Khác với ngày tàn của Mãn Thanh đang tới gần, Đại Minh năm Hưng Càn thứ hai mươi mốt là một vẻ thịnh thế phồn vinh hưng thịnh. Đối với bách tính bình thường mà nói, đây là thái bình thịnh thế đã lâu không gặp.

Đại Minh lúc này trông như thế nào?

Có lẽ người thời đại này không thể đưa ra một định nghĩa chính xác, cũng không thể đưa ra một mô tả chuẩn xác.

Văn minh phát đạt, khoa học hưng thịnh, thiên hạ thái bình... những từ ngữ như vậy đều có thể dùng để mô tả Đại Minh hiện nay. Trong hai mươi năm qua, những thay đổi đã diễn ra tại Đại Minh là không thể tưởng tượng nổi, thậm chí có thể nói là long trời lở đất.

Nếu có một người đến từ không gian khác đặt chân tới Đại Minh năm Hưng Càn thứ hai mươi mốt, hẳn sẽ kinh ngạc phát hiện, Đại Minh bây giờ giống như một thể hỗn hợp hơn. Tổng thể vẫn dừng lại ở thế kỷ XVII, xã hội, tư tưởng, học thuật đều đại để nằm lại ở thế kỷ XVII, thế nhưng nhiều thứ lẽ ra thuộc về văn minh công nghiệp thế kỷ XIX lại cũng xuất hiện tại quốc gia này.

Máy hơi nước, tàu hỏa, tàu thủy, điện báo đều lần lượt xuất hiện trên mảnh đất này. Không còn nghi ngờ gì nữa, Đại Minh hiện nay đã sớm bắt đầu một cuộc cách mạng công nghiệp lấy máy hơi nước làm cốt lõi. Máy hơi nước ảnh hưởng tới cuộc sống của thế nhân trên mọi phương diện. Sự xuất hiện của các phương tiện giao thông như tàu hỏa, tàu thủy đã rút ngắn khoảng cách thiên hạ của Đại Minh về mặt không gian, mà điện báo lại thay đổi Đại Minh từ căn bản, không những khiến trung ương Đại Minh có thể trực tiếp nắm bắt sự việc xảy ra ở biên thùy cách xa vạn dặm, mà còn khiến dân gian được tận hưởng những thay đổi do việc truyền tin mang lại cho cuộc sống.

Chính những thay đổi này đã thay đổi Đại Minh từ căn bản, thay đổi cả thời đại này.

Gần như cùng ngày Lý Định Quốc đích thân thống lĩnh mười lăm vạn đại quân vung quân tiến đánh Mãn Thanh, báo chí khắp Đại Minh, từ Nam chí Bắc đều thi nhau đăng tải tin tức, hầu như tất cả các tờ báo đều dùng "Trận chiến cuối cùng" để mô tả chiến dịch lần này.

Người ta đã sớm lường trước ngày này sẽ tới, tuy thời gian chờ đợi có chút dài dằng dặc, nhưng sau hai mươi mốt năm chờ đợi, hôm nay, ngày ấy cuối cùng cũng đã đến.

Đối với một số người, ngày này có lẽ chẳng có gì quan trọng, nhưng với một số người khác, ngày này lại là điều họ hằng mong đợi bấy lâu. Biết bao năm qua, họ vẫn luôn chờ đợi ngày này, chờ đợi ngày này để báo cho những người đã khuất rằng, mối thù lớn của họ đã được trả.

Là một ký giả, Triệu Vịnh Xuân nắm bắt tin tức nhanh hơn những người khác. Gần như ngay khi tiệp báo quân Minh công phá Khố Nhĩ Đại, tiêu diệt hơn vạn địch quân vừa tới Ngũ quân Đô đốc phủ, họ cũng nhận được tin tức. Khác với tiếng reo hò của những người khác, Triệu Vịnh Xuân tìm đến nấm mồ ngoài thành.

Đó là một nấm mồ khổng lồ nằm ngoài thành Tế Nam, nó trông giống một gò đồi lớn hơn, đôi khi người ta thậm chí còn coi nó là một ngọn núi nhỏ quanh Tế Nam. Có lẽ với nhiều người, họ thậm chí đã quên mất dưới đó chôn cất những gì. Dưới nấm mồ ấy, chôn cất hàng chục vạn bách tính Tế Nam bị tàn sát khi Hậu Kim xâm nhập quan ải. Cha mẹ Triệu Vịnh Xuân cũng chết vào thời điểm đó, lúc bấy giờ cậu trốn trong cống rãnh thải nước trong nhà, mới cùng em gái may mắn sống sót.

Trong rất nhiều lúc, dù là người trong cuộc cũng sẽ chọn cách lãng quên một số chuyện, nhưng hôm nay, cậu lại một lần nữa tới đây, dù sao thì cậu cũng không thể chọn cách lãng quên.

Một lư hương, vài nén nhang, mấy loại quả bày thành đĩa, lần lượt đặt trước mộ, rồi Triệu Vịnh Xuân quỳ ở đó lặng lẽ nói.

"Cha mẹ, Vịnh Xuân tới thăm người đây. Cha mẹ, có lẽ qua một thời gian nữa thôi, mối thù lớn của thành Tế Nam chúng ta có thể được trả rồi. Trận này, triều đình chắc chắn sẽ tiêu diệt sạch lũ Kiến Nô..."

Quỳ trước mộ, Triệu Vịnh Xuân không biết cha mẹ có nghe thấy hay không, nhưng với cậu, đây là một kiểu an ủi, cũng giống như năm đó sau khi quân Minh thu phục thành Tế Nam, cậu cũng từng tới đây tế bái cha mẹ, đem tin mừng Tế Nam quang phục kể cho họ nghe vậy.

Ngày đó, trước nấm mồ này, đâu đâu cũng đốt nhang, hương hỏa thịnh vượng vượt xa tưởng tượng của mọi người, thậm chí tàn nhang còn chất thành một ngọn núi nhỏ.

Nhưng bây giờ thì sao?

Nghĩa dân trủng này trống vắng, tuy rằng trong công viên quanh Nghĩa dân trủng có không ít du khách, nhưng sau khi qua Nghĩa dân bài phường, người tế bái tại Nghĩa dân trủng này chỉ còn lại một mình cậu.

Hai mươi năm, một thế hệ, nhiều người đã chọn cách lãng quên. Họ quên mất tổ tiên đã thảm tử dưới lưỡi đao đồ tể của quân Thanh ra sao, quên mất năm đó tổ tông đã xả thân quên chết để bảo toàn y quan của người Hán như thế nào.

Lãng quên nỗi đau là một bản năng của con người.

Chẳng những những thanh niên chưa từng trải qua nỗi đau thảm khốc đó chọn cách lãng quên, mà ngay cả Triệu Vịnh Xuân đôi khi cũng chọn cách quên đi, cậu không muốn nhớ lại những nỗi đau đó.

Giống như việc cậu không gọi em gái tới vậy.

Sở dĩ cậu không gọi em gái tới, chính vì sâu trong thâm tâm, cậu thậm chí hy vọng em gái có thể quên đi tất cả những điều này, chỉ có như vậy, con bé mới không sống trong nỗi đau của ngày hôm qua.

Ngay cả khi là người trong cuộc, đôi khi người ta cũng hy vọng quên đi tất cả. Chỉ khi quên đi nỗi đau ngày hôm qua, mới có thể bắt đầu ngày hôm nay.

Ngay khi cậu sắp rời đi, cậu nhìn thấy bên cạnh có một người cũng đang bày biện đồ tế lễ ở đó, dường như cũng giống cậu, đang tế bái tổ tiên.

Hiện nay chỉ có rất ít người còn có thể nhớ tới những điều này, cũng chỉ có rất ít người tới đây, nói với những người đã khuất rằng, mọi thứ sắp kết thúc rồi.

Kết thúc.

Sự kết thúc này họ đã đợi mấy chục năm. Họ vẫn luôn lặng lẽ chờ đợi, cuối cùng vào hôm nay họ đã thấy được khả năng của sự kết thúc.

Một lát sau, người đó đứng dậy, nhìn thấy Triệu Vịnh Xuân đang chăm chú nhìn mình, liền gượng cười.

"Huynh đài đã biết tin thắng trận truyền tới từ Tây Vực rồi sao?" Vương Khải Viễn nhìn người này hỏi.

"Là một trận đại thắng!" Triệu Vịnh Xuân gật đầu, bình tĩnh nói.

"Ừm, tuy nói hiện tại còn hơi sớm, nhưng đây chắc chắn là trận chiến cuối cùng. Tấn Vương là danh tướng đương thời, có ngài ấy chủ trì chiến trận, cộng thêm quan quân kiêu dũng, chắc chắn có thể một trận định càn khôn, tiêu diệt sạch lũ Kiến Nô."

Đối với họ mà nói, kết thúc không chỉ đơn thuần là đánh bại kẻ địch. Kết thúc là để những kẻ đó hoàn toàn biến mất. Họ có lẽ đã chọn cách lãng quên, nhưng sâu trong thâm tâm, họ chưa bao giờ quên.

"Ai da, đợi hơn mấy chục năm, cuối cùng cũng đợi được ngày này!" Đứng trước Nghĩa dân trủng, Vương Khải Viễn đầy cảm khái nói, có lẽ vì xúc động, chòm râu bạc của ông đều run rẩy.

"Năm đó, lúc Kiến Nô tàn sát Tế Nam, tôi mới mười tuổi thôi, giờ đã ngoài sáu mươi rồi, vốn tưởng rằng đến chết cũng không nhìn thấy ngày Kiến Nô bị diệt tận gốc, không ngờ tới, cuối cùng cũng nhìn thấy ngày này."

Đã qua mấy chục năm. Trong mấy chục năm qua, ông không ngừng chờ đợi, không ngừng kỳ vọng, mà bây giờ ngày này cuối cùng đã tới. Khi còn sống, ông cuối cùng đã nhìn thấy ngày này tới.

Có lẽ vì thời gian chờ đợi quá lâu. Ngoài sự xúc động ra, ông còn đầy rẫy cảm khái, cảm khái vì quãng thời gian chờ đợi đằng đẵng này.

Vương Khải Viễn nhìn Triệu Vịnh Xuân hỏi: "Huynh đài chắc hẳn cũng là người trong cuộc?"

"Cũng là kẻ may mắn thoát khỏi lưỡi đao hổ khẩu!" Triệu Vịnh Xuân liếc nhìn Nghĩa dân trủng, rồi nói: "Nhà họ Triệu tổng cộng một trăm tám mươi bảy người, sống sót chỉ còn tôi và em gái, em gái lúc đó mới năm tuổi đầu..."

Nhắc tới chuyện cũ, lệ liền trào ra từ mắt Triệu Vịnh Xuân. Gia tộc từng hiển hách, nay đã lụi bại dưới lưỡi đao tàn sát của Mãn Thanh, từ sau đó, em gái trở thành người thân duy nhất của cậu trên đời này, sự náo nhiệt ngày xưa, nhiều nhất chỉ có thể nhớ lại trong giấc mơ.

Mà bây giờ, những hình ảnh đó cũng ngày càng mơ hồ hơn, không phải vì đã già, mà là vì cậu không muốn, thậm chí không dám nghĩ tới, bởi vì mỗi lần hồi ức đều là quá nhiều đau thương, ký ức càng tươi đẹp, thường thường nỗi đau mang lại sẽ càng nhiều, lâu dần, cậu thà rằng lãng quên, có lẽ lãng quên mới có thể xoa dịu nỗi đau trong thâm tâm cậu.

Thế nhưng, trong rất nhiều lúc, cậu vẫn sẽ nhớ lại, vẫn có thể nhớ lại sự vui vẻ năm nào, nhớ lại dáng vẻ được cha mẹ nuông chiều bên gối năm xưa. Có lẽ chính vì thế, bao nhiêu năm nay, cậu vẫn luôn không dám quên đi tất cả những điều này, mặc dù sâu trong thâm tâm, cậu rất muốn quên đi những nỗi đau đó.

Có vài nỗi đau đâu dễ gì có thể lãng quên? Có vài vết sẹo đâu dễ gì có thể chữa lành?

"Ai, nhà họ Vương tổng cộng hai mươi lăm người, chỉ còn lão đây sống sót. Cậu xem, trong Nghĩa dân trủng này, không biết bao nhiêu gia đình không một người sống sót, không biết bao nhiêu gia đình già trẻ đều bị bọn chúng tàn sát, cả tộc bị diệt tận gốc."

Nhìn nấm Nghĩa dân trủng khổng lồ đó, đôi mắt Vương Khải Viễn đẫm lệ, cũng lộ vẻ vô cùng xúc động. Sau đó lẩm bẩm: "Chết sạch rồi, chết sạch cả rồi!"

"Phải vậy, chết sạch rồi, vì chết sạch rồi, nên mọi người cũng chẳng nhớ lại được nữa..."

Sự việc thường là như vậy. Người chết sạch rồi, cũng sẽ chẳng còn ai đi nhớ tới những điều này nữa. Người sống sẽ quên đi tất cả mọi thứ. Họ sẽ quên đi nỗi đau ngày xưa, họ sẽ quên đi tất cả những gì xảy ra ngày hôm qua. Đến cuối cùng, họ thậm chí còn nhận giặc làm cha.

"Chỉ sợ, qua mấy chục năm nữa, thiên hạ này sẽ quên sạch những điều đó. Thật ra, đợi tới khi chúng ta chết đi rồi, ai còn nhớ tới những người được chôn cất ở đây nữa?"

Lời của Vương Khải Viễn khiến Triệu Vịnh Xuân đột nhiên nhận thức được trách nhiệm của bản thân. Cứ tiếp tục thế này, rất nhiều người sẽ lãng quên. Tại sao không nhân lúc họ còn sống, viết lại tất cả những điều này, dùng văn tự để ghi chép lại tất cả đây?

Không chỉ là ghi lại những điều này, quan trọng hơn là để tất cả mọi người đều nhìn thấy những gì đã xảy ra ngày hôm qua. Chỉ có như vậy mới không khiến người ta chọn cách lãng quên, cũng chỉ có như vậy mới có thể khiến người ta ghi nhớ mối thù năm xưa.

"Ai, đám trẻ trong xã học kia, tuy nói chúng biết Dương Châu mười ngày, Gia Định ba lần tàn sát, trong sách vở của chúng có những điều này, nhưng cũng chỉ có thế thôi. Đối với chúng mà nói, cuộc tàn sát năm đó của Kiến Nô, chẳng qua cũng chỉ là những điều này, nhưng, đâu chỉ có thế..."

Triệu Vịnh Xuân gật đầu thâm tâm tán đồng, cậu biết Vương Khải Viễn nói là sự thật, một sự thật sắt đá không thể chối cãi. Đại giang Nam Bắc, nơi nào chưa từng chịu sự tàn sát của Mãn Thanh?

Nhưng ngoài một "Nghĩa dân trủng" hoặc "Nghĩa dân bia" ra, thứ có thể khiến người ta ghi nhớ còn lại là gì?

Những người trong cuộc của cuộc tàn sát năm đó đang già đi từng chút một, họ đang chết dần, một ngày nào đó tất cả mọi thứ sẽ bị người ta lãng quên.

Có lẽ người ta sẽ vì những tư liệu trong sách vở mà nhớ tới Dương Châu mười ngày, nhớ tới Gia Định ba lần tàn sát, nhưng sao có thể nhớ được những chuyện khác? Đối với nhiều người, thứ họ có thể nhớ cũng chỉ có chừng đó thôi, nhưng họ chưa chắc đã có thể nhớ được những sự việc xảy ra bên cạnh mình. Bởi vì không có ai nhắc nhở họ cả. Thậm chí không có ai dùng văn tự để ghi chép lại tất cả những điều này, cuối cùng tất cả mọi người sẽ chọn cách lãng quên.

Nhìn chăm chú vào tòa "Nghĩa dân trủng" được xây dựng từ năm Hưng Càn thứ nhất này, Triệu Vịnh Xuân hồi lâu không nói nên lời. Cậu cứ đứng đó như vậy, với tư cách là chủ biên của "Sơn Đông Chu báo", cậu biết mình nên làm gì, không chỉ là viết một cuốn sách, không chỉ là ghi chép những sự việc xảy ra ở Tế Nam, cậu nên ghi lại tất cả mọi thứ.

Hôm đó, sau khi trở về nhà, Triệu Vịnh Xuân vẫn không thể bình tâm lại được, cậu cúi người trước án, sau khi trầm tư hồi lâu, viết xuống một bài văn. Đây không chỉ là một bài văn, mà cũng là một lá thư. Lá thư này được cậu chép lại hàng chục bản trong đêm, sau đó vào sáng sớm ngày hôm sau, dán tem rồi gửi tới các tòa soạn báo danh tiếng ở Đại Minh cũng như báo chí các tỉnh.

Đây là một buổi sáng, khi Vương Thụ Nhân tới tòa soạn báo "Công Nghị báo", với tư cách là tổng biên tập, sau khi xử lý xong các loại công việc, trợ lý của ông đưa cho ông mấy lá thư.

"Tổng biên tập, ngoài mấy lá thư riêng ra, còn có một lá thư của chủ biên 'Sơn Đông Chu báo' Triệu Vịnh Xuân viết cho ngài,"

"Sơn Đông Chu báo? Triệu Vịnh Xuân?"

Không có giao thiệp gì cả, huống hồ tờ báo địa phương lớn nhất Sơn Đông là "Sơn Đông Khoái báo" mới đúng chứ, còn Chu báo ư? Căn bản là chưa từng nghe thấy bao giờ.

Xé mở phong bì, Vương Thụ Nhân mở lá thư ra, rồi cầm thư lên xem. Rất nhanh, vẻ mặt vốn không chút gợn sóng của ông trở nên nghiêm túc và chăm chú.

Khi đặt lá thư xuống, lòng ông hồi lâu không thể bình tĩnh lại, ông ngẩng đầu lên, nói với trợ lý.

"Lập tức đặt một vé tàu hỏa đi Tế Nam, tôi muốn tới Tế Nam một chuyến."

Thực tế, trong mấy ngày này, người tới Tế Nam không chỉ có mỗi Vương Thụ Nhân của "Công Nghị báo", mà còn có nhiều tổng biên tập các tòa soạn báo danh tiếng, sau khi nhận được thư đều lập tức chạy tới Tế Nam. Sáu ngày sau, trong một phòng riêng của một tửu điếm khá xa hoa tại Tế Nam, Vương Thụ Nhân nhìn thấy không ít đồng nghiệp trong giới báo chí, tổng biên tập "Minh báo" Tôn Vị cũng đã tới.

Buổi tụ hội hôm nay, thậm chí có thể nói là một buổi thịnh hội của giới báo chí Đại Minh, tổng biên tập mấy chục tòa soạn báo đều đã tới đây.

Mà chủ đề mà mọi người thảo luận vô cùng đơn giản, chính là việc Triệu Vịnh Xuân nhắc tới trong thư - với tư cách là ký giả, họ có trách nhiệm ghi lại lịch sử, ghi lại những hành vi bạo ngược xảy ra khắp nơi.

"Chư vị, trước hết, tôi cần phải làm rõ, sở dĩ đề cập tới việc này, không phải là để kích động lòng căm thù, mà là để ghi lại lịch sử, để người đời sau có thể nhìn thấy cảnh ngộ của tổ tiên từ trong sử sách, nhìn thấy những gì đã xảy ra khi Giáp Thân lục trầm, nhìn thấy tổ tiên chúng ta đã kháng tranh vì điều gì? Chẳng lẽ chỉ vì kiểu tóc? Hay là để bảo toàn văn minh của chúng ta? Điều gì đã thúc đẩy họ chọn cách kháng tranh, và điều gì đã thúc đẩy những lưu khấu đó quay về với Đại Minh, trở thành trung kiên của Đại Minh, là sự thúc đẩy của quan chức chăng?"

Với tư cách là chủ nhà, Triệu Vịnh Xuân lần lượt bày tỏ quan điểm của mình, cũng chính những quan điểm này đã khiến tất cả mọi người đều tới đây, không vì "Sơn Đông Chu báo" là một tờ báo nhỏ mà từ chối lời mời của cậu.

Lời của Triệu Vịnh Xuân đã khơi dậy sự đồng cảm của mọi người. Với tư cách là tổng biên tập tờ báo lớn nhất Đại Minh là "Minh báo", Tôn Vị khi tỏ ý tán đồng, lại nói.

"Triệu tổng biên, đây không phải là một chuyện dễ dàng đâu. Muốn biên soạn tất cả những điều này lại, chỉ dựa vào những ký giả báo chí chúng ta đi thu thập thôi, e là chẳng dễ dàng gì."

"Phải đó, thiên hạ mấy chục tỉnh, hàng ngàn huyện, nơi đâu cũng có bạo hành của Mãn Thanh, chỗ nào cũng có tàn sát, ngay cả ghi chép trong địa chí cũng có chỗ thiếu sót, huống chi là dựa vào mấy ký giả như chúng ta?"

"Hơn nữa ký giả phỏng vấn đương sự, khó tránh khỏi có sự phóng đại, nếu những sai lầm như vậy được ghi thành văn tự, luôn sẽ khiến người ta nảy sinh nghi ngờ. Vì vậy, chúng ta còn cần phải hiệu đính một số sai lầm trong đó."

"Cho nên, mới cần đối chiếu kỹ lưỡng, mới cần cố gắng hết sức phỏng vấn càng nhiều người càng tốt."

"Càng nhiều càng tốt? Điều này cần bao nhiêu thời gian? Cần đầu tư bao nhiêu nhân lực? Triệu tổng biên, chúng ta làm báo, cũng cần phải cân nhắc tới việc mưu sinh chứ nhỉ?"

"Chúng ta quả thực cần phải mưu sinh, nhưng hiện tại đã qua bốn mươi năm kể từ Giáp Thân, không biết bao nhiêu người trong cuộc đang già đi, họ đang chết dần chết mòn, rất nhanh thôi, khi họ chết đi rồi, chúng ta còn có thể nhìn thấy gì nữa? Chỉ có thể nhìn thấy vài dòng văn tự đơn giản trong địa chí, chỉ vậy mà thôi. Hậu nhân của chúng ta sẽ cho rằng, chúng ta vì kiểu tóc mà không tiếc mạng sống, vì vinh hoa phú quý cá nhân. Tới lúc đó, ai sẽ giải thích cho họ, cho những nghĩa sĩ đó, cho những người đã chết đây?"

Câu hỏi ngược lại của Triệu Vịnh Xuân khiến mọi người rơi vào trầm mặc. Họ đều biết, đây là một công việc cực kỳ nặng nề, cũng là một công việc vô cùng trường kỳ.

"Ghi chép lại tất cả những điều này, để hậu nhân của chúng ta có thể từ đó nhìn thấy những sự việc thực sự đã xảy ra những năm đó, chính là trách nhiệm và sứ mệnh của thế hệ chúng ta, của những ký giả chúng ta!"

"Nhưng đây là một sự việc vô cùng to lớn, có lẽ còn chưa đợi chúng ta làm xong, người trong cuộc đã già đi rồi, họ và chúng ta, đều đã già đi rồi!"

"Tôi có một cách!" Đột nhiên, Vương Thụ Nhân nãy giờ vẫn chưa phát biểu ý kiến gì nhìn mọi người nói.

"Nếu một người làm cả trăm năm cũng không xong, thì một trăm người có khi một năm đã làm xong rồi. Nếu một trăm người cần một ngàn năm mới làm tốt được, thì mười vạn người một năm cũng có thể làm tốt nó."

Lời ông vừa dứt, liền có người nói.

"Ông định tìm mười vạn người này ở đâu?"

Đối mặt với câu hỏi ngược của người khác, Vương Thụ Nhân trả lời.

"Bất kỳ nơi nào dưới sự cai trị của Đại Minh, ở Đại Minh, ở chư Hạ, ở các thuộc địa, bất kỳ một người nào, bất kỳ một người nào từng trải qua thời đại đó. Cái chúng ta cần, là để họ đem những gì mình từng trải qua, hoặc suy nghĩ của bản thân, viết thư cho chúng ta, rồi chúng ta lại tập hợp tất cả những thứ này lại, hiệu đính và chỉnh lý chúng. Vì sự việc đã xảy ra trên khắp cả nước, vậy thì chúng ta hãy để những người dân khắp cả nước, cho chúng ta biết, nơi họ đã xảy ra chuyện gì, họ tại sao lại kháng tranh!"