiếc thêu dệt nên đủ loại lời nói dối, rồi lại sẵn sàng đem những lời dối trá do chính mình dệt nên ấy kể cho những người khác nghe, khiến cho tất cả mọi người đều tin rằng đó mới là chân lý thực sự.

Ít nhất trong mắt John, đây mới là điều chân thật nhất. Trên thế giới này vốn dĩ chẳng có cái gọi là thiên đường nhân gian, cái gọi là thiên đường nhân gian ấy, chẳng qua chỉ là sự tưởng tượng của con người mà thôi.

“Ha ha, ta biết ngay mà, ta biết chắc chắn là thế rồi...”

Vừa bước chân vào nhà, còn chưa đợi nữ bộc treo áo hộ, John Tillotson đã nghe thấy tiếng hô kích động của phụ thân.

“John, con đến rồi đây, bảo con một tin vui nhé.”

John Wilkins vừa nhìn thấy con trai liền kích động nói.

“Chúng ta cuối cùng cũng chế tạo ra được máy hơi nước cao áp do Thiên triều sản xuất rồi. Trong bức thư gửi cho ta, Nelson có nhắc tới việc họ tin rằng công việc của chính mình đã tiệm cận với Thiên triều...”

Khi nghe thấy hai tiếng "Thiên triều" phát ra từ miệng phụ thân, ánh mắt John Tillotson hiện lên vẻ khó hiểu. Ông nhìn phụ thân mình — người sáng lập Hội Hoàng gia, cũng là vị viện trưởng duy nhất từng đảm nhiệm chức vụ viện trưởng tại cả hai trường đại học Oxford và Cambridge, đồng thời cũng là Giám mục Chester hiện tại.

Chẳng lẽ, ông ấy lại không hề nhận thức được sự sai lầm trong lời nói của chính mình hay sao? Chẳng lẽ ông ấy cũng giống như những kẻ vô tri kia, tin rằng ở phương Đông thực sự tồn tại một Thiên triều giống như chốn thiên đường nhân gian hay sao?

“Phụ thân, tại sao tất cả chúng ta đều phải dùng hai tiếng Thiên triều để gọi nước Minh vậy?”

Nhìn phụ thân, ông cất lên nghi vấn giấu kín trong đáy lòng.

“Thiên triều ư?”

John Wilkins khó hiểu lên tiếng.

“Có gì không đúng sao? Thôi, không nói chuyện này nữa. Con xem, máy hơi nước của chúng ta bây giờ đã bắt kịp Thiên triều rồi, ta nghĩ chẳng mấy chốc chúng ta cũng sẽ xây dựng một tuyến đường sắt của nước Anh. Chúa phù hộ, cuối cùng chúng ta cũng có thể đuổi kịp Thiên triều rồi.”

Nhìn dáng vẻ râu ria bay phần phật vì quá đỗi kích động khi nhắc đến máy hơi nước của phụ thân, John Tillotson không kìm được mà phá vỡ ảo tưởng của ông.

“Đúng vậy, chúng ta có lẽ có thể xây dựng tuyến đường sắt đầu tiên của nước Anh sau vài năm nữa, thế nhưng, phụ thân, xin ngài đừng quên, người nước Minh đã xây dựng hàng vạn dặm đường sắt rồi. Có lẽ những chiếc đầu máy hơi nước đang chạy băng băng trên đường phố của họ cũng nhiều vô kể, ai mà biết được chứ? Cho nên, xin ngài đừng có đắc ý sớm như vậy, dẫu sao thì ở nước Anh, ngoài các xưởng quân khí ra dường như chẳng có nơi nào cần đến máy hơi nước cả! Thậm chí toàn bộ châu Âu cũng đều như vậy.”

Sự thẳng thắn của John Tillotson khiến phụ thân ông ngẩn người ra một lúc, phải một hồi lâu sau ông mới bật cười.

“Dường như, con không vui cho lắm nhỉ?”

Cho đến lúc này, ông mới phát hiện ra sự bất mãn của con trai, thậm chí có chút không thể hiểu nổi thái độ của nó.

“Vui sao? Phụ thân, ngài nên đi xem lại đi, bây giờ hễ nhắc đến Thiên triều, hầu như tất cả mọi người đều có dáng vẻ hớn hở mày bay sắc múa, tất cả mọi người đều đang ca tụng Thiên triều là thiên đường, đều đang bàn tán rằng nếu nhân gian có thiên đường thì chắc chắn đó phải là Thiên triều. Chúa tôi ơi, đây chính là nước Anh hiện tại đấy, người Anh không còn là con chiên của Chúa nữa, mà đã trở thành những kẻ sùng bái Thiên triều rồi. Người ta thậm chí nhắm mắt lại cũng có thể kể vanh vách những điểm tốt của Thiên triều, kể tên những địa danh của Thiên triều, không chỉ Trung Đô mà còn có Quảng Châu, Vũ Xương, Trường Sa, Nam Kinh, Tô Châu, Hàng Châu... Thế nhưng, có mấy ai kể được tên các địa danh của nước Anh cơ chứ?”

Nhìn người con trai đang vô cùng kích động, John Wilkins không lập tức phản bác lại cậu ta, mà cứ lặng lẽ nhìn cậu, lắng nghe cậu kể lể những suy nghĩ của mình. Một lát sau, ông mới nhìn cậu rồi chậm rãi lên tiếng.

“Tại sao lại thành ra thế này nhỉ?”

Câu hỏi ngược lại của phụ thân khiến John Tillotson trợn tròn hai mắt.

Tại sao ư?

“Trong cuốn "Hành trình của người hành hương" mới được xuất bản của John Bunyan, tác giả viết rằng trong một giấc mơ, ông gặp một người mang gác gói hành lý nặng trĩu tên là Cơ Đốc Nhân, người ấy muốn đi đến Thành phố Thiên Quốc, thế rồi Cơ Đốc Nhân đã phải trải qua muôn vàn khó khăn trắc trở, vượt muôn trùng sông núi mới đến được lý tưởng quốc chí thiện. Thế nhưng trong thế gian này, có mấy ai sẵn sàng trải qua muôn vàn khó khăn trắc trở, vượt muôn trùng sông núi để có thể đặt chân đến lý tưởng quốc? Rất ít, rất ít người sẵn sàng làm như vậy. Thế nhưng Thiên triều thì sao? Trong mắt rất nhiều người, họ chỉ cần mua nổi một chiếc vé tàu là có thể đến được Thiên triều, có thể sống một cuộc sống sung túc hoàn toàn mới giống như người Thiên triều. Chúa ơi, trên đời này lại có chuyện đơn giản nhường ấy sao?”

Có đôi khi, sở dĩ con người sẵn sàng tin rằng trên thế giới này có một chốn thiên đường nhân gian, không phải vì thực sự tồn tại một chốn thiên đường nhân gian nào cả, mà là bởi vì họ cảm thấy chốn thiên đường nhân gian đó ở gần họ hơn, mang tính thực tế hơn.

Chốn thiên đường nhân gian thực tế ấy có thể trở thành giấc mơ của bất cứ ai, bởi vì ai ai cũng có khả năng đặt chân đến đó, mà chẳng cần phải trả giá quá nhiều, thậm chí chỉ cần một tấm vé tàu là đủ.

Đây mới chính là nguyên nhân gốc rễ khiến con người sẵn sàng tin vào tất cả những điều này, không phải vì nó thực sự tồn tại, mà là bởi vì mục tiêu ấy đơn giản hơn rất nhiều.

Trong tiếng thở dài cảm thán của phụ thân, John Tillotson tán đồng nói.

“Quả thực, nơi đó chỉ chào đón các học giả châu Âu, còn người bình thường thậm chí còn chẳng vượt qua nổi cửa hải quan ở Nam Thiên Môn đã bị đuổi cổ về rồi. Bản thân nước Minh còn di dời một lượng lớn dân nghèo ra các thuộc địa, nếu không nhờ có các thuộc địa rộng lớn, thì vùng đất bản thổ của họ có lẽ còn cằn cỗi hơn cả nước Anh, dẫu sao thì dân số của họ nhiều đến thế cơ mà.”

So với những bách tính Anh bình thường, thông qua lời miêu tả của các giáo sĩ cũng như các học giả, John hiểu rõ Thiên triều rốt cuộc là một nơi như thế nào hơn.

Nơi đó chưa từng là thiên đường nhân gian trong tưởng tượng thần thoại, ít nhất tuyệt đối không phải là thiên đường của tầng lớp bình dân Anh quốc. Thậm chí có thể nói, nơi đó hoàn toàn không hề chào đón những người dân Anh bình thường.

“Người rất đông! Nhưng đất nước cũng rất rộng lớn!”

John Wilkins hướng mắt nhìn về phía xa xăm, trong ánh mắt ông mang theo một tia khao khát.

“Thực ra, nếu có thể, ta rất hy vọng có một ngày có thể đến Thiên triều một chuyến. Ta chưa từng nhìn thấy thiên đường, nhưng rất nhiều người đều nói nơi đó là chốn gần thiên đường nhất, cho nên... ta rất muốn đi xem thử.”

Nhìn phụ thân, John Tillotson thở dài một tiếng thật dài.

“Phụ thân, tuổi tác và thân phận của ngài không cho phép ngài thực hiện một chuyến viễn chinh như vậy đâu.”

Người muốn đến đó tận mắt nhìn xem đâu chỉ có riêng phụ thân ông, có vô số người Anh đều vô cùng tò mò về nơi đó. Gần như tất cả mọi người đều khao khát có thể đặt chân đến chốn ấy, vừa là vì hiếu kỳ, mà đồng thời cũng là vì một thứ khao khát nào đó.

“Cho nên, ta hy vọng con có thể thay ta đến đó xem thử.”

“Cái gì? Con á!”

John Tillotson khó hiểu nhìn phụ thân, anh hoàn toàn không thể ngờ được phụ thân lại có suy nghĩ này.

“Tại sao chứ? Ngài biết đấy, con vốn không hề thích nước Minh, đối với nơi đó con thậm chí còn chẳng có mấy thiện cảm, con cảm thấy tất cả mọi thứ đều là giả dối. Rất nhiều điều chúng ta tìm hiểu được, có lẽ đều là do con người thêu dệt nên.”

“Chính vì con không thích, cho nên ta mới hy vọng con đi.”

Wilkins nhìn con trai mỉm cười nói.

“Nếu là một kẻ mang lòng yêu mến Thiên triều đi đến đó, e rằng hắn sẽ chẳng thèm quay trở về nữa, còn ta, sẽ mãi mãi không thể biết được diện mạo thực sự của nơi đó ra sao.”

“Nhưng thưa phụ thân, con là một thần phụ, mà nơi đó, hiện tại cũng không hề chào đón các thần phụ.”

Có những lúc, chính các thần phụ là những kẻ đã đẩy tung cánh cửa lớn của Đại Minh, thậm chí mười năm trước, các thần phụ vẫn có thể tự do ra vào Đại Minh. Thế nhưng sau đó, các thần phụ cũng bị hạn chế. Chỉ có điều họ không cấm truyền giáo, mà chỉ yêu cầu các thần phụ bắt buộc phải là người nước Minh. Hơn nữa từ rất lâu trước đó, khi sứ đoàn của họ đến yết kiến Roma lần đầu tiên, họ đã đạt được nhận thức chung với Tòa thánh về vấn đề này, thậm chí trong đoàn sứ thần còn có cả người nước Minh đi theo để học tập thần học.

“Nhưng con đồng thời cũng là một học giả, con trai ta, hơn nữa lại là một học giả vô cùng xuất sắc! Đi đi, vì ta, và cũng là vì nước Anh!”

Mấy ngày sau, John Tillotson lên một con tàu thương thuyền của nước Minh rời khỏi nước Anh, bắt đầu hành trình viễn chinh vạn dặm. Sau khi dừng chân nghỉ ngơi hai ngày tại Mũi Hảo Vọng, con tàu lại một lần nữa giương buồm khởi hành. Trải qua chuyến hải trình kéo dài ròng rã ba mươi sáu ngày, cuối cùng anh cũng được nhìn thấy đất liền một lần nữa.

“John, ngài xem, đây chính là Malacca. Điểm tận cùng của eo biển Malacca chính là Nam Thiên Môn, nghe nói nơi đó là vùng cực nam thuộc quyền quản lý trực tiếp của Thiên triều, bước vào Nam Thiên Môn coi như đã chính thức đặt chân vào phạm vi lãnh thổ của Thiên triều rồi đấy.”

Fritz là một học giả thực vật học đến từ Hesse, đây là một chuyên ngành khá lạnh lùng ít người theo đuổi, thế nhưng, anh ta tin rằng chuyên ngành này có thể giúp mình kiếm được một công việc nghiên cứu ở Đại Minh, dẫu sao thì Đại Minh cũng sở hữu số lượng trường học lớn nhất trên thế giới này. Lúc ở Mũi Hảo Vọng, anh ta đã thăm dò ngónghỉ mọi thứ đâu vào đấy rồi. Rất nhiều người trên tàu ôm mộng tưởng về thiên đường đều đã xuống tàu tại các khu thuộc địa của nước Minh ở Mũi Hảo Vọng, phần lớn bọn họ đều đã tha hóa thành những lao động khế ước của các chủ trang trại nước Minh.

“Chúng ta phải nộp đơn xin visa ở đó, nếu như không xin được visa, chúng ta có lẽ có thể sang các nước chư hầu xung quanh thử vận may.”

So với một Fritz mù tịt chẳng biết gì về tương lai, John Tillotson lại tràn đầy sự tự tin tuyệt đối vào việc sẽ xin được visa.

Con tàu sắp cập cảng đến nơi rồi, tất cả mọi người trên tàu ai nấy đều vô cùng kích động, cho dù là người nước Minh hay là những người Tây Dương trên tàu, dẫu sao thì lênh đênh trên biển lâu đến thế, ai nấy đều khao khát được một lần nữa đặt chân lên mặt đất.

Đây chính là điểm dừng chân cuối cùng của con tàu này. Đi sâu hơn nữa vào bên trong nội địa đế quốc, sẽ là các tuyến hàng hải nội địa, có các thương hiệu thương hội chuyên trách phụ trách những tuyến hàng hải đó.

Mà John Tillotson và Fritz Heydrich cùng những người khác với tư cách là người nước ngoài, đều cần phải xin visa đi vào đại lục bản thổ ngay tại Nam Thiên Môn, thế nên sau khi thu dọn hành lý xong xuôi, John liền xuống tàu.

Sau khi xuống tàu, nhóm người John và Fritz đi thẳng đến tòa nhà Nam Hải quan nằm ngay bên cạnh bến cảng, sau đó bắt đầu xếp hàng ở khu vực làm thủ tục visa. Trong lúc đứng xếp hàng chờ đợi, anh phát hiện ra những người ở đây đến từ khắp nơi trên châu Âu, họ nói đủ thứ ngôn ngữ khác nhau, tất cả mọi người đều đang cố gắng chứng minh với viên chức hải quan của Thiên triều rằng bản thân sở hữu tài năng mà Thiên triều đang cần đến, từ đó giành lấy visa, giành lấy cơ hội được bước chân vào Thiên triều.

Đến lượt Fritz, John nhìn thấy anh ta chuẩn bị rất nhiều tài liệu, có lẽ đều là những tài liệu liên quan đến phương diện thực vật học. Lắng nghe anh ta đứng đó giải thích những kiến thức về thực vật học, John thậm chí còn phải thán phục những vị viên chức hải quan kia, rốt cuộc họ làm thế nào để có thể phân biệt được trong số những kẻ này, ai mới thực sự là người sở hữu tài năng mà nước Minh cần chứ?

Về điểm này, đương nhiên John chẳng mảy may rõ ràng. Hơn nữa anh cũng chẳng có quá nhiều thời gian để bận tâm đến Fritz, rất nhanh đã đến lượt anh. Dẫu sao ở đây có tới hơn chục vị nhân viên hải quan cùng lúc xử lý các công việc liên quan đến visa.

“Ngài tên là gì?”

“John Tillotson, tôi đến từ nước Anh, tốt nghiệp trường Đại học Cambridge, cũng từng theo học tại Đại học Oxford, đây là thư mời của tôi...”

Thực ra, tất cả những chuyện này vốn dĩ không cần phải phức tạp đến thế. Chỉ cần một bức thư mời là đủ, mà bức thư mời của John Tillotson lại đến từ vị tiến sĩ Newton đại danh đỉnh đỉnh. Vị nhân viên hải quan nọ sau khi nhìn thấy bức thư mời, những câu hỏi tiếp theo thường chỉ mang tính chất biểu trưng mà thôi.

Chẳng qua chỉ mất vài phút ngắn ngủi, nhân viên hải quan đã đóng con dấu lên một tờ giấy, sau đó mỉm cười nói bằng tiếng Anh với John Tillotson.

“Chào mừng ngài đến với Đại Minh!”