Hai mươi năm, một thế hệ.

Thời gian của một thế hệ đủ để thay đổi rất nhiều truyền thống.

Khi những người đến từ Ai Cập ở đó cảm thán khôn nguôi vì có người lại dám rời bỏ Thiên Triều, thì tại Ngô Tống Khẩu, hàng vạn di dân đang bước ra khỏi "khách sạn di dân", bước lên những con tàu di dân đi về muôn nơi. Những con tàu di dân này sẽ đưa họ đến các vùng Chư Hạ cũng như Bắc Mỹ, Nam Phi và các thuộc địa khác. Họ sẽ trở thành những người khai hoang thuộc địa, là quốc nhân của Chư Hạ, bắt đầu cuộc sống mới của mình tại đó.

So với những di dân thế hệ đầu tiên bị lưu đày của hai mươi năm trước, hiện nay đại đa số bách tính đều chủ động rời khỏi Đại Minh. Cho dù có chút lưu luyến, nhưng dưới tư tưởng "cây dời sống, người dời thông", hàng năm vẫn có hàng triệu người rời khỏi Đại Minh, viễn chinh ra nước ngoài.

"Năm mươi sáu vạn tám nghìn bốn trăm ba mươi mốt!"

Đứng trên pháo đài Ngô Tống, đăm đăm nhìn những con tàu di dân đang dần rời xa ở cửa sông, Chu Minh Trung không kìm được mà thốt lên con số này. Đây là số lượng di dân rời khỏi Đại Minh trong nửa đầu năm nay.

Chiếu theo con số này, năm nay sẽ có một triệu di dân rời khỏi Đại Minh. Trong hai mươi năm qua, số lượng di dân hải ngoại hàng năm của Đại Minh lần đầu tiên vượt qua mốc một triệu!

Đối với thế kỷ 17 mà nói, đây quả thực là một kỳ tích!

Và kỳ tích này có thể xuất hiện là bởi vì trong 20 năm qua, số lượng tàu buôn của Đại Minh đã tăng từ vài nghìn chiếc ban đầu lên hơn 3 vạn chiếc hiện nay.

Từ Biển Nam Trung Hoa cho đến Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, đâu đâu cũng có bóng dáng tàu buôn của Đại Minh. Những chiếc tàu buôn này mang hàng hóa của Đại Minh đến khắp thế giới, đồng thời cũng đưa một lượng lớn di dân đến các thuộc địa và Chư Hạ.

Đại Minh đang từng chút một tiến về đại lục biển cả, con người nơi đây đang từ đại lục bước ra biển lớn. Giờ đây đã không còn bất kỳ thế lực nào có thể ngăn cản họ hướng ra biển lớn. Niềm khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp khiến người ta chủ động lao mình ra biển, chứ không giống như trước kia phải rời khỏi quê hương một cách bị động, thậm chí đầy đau thương.

Rất nhiều lần, sự thay đổi thường bắt đầu chính từ sự thay đổi trong tâm thái này.

Thấy bệ hạ đăm đăm nhìn biển cả, Diêm Phương Vĩ ở bên cạnh cất giọng ôn tồn.

"Bệ hạ, nếu không có gì ngoài ý muốn, số lượng di dân ra hải ngoại năm nay sẽ vượt qua mốc một triệu! Đối với Đại Minh mà nói, đây tuyệt đối không phải là chuyện may mắn!"

Là một Trung thư hành nhân, Diêm Phương Vĩ tuy cũng là con cháu công thần giống như Cố Diễn Sinh, nhưng phụ thân của hắn là Diêm Nhĩ Mai đã bệnh mất từ vài năm trước. Dù vậy, hoàng đế đánh giá rất cao về hắn, thậm chí từng nói "một câu 'chết sẽ làm quỷ dữ, sống cũng làm dân bướng' đủ để bày tỏ lòng trung thành của hắn". Có lẽ cũng vì thế mà sau khi qua đời, hắn được ban thụy hiệu là "Văn Trung".

Là hậu nhân của trung thần, Diêm Phương Vĩ cũng rất được hoàng đế chăm sóc. Với tư cách là Trung thư hành nhân, hắn rất có khả năng sẽ trở thành một bộ thượng thư chỉ trong vài năm tới, từ đó bước chân vào hàng đại thần triều đình, giống như Cố Diễn Sinh và những người khác. Dưới triều Hưng Càn, có một nửa số thượng thư xuất thân từ sủng thần như Trung thư hành nhân.

Về điều này, sĩ lâm gọi đó là "tệ chính thời Hưng Càn", thế nhưng điều đó không thể thay đổi cách làm dùng sủng thần làm các thần trong nội các, từ đó kìm chân triều đình của hoàng đế. Trung thư hành nhân, những kẻ "chạy vặt" cho hoàng đế, thường chính là nguồn gốc quan trọng nhất của sủng thần.

Nhưng với tư cách là Trung thư hành nhân, tuy là "người bên cạnh" hoàng đế, nhưng cũng buộc phải thể hiện được tài năng, nếu chỉ dựa vào "sự sủng ái của hoàng đế" thì không thể làm đến chức nội các thượng thư.

Lúc này, câu nói "tuyệt đối không phải chuyện may mắn" của Diêm Phương Vĩ rõ ràng là đang phủ nhận quốc sách kể từ thời Hưng Càn. Chỉ có những "người bên cạnh" như hắn mới dám lớn mật như vậy.

"Ồ? Tại sao lại thế?"

"Bệ hạ, triều đình lấy di dân hải ngoại làm 'quốc sách', xét đến gốc rễ, chẳng qua là để tránh xuất hiện lưu dân. Mà nguyên nhân gây ra lưu dân từ trước tới nay tuy nhiều, nhưng tổng hợp lại thì cũng không ngoài việc thôn tính ruộng đất, tai ương thiên tai, nạn đói kém, binh tai. Khi thiên hạ thái bình thì tự nhiên không thấy binh tai, chỉ có tai ương cùng với nạn đói do nó gây ra, cùng với việc thôn tính ruộng đất là vẫn luôn quấn lấy các triều đại như cơn ác mộng, sinh ra lưu dân đời đời không dứt."

Vái dài đứng phía sau bệ hạ, Diêm Phương Vĩ từ tốn nói.

"Cho nên, triều ta từ khi kiến nguyên đến nay, thực thi phong kiến hải ngoại, khuyến khích di dân, thúc đẩy lưu dân di dời ra hải ngoại. Một là có thể tránh cho lưu dân gây họa Trung Nguyên, hai là khiến bách tính không phải lo lắng về đói kém. Cho nên mỗi khi có nạn đói, bách tính đều di dời với số lượng lớn. Vì vậy, từ khi bệ hạ lên ngôi, các nơi tuy thỉnh thoảng có tai ương, nhưng đều không nghe thấy mối lo về lưu dân, lại càng không nghe thấy họa đói kém..."

Thời Hưng Càn là thời thái bình thịnh thế không giả, nhưng trên thực tế, thiên tai chưa từng rời xa Đại Minh. Hơn nữa Trung Quốc từ xưa đến nay vốn là một quốc gia thường xuyên xảy ra thiên tai, lật giở sử sách, thiên tai như lụt lội, hạn hán, châu chấu, động đất nhiều vô kể. Cảnh "đất đỏ ngàn dặm", "mênh mông một dải" xuất hiện mãi không dứt trong sử sách. Mà triều Hưng Càn đang ở trong Tiểu băng hà lại càng năm này qua năm khác đều có thiên tai xảy ra.

Bài học vong quốc vì lưu dân của Sùng Trinh khiến triều đình trên dưới hết sức coi trọng vấn đề này. Trong khi thi hành một loạt biện pháp cứu trợ thiên tai liên quan, di dân đã trở thành phương pháp hiệu quả nhất.

Từ năm Hưng Càn thứ nhất cho đến nay, cho dù là Đông Bắc hay Nam Dương cùng các thuộc địa hải ngoại, trong khoảng thời gian dài đằng đẵng hai mươi năm, đã thu hút hàng chục triệu di dân. Trong thời đại trình độ công nghiệp lạc hậu này, khi công thương nghiệp thành thị không thể hấp thụ đủ sức lao động, thì việc di dời của di dân cực kỳ có lợi cho sự trị an lâu dài của Đại Minh.

Cũng chính vì nhìn thấy điểm tốt của di dân, triều đình trên dưới từ lâu đã đạt được sự đồng thuận về vấn đề di dân. Từ "di dân thực biên" cho đến "di dân hải ngoại", vẫn luôn nhận được sự ủng hộ của các bậc thức giả trong triều ngoài nội. Nhưng hiện tại, Diêm Phương Vĩ lại có cái nhìn hoàn toàn khác biệt về điều này.

"Đã như vậy, thế thì tại sao lại nói, việc di dân tăng lên đối với Đại Minh tuyệt đối không phải là chuyện may mắn?"

"Bệ hạ, hiện tại nhân khẩu Đại Minh bất quá chỉ có một ức một ngàn một trăm vạn, nhân khẩu tăng thêm mỗi năm bất quá chỉ có hai ba triệu người. Mà hai mươi năm trước, số nhân khẩu sinh ra mỗi năm bất quá chỉ hơn một triệu, mỗi năm có một triệu nhân khẩu chuyển ra hải ngoại, trong khi làm giảm lưu dân của Đại Minh, thì cũng sẽ khiến Đại Minh rơi vào cảnh khốn đốn vì thiếu hụt nhân đinh!"

Lông mày Chu Minh Trung nhíu lại, dường như lời của Diêm Phương Vĩ cũng có vài phần đạo lý.

Di dân quả thực có thể giảm bớt áp lực nhân khẩu trong nước, nhưng nếu di dân quá nhiều, cũng sẽ dẫn đến việc thiếu hụt nhân khẩu trong nước. Ở thế kỷ 21 mà hắn xuyên không đến, Trung Quốc đang trong giai đoạn suy giảm nhanh chóng về lợi thế nhân khẩu, cho nên đối với sự tăng trưởng của nhân khẩu, Chu Minh Trung vẫn luôn khá nhạy cảm.

Tốc độ tăng trưởng nhân khẩu của Đại Minh hiện tại vẫn tương đối cao, nếu trẫm nhớ không lầm thì phải vượt quá 3%.

Dù là "thịnh thế tư đinh" bãi bỏ thuế đinh, hay là việc cải thiện các điều kiện y tế, đều trực tiếp dẫn đến sự bùng nổ nhân khẩu nhanh chóng. Thậm chí mỗi năm có hàng chục vạn nữ tỳ từ hải ngoại chảy vào Đại Minh, cũng đã tiêm vào một động lực mới cho sự gia tăng nhân khẩu.

Dù vậy đi nữa, trong mắt Chu Minh Trung, tốc độ tăng trưởng nhân khẩu của Đại Minh vẫn còn quá chậm. Đại Minh vẫn cần thêm nhiều nguồn nhân lực hơn nữa.

Dẫu sao trong thời đại này, nhân khẩu là nguồn tài nguyên quan trọng nhất, liên quan trực tiếp đến việc Đại Minh có thể mở rộng văn minh của mình ở mức độ tối đa trên thế giới này hay không.

"Tương ứng với sự gia tăng nhanh chóng của di dân chính là sự tăng trưởng nhanh hơn của nhân khẩu. Ta nghĩ, ít nhất là hiện tại mà nói, so với việc di dân tăng lên, sự tăng trưởng nhân khẩu của chúng ta vẫn có tỷ lệ thuận với nhau."

Sau khi nhẩm tính lại mấy con số trong lòng, Chu Minh Trung nói tiếp.

"Hiện tại nhân khẩu mới sinh mỗi năm khoảng 3,5 triệu người, số lượng di dân là một triệu, lại trừ đi số lượng nhân khẩu chết tự nhiên hàng năm, trẫm ước tính nhân khẩu Đại Minh tăng thêm hàng năm khoảng một triệu người, tức là mức tăng trưởng tuyệt định khoảng 1%. Hừm, xét ở mức độ này, việc khuyến khích sinh đẻ là không sai."

Có lẽ là vì chứng kiến thảm họa do sự suy giảm nhân khẩu ở Trung Quốc thế kỷ 21 mang lại, nên từ trước đến nay, Chu Minh Trung vẫn luôn chủ trương khuyến khích sinh đẻ, thậm chí còn thông qua "Miếu Thánh" để củng cố hơn nữa tư tưởng "lắm con nhiều phúc", khuyến khích bách tính sinh đẻ.

Đương nhiên, tiền đề của việc khuyến khích sinh đẻ là vì nhân khẩu Đại Minh hiện tại quá ít. Hơn nữa, trong thời đại phát kiến địa lý này, sức người chính là động lực căn bản để đế quốc bành trướng, không có đủ nguồn nhân lực dùng cho việc di dân, thì cho dù Đại Minh có phát hiện ra thế giới, cũng chỉ là làm áo cưới cho người khác mà thôi.

"Nhưng bệ hạ, chúng ta bắt buộc phải nhìn nhận một điểm này: di dân đang không ngừng tăng lên. Năm ngoái có 847.630 bách tính di dân hải ngoại, mà năm nay di dân đã vượt qua mốc một triệu, tỷ lệ tăng trưởng di dân vượt quá 15%. Nếu cứ theo số lượng này mà tăng lên, năm năm sau, di dân sẽ vượt qua mốc hai triệu. Đến lúc đó, Đại Minh sẽ rơi vào cục diện di dân ngày càng nhiều, bách tính bản thổ ngày càng ít."

Đây có phải là lời hù dọa người khác không?

Lời cảnh báo của Diêm Phương Vĩ khiến lông mày Chu Minh Trung nhíu chặt lại. Hắn không hề phản bác ngay lập tức, mà truy vấn.

"Minh Chí, theo ngươi thấy thì tại sao lại như vậy?"

"Bệ hạ, việc di dân hải ngoại không ngừng tăng lên, xét cho cùng nguyên nhân vẫn là do chế độ con trưởng thừa kế của Đại Minh. Trong nhà bách tính cho dù có nuôi nấng mấy người con, nhưng ngoại trừ con trưởng ra, những người con khác vì không có quyền thừa kế, cho nên chỉ có thể rời xa quê hương sau khi đến tuổi trưởng thành. Mặc dù có một lượng lớn nhân khẩu đổ vào thành thị, nhưng thành thị lại không thể cung cấp đủ vị trí công việc, bách tính vì mưu sinh đành phải đi xa ra hải ngoại! Đây là nguyên nhân căn bản khiến cho di dân hải ngoại không ngừng tăng lên."

Đây cũng chính là nguyên nhân thi hành quyền thừa kế của con trưởng mà.

Chu Minh Trung không hề phản bác những điều này. Quyền thừa kế của con trưởng hầu như đã tận gốc lay chuyển xã hội truyền thống của Trung Quốc, khiến cho thế lực tông tộc ở hương gian chịu phải đả kích chưa từng có. Nhưng tác dụng thực sự là gì? E rằng vẫn là thúc đẩy việc di dời chủ động của nhân khẩu.

Xét về điểm này, quyền thừa kế của con trưởng có lợi cho Đại Minh, nhưng... lông mày nhíu chặt, Chu Minh Trung ra hiệu cho Diêm Phương Vĩ nói tiếp.

"Bệ hạ, quyền thừa kế của con trưởng có lẽ đã kích thích bách tính di dời ra hải ngoại, đạt được tác dụng sung túc nhân khẩu các vùng Chư Hạ ở hải ngoại. Thế nhưng, di dời ra hải ngoại thì có thể nhận được ruộng đất, tài sản, khiến cho ngày càng có nhiều người con thứ sẵn sàng dắt díu gia đình đi ra hải ngoại chứ không chịu lập nghiệp trong nước. Người con trưởng trong một nhà chỉ có một người, con thứ lại có mấy người. Lâu dần, kẻ rời bỏ đất nước sẽ chỉ càng lúc càng nhiều, mà nhân khẩu bản thổ sẽ vì thế mà không ngừng giảm bớt. Cứ như thế, cục diện 'cành ngọn lớn mạnh, gốc rễ yếu ớt' sẽ không thể tránh khỏi mà xuất hiện ở Đại Minh."

Lúc Diêm Phương Vĩ giải thích, Chu Minh Trung chỉ lặng lẽ đứng trên pháo đài, đăm đăm nhìn biển cả. Lần đầu tiên hắn nhận ra di dân hải ngoại dường như không tốt đẹp như mình tưởng tượng.

"Cành ngọn lớn mạnh, gốc rễ yếu ớt" có lẽ hơi mang tính hù dọa, nhưng sự suy giảm nhân khẩu bản thổ quả thực không phải là chuyện tốt, đặc biệt là dưới tiền đề các sự nghiệp như khai hoang Tây Bắc được đẩy mạnh, cần đến một lượng lớn nhân khẩu, thì sự gia tăng nhanh chóng của di dân hải ngoại rõ ràng là đi ngược lại với nhu cầu phát triển của quốc gia.

Cho nên, thần cho rằng, di dân hải ngoại tuy là quốc sách, nhưng bắt buộc phải có điểm dừng. Hơn nữa, các vùng Chư Hạ bao gồm cả Tân Hạ và Bắc Mỹ cũng có sự dung nạp hạn chế đối với di dân. Thần cho rằng, số lượng di dân hải ngoại hàng năm duy trì ở mức một triệu người là được rồi. Nhiều quá sẽ tổn hại đến nguyên khí của chính Đại Minh, ít quá lại dẫn đến việc nhân khẩu Chư Hạ không đủ. Mà con số một triệu thì vừa vặn không nhiều không ít. Một mặt có thể khiến Đại Minh không có lo lắng về lưu dân, đồng thời nhân khẩu lại có thể tăng trưởng có trật tự; mặt khác cũng không mang lại áp lực cho Chư Hạ. Dẫu sao thổ dân Nam Dương rất nhiều, tỷ lệ năm năm giữa đất Hán và thổ dân là được rồi; còn Tân Hạ và Bắc Mỹ thì đất rộng người thưa, thổ dân thưa thớt, nên lấy di dân làm chủ. Cho nên thần cho rằng, triều đình nên giảm bớt trợ cấp di dân đi các vùng Chư Hạ ở Nam Dương, tăng cường trợ cấp di dân đi Tân Hạ và Bắc Mỹ, để bảo đảm di dân di dời đến hai nơi đó..."

Vạn vật trên đời đều có chừng mực, làm việc gì cũng không thể thiên lệch. Việc di dân ra hải ngoại này cũng không thể cứ một mực cưỡng cầu, bắt buộc phải duy trì một sự cân bằng nào đó. Mà đề nghị của Diêm Phương Vĩ quả thực có điểm hợp lý. Trong lòng đã có xu hướng đồng tình với hắn, Chu Minh Trung cười nói.

“Minh Chí, đề nghị này của ngươi nghe cũng khá chững chạc. Chỉ có điều, làm như vậy e rằng Chư Hạ và bách tính sẽ không hài lòng đâu!”

“Bệ hạ, bọn họ có hài lòng hay không vốn không quan trọng!”

Diêm Phương Vĩ thẳng thừng nói.

"Quan trọng là, làm như vậy có lợi cho Đại Minh của chúng ta, thế là đủ rồi. Dẫu sao số bạc này là bạc của triều đình Đại Minh, nếu tiêu bạc rồi mà lại không có lợi cho Đại Minh, thì cái kiểu buôn bán chịu lỗ này tuyệt đối không thể làm được!"

Hơi gật đầu, quả thực là như vậy, hàng năm triều đình bỏ ra hàng triệu vạn lượng bạc để hỗ trợ di dân, quả thực không thể làm việc chịu lỗ mà không được tích sự gì. Chu Minh Trung nói.

"Thôi được, ngươi hãy thảo một bản tấu chương rồi giao cho nội các thảo luận một chút đi."