Từ Ninh Tĩnh quận quốc giáp ranh với Quảng Tây cho đến Tổng đốc khu Hà Khẩu chỉ mất chừng nửa tháng. Tổng đốc khu Hà Khẩu nằm bên bờ sông Mê Kông, vốn dĩ là thuộc địa của Đại Minh ở Quảng Nam, đồng thời cũng là ga cuối của tuyến đường sắt Quảng Nam, muốn đến Nam Thiên Môn thì bắt buộc phải chuyển sang đi tàu thủy ở đây.

Trong nửa tháng này, Chu Minh Trung đi dọc theo tuyến đường sắt để du ngoạn qua các nước Chư Hạ ở Quảng Nam. Mặc dù thời gian không dài, nhưng đối với môi trường của các nước Chư Hạ, ngài cũng coi như đã có được sự hiểu biết cơ bản. Khi du ngoạn qua các nước, Chu Minh Trung không hề làm động tĩnh lớn đến các nước Chư Hạ, dẫu sao thì những nước phiên vương này đại khái đều là tiểu quốc, việc nghênh đón đưa tiễn ắt sẽ gây tốn kém lượng lớn tiền tài.

Thế nhưng sau khi đến Tổng đốc khu Hà Khẩu, sau vài ngày vi hành thị sát, Chu Minh Trung vẫn đang cân nhắc xem có nên đến phủ tổng đốc một chuyến hay không. Tổng đốc khu Hà Khẩu cũng giống như Bình Nam và Nam Thiên Môn, là khu vực có địa vị vô cùng đặc biệt. Chúng không phải là lãnh thổ bản thổ của Đại Minh, nhưng địa vị lại cao hơn thuộc địa, mà trong ba nơi, nơi trù phú nhất chính là Tổng đốc khu Hà Khẩu.

"Năm Hưng Càn thứ ba, Sơn Đông, Bắc Trực Lệ đại hạn, hàng triệu dân nghèo đói, triều đình xuất kho một triệu thạch lương thực Nam Dương, cứu sống hàng triệu người!"

Đứng giữa cánh đồng lúa, ngắm nhìn cánh đồng lúa rộng bao la bát ngát, Chu Minh Trung đầy cảm thán nói.

"Trước đây người ta thường nói 'Hồ Quảng thục, thiên hạ túc', sau thời Hưng Càn, người đời đều nói 'Nam Dương thục, thiên hạ túc'. Nhất là sau năm Hưng Càn thứ mười lăm, dân số nội địa tăng vọt, lương thực Nam Dương ngày càng được nội địa phụ thuộc vào, năm ngoái lượng lương thực Nam Dương nhập khẩu vào trong nước vượt quá năm mươi tám triệu thạch!"

Nhìn chằm chằm vào cánh đồng lúa trước mặt, thần sắc của Chu Minh Trung tỏ ra vô cùng ngưng trọng. Những năm gần đây, sự phụ thuộc của nội địa vào "lương thực Nam Dương" không hề giảm đi, mà ngày càng gia tăng.

"Phụ thân, hình như có người đối với việc này cũng có điều tiếng khá lớn, bọn họ cho rằng lượng lương thực nhập khẩu vào nội địa ngày càng tăng là do bách tính chạy theo lợi nhuận, thà trồng ngô, khoai lang để nuôi bò, nuôi heo chứ không chịu trồng lương thực, bởi vì lợi ích từ việc trồng lương thực thua xa việc nuôi bò, nuôi heo, tất nhiên càng không thể so với việc trồng dâu nuôi tằm, cho nên mới dẫn đến việc những năm gần đây lương thực Nam Dương nhập khẩu ngày càng tăng, đến mức có cả câu nói 'không có lương thực Nam Dương thì không thể sống', một khi Nam Dương có biến, chắc chắn sẽ gây ra nạn đói ở nội địa."

Chu Hòa Hựu nhìn phụ thân nói.

"Vậy con nghĩ thế nào?"

Mỉm cười nhẹ, Chu Minh Trung hỏi ngược lại.

"Hải nhi cho rằng những kẻ đó quá ư lo xa rồi. Năm Hưng Càn thứ mười, phụ thân từng nói: 'Mối liên hệ giữa Đại Minh và Chư Hạ không chỉ dừng lại ở huyết thống và văn hóa, mà còn phải là mối liên hệ về kinh tế. Khi kinh tế của cả hai kết thành một thể, Đại Minh và Chư Hạ nhất định sẽ vĩnh viễn là một thể'. Những năm gần đây, lượng nhập khẩu lương thực Nam Dương ngày càng tăng, thoạt nhìn thì có vẻ bất lợi cho Đại Minh, chỉ riêng khoản chi tiêu thương mại hàng chục triệu đồng mỗi năm đã là một khoản chi phí khổng lồ, nhưng xét từ một góc độ khác, xuất khẩu lương thực cho mẫu quốc đã trở thành ngành kinh tế trụ cột của các nước Chư Hạ Nam Dương. Một khi Đại Minh ngừng nhập khẩu lương thực của một nước nào đó, chắc chắn sẽ giáng một đòn mang tính hủy diệt lên nền kinh tế của nước đó. Quan không có bổng lộc để duy trì sinh kế, dân không có tiền để mua sắm vật dụng, dù có lượng lớn lương thực trong tay cũng đành phải mặc cho chúng mục nát trong kho..."

Mặc dù các họ tộc ở Nam Dương cũng là người họ Chu, nhưng khi nhắc đến họ, Chu Hòa Hựu không hề lộ ra nhiều tình cảm. Dẫu sao thì đối với những "người họ hàng" đó, cậu hoàn toàn không có ấn tượng gì. Người thân trong lòng cậu thực chất cũng chỉ là các anh chị em mà thôi.

"Phụ thân, chỉ cần lương thực Nam Dương vẫn chiếm chủ đạo trong thương mại của họ, thì Chư Hạ Nam Dương vĩnh viễn không bao giờ có thể sinh hay lòng hai lòng với mẫu quốc!"

Nhìn người hoàng phụ đang trầm ngâm không nói, Chu Hòa Hựu cảm thấy mình đoán đúng rồi. Năm xưa phụ thân chia đất phong cho các chư phiên ở Nam Dương, e rằng ngay từ đầu đã đoán trước được ngày hôm nay. Sự phụ thuộc kinh tế của Chư Hạ đối với mẫu quốc chính là nền tảng cốt lõi để duy trì mối quan hệ giữa hai bên, chứ không chỉ đơn thuần là cái gọi là "huyết thống".

Liếc nhìn ra xa một cái, Chu Minh Trung không đáp lại phán đoán của con trai, ngài chỉ trầm giọng nói.

"Xét từ phương diện địa lý, Quảng Nam nằm gần chí tuyến bắc, khí hậu oi bức, lượng mưa dồi dào, lúa nước có thể đạt ba vụ một năm. Hơn nữa phần lớn đất canh tác nằm ở vùng đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long, phù sa từ thượng nguồn mang lại lượng lớn chất hữu cơ, đất đai màu mỡ, sản lượng mỗi mẫu ba vụ dễ dàng đạt hơn ngàn cân. Mà các nơi ở Nam Dương đại khái cũng đều như vậy, một năm ba vụ, thu hoạch ngàn cân, môi trường tự nhiên ưu đãi này thực sự khiến người ta vô cùng ngưỡng mộ, cũng là nơi nội địa vĩnh viễn không thể so sánh được."

Chu Minh Trung vừa nói, vừa chỉ vào những bách tính đang lao động trên cánh đồng lúa nước nói.

"Và điều hiếm có hơn nữa là nơi đây đất rộng người thưa, sản xuất lạc hậu. Sau khi người Minh di cư đến đây, vừa phân chia ruộng đất vừa giáo hóa, truyền thụ kỹ thuật nông nghiệp cho người bản địa, bảo họ canh tác trong các nông trang. Tại sao lương thực Nam Dương lại rẻ? Cho dù là đánh thuế cao 60%, chi phí vẫn thấp hơn gạo nội địa, đại khái chẳng qua chỉ là một năm ba vụ cộng thêm chi phí nhân công cực kỳ nhỏ bé mà thôi."

Chi phí của gạo Nam Dương thấp đến mức khiến người ta giận chín người. Khác với nội địa cấm ngặt việc nuôi nô lệ, chỉ đành mua giá cao nô bì ngoại quốc, nhờ vào thực tế xã hội mang tính bán nô lệ của địa phương, Chư Hạ Nam Dương và các tổng đốc khu lại có phong trào nuôi nô lệ rất thịnh hành. Nhất là những gia đình được phân phái đến đây đợt đầu tiên, phần lớn đều là ngụy quan hoặc Hán quân kỳ nhân. Sau khi đến đây, họ trực tiếp học tập theo "gia nô dưới cờ" để hoàn thiện chế độ nô lệ ở địa phương. Gia nô không có hộ tịch độc lập, vì hộ khẩu hoàn toàn phụ thuộc vào hộ khẩu của chủ nhà, nên còn gọi là "phụ hộ". Trong đó, những ai lập được chiến công sẽ được ban thưởng quyền lập hộ, gọi là "khai hộ nhân" hoặc "lại hộ", địa vị cao hơn gia nô bình thường, nhưng vẫn là "gia nô", không thể hoàn toàn thoát khỏi mối quan hệ lệ thuộc với chủ nhà.

Mặc dù sau đó có lượng lớn người Minh di cư đến khắp nơi ở Nam Dương, nhưng thường cũng chỉ "nhập gia tùy tục", mà hai nước Quế, Tần lại càng sau khi tiêu diệt Ma Đả Lan đã thu nạp toàn bộ đinh hộ trong nước của họ làm nô bì, đem phân thưởng cho người có công trong nước. Hơn nữa còn dùng hình thức pháp luật của quốc gia để tiếp tục hoàn thiện "nô bì chế".

"Đúng vậy, phụ thân, kỳ thực hải nhi cảm thấy cuộc sống của bách tính Chư Hạ Nam Dương thực ra tốt hơn nội địa rất nhiều. Phàm là gia đình 'quận quốc binh' bình thường cũng có bốn, năm nô bì. Còn nếu là tướng quân đại thần thì gấp trăm, thậm chí gấp ngàn lần như thế."

Vừa lắc đầu cảm thán, ánh mắt của Chu Hòa Hựu vừa hướng về một trang viên nằm giữa cánh đồng lúa ở đằng xa. Những "quốc nhân" trong các trang viên đó đang tận hưởng cuộc sống không lo ăn mặc, có nô bì cày cấy cho, có nô bì hầu hạ, cuộc sống như thế là thứ mà bách tính trong nước không thể nào sánh kịp.

"Mà ở nội địa, cho dù là nhiều sĩ phu có công lao quân sự cũng chỉ có một, hai nô bì mà thôi, còn như có tới mấy ngàn nô bì thì tuyệt đối là chuyện không dám nghĩ tới."

"Cho nên, hiện nay ngày càng có nhiều người ở nội địa sẵn sàng di dời ra hải ngoại. Người đời đều nói ngoài thiên sơn vạn thủy là chốn hoang vu, nhưng thực ra..."

Lắc đầu cười nhẹ, nhìn cánh đồng nước mênh mông bát ngát có thể so với vùng Giang Nam trước mắt, Chu Minh Trung dù thế nào cũng không thể nhìn ra nơi này lại có thể đánh đồng với chốn hoang vu. Mặc dù ngài biết tất cả những thứ này là kết quả của hơn hai mươi năm khai khẩn, thế nhưng, vùng Giang Nam thời Tần Hán chẳng phải cũng là chốn hoang vu đó sao?

"Chỉ cần là nơi chân người Minh ta đặt tới, không đến mấy chục năm, cho dù là chốn hoang vu từng trải qua, cũng sẽ biến thành vùng đất trù phú, giống như nơi này vậy."

Dắt con ngựa bên cạnh lại, trèo lên lưng ngựa lần nữa, Chu Minh Trung mỉm cười nói với con trai.

"Đi thôi, cũng đến lúc đi gặp các quan lại địa phương rồi!"

Quy mô của thành Hà Khẩu - thủ phủ - không lớn lắm, tối đa cũng chỉ tương đương với huyện thành ở nội địa, nhìn từ bề ngoài thì cũng không có mấy khác biệt so với huyện thành nội địa, vẫn là bức tường thành hình vuông ấy, chỉ là ở các cửa thành và bốn góc có thêm nhiều góc lồi mà thôi.

Mặc dù đường sắt Quảng Nam trên danh nghĩa đã được tu sửa đến thành Hà Khẩu, nhưng thực tế, vì thành Hà Khẩu nằm ở phía nam sông Mê Kông, xét đến chi phí xây dựng nên đường sắt không kéo qua sông Mê Kông mà được xây dựng ở bờ đối diện. Cho nên, dù đã đến thành Hà Khẩu hai ngày rồi, nhưng đây vẫn là lần đầu tiên Chu Minh Trung vào thành.

Sau khi vào thành, đoàn người Chu Minh Trung thẳng tiến đến phủ tổng đốc. Phủ tổng đốc cái gọi là cũng giống như nha môn ở nội địa, tiền nha hậu gia. Ở bên ngoài viên môn của nha môn, thị vệ đi theo đưa thẻ bài cho lính canh xong, liền trực tiếp bước vào trong nha môn.

Bệ hạ đang ở Hà Khẩu!

Khi tổng đốc Hà Khẩu Hoàng Bách Xuyên hay tin, trong lòng ngoài sự kinh ngạc vui mừng ra, thì phần nhiều lại là sự hoảng sợ bất an. Kinh ngạc vui mừng là vì sự thân lâm của bệ hạ có thể thấy rõ trực quan những đổi thay của Hà Khẩu trong những năm qua, mà nguyên nhân hoảng sợ là vì hắn rất rõ, có một số việc là không dung thứ dưới《 Đại Minh luật 》.

Khi được tin bệ hạ đã đến thành Hà Khẩu, Hoàng Bách Xuyên lập tức chạy đến.

Đứng trong phủ tổng đốc, Chu Minh Trung quan sát Hoàng Bách Xuyên, một lát sau mới mỉm cười nói.

"Hoàng khanh, trẫm nhớ năm Hưng Càn thứ sáu, ở chỗ bác ngươi, lần đầu tiên gặp ngươi, ngươi từng có điều tiếng khá lớn đối với thuộc địa. Bây giờ ngươi đến Hà Khẩu đã ba năm, nói cho trẫm biết, hiện tại ngươi lại có suy nghĩ gì?"

Mười mấy năm trước, lần đầu tiên gặp Hoàng Bách Xuyên, hắn vẫn chỉ là một thanh niên nhiệt huyết bồng bột. Hắn là con trai cả của Hoàng Tông Hội - người em trai thứ ba của Hoàng Tông Hi, khi còn đi học ở Trung Đô từng ở trọ tại nhà Hoàng Tông Hi.

Nghe bệ hạ nhắc đến chuyện xưa, Hoàng Bách Xuyên không khỏi có chút đỏ mặt. Cho đến tận bây giờ, hắn vẫn nhớ năm xưa mình đã chỉ trích nhiều thứ của thuộc địa như thế nào, đã xung đột với《 Đại Minh luật 》ra sao. Thế nhưng hiện tại, hắn mang thân phận tổng đốc Hà Khẩu, không những không có ý định thay đổi, ngược lại còn hy vọng được củng cố hơn nữa.

"Bệ hạ, lúc đó thần tuổi trẻ vô tri, không biết trời cao đất dày, cũng chỉ có bệ hạ mới có thể không so đo lời nói ngông cuồng của thần ngày đó. Những năm gần đây, nhất là sau khi đến Hà Khẩu, thần vẫn luôn suy nghĩ, phong tục tập quán ở các nơi vốn dĩ khác nhau, không thể cứ một mực ép buộc. Giống như thổ dân Quảng Nam, nhất là thổ dân phương bắc, mặc dù ngàn năm nay đều theo phong tục nhà Hán, nhưng bách tính thường không cắt tóc, đó là vì thời tiết quá ư oi bức, nếu như cứ một mực ép buộc, ngược lại sẽ kích động sự bất mãn của bách tính. Cho nên các nước cũng như Hà Khẩu, đối với việc này từ trước đến nay cũng không ép buộc, mà thuận theo sự tự nguyện của bách tính, đôi khi có sự uyển chuyển linh hoạt, cũng có lợi cho việc giáo hóa thổ dân."

Lắng nghe lời giải thích của Hoàng Bách Xuyên, Chu Minh Trung chỉ mỉm cười gật đầu. Đối với một số vấn đề ở đây, ngài từ trước đến nay vẫn luôn nhắm một mắt mở một mắt, dẫu sao thì nơi này khác với nội địa.

"Kỳ thực, lần này trẫm sở dĩ nam hạ đến đây, chính là để tận mắt nhìn ngắm nơi này. Không điều tra thì không có quyền lên tiếng, Quảng Nam cùng các nước Chư Hạ, thuộc địa ở hải ngoại, phong tục tập quán hoàn toàn khác biệt với bản thổ, cho nên mới cần phải tiến hành giáo hóa. Mà ngần ấy năm qua, trong triều thỉnh thoảng có sự tranh chấp, nhất là đối với các tổng đốc khu, dẫu sao nơi này khác với thuộc địa, cũng khác với bản thổ, trong việc áp dụng pháp lệnh chắc chắn sẽ phát sinh mâu thuẫn với《 Đại Minh luật 》, cho nên..."

Nhìn Hoàng Bách Xuyên, Chu Minh Trung mỉm cười.

"Tấu chương lần trước của ngươi, trẫm chuẩn tấu!"

"Bệ hạ!"

Đôi mắt mở trừng lớn, Hoàng Bách Xuyên mang vẻ mặt đầy kinh ngạc vui mừng nhìn bệ hạ nói.

"Cái này, cái này..."

Vô cùng kích động, hắn vội vàng vái dài nói.

"Thần đại diện cho mười sáu vạn quân dân Hà Khẩu tạ ơn long ân của bệ hạ! Cứ như vậy, lòng dân quân dân Hà Khẩu có thể yên định, tương lai có thể kỳ vọng. Cứ thế trăm năm sau, Hà Khẩu nhất định sẽ phồn hoa không thua kém gì Giang Nam!"

Nhìn bộ dạng kích động của Hoàng Bách Xuyên, Chu Minh Trung chỉ mỉm cười nhẹ, thế nhưng trong thâm tâm lại không kìm được mà phát ra một tiếng thở dài. Tiếng thở dài này là vì ngài hiểu rõ bản thân đang ban cho thuộc địa Hà Khẩu thứ gì.

Không chỉ đơn thuần là ban cho họ "quyền lập pháp" để định ra pháp lệnh dựa theo môi trường địa phương, mà quan trọng hơn là ban cho họ quyền mở rộng bờ cõi. Chân Lạp, Tiêm La đều sẽ trở thành đối tượng mở rộng của họ, tất nhiên với điều kiện là hai quốc gia này "tu cống bất thành" (dâng cống nạp không thành tâm). Thế nhưng, cái sự "thành hay bất thành" này là do tổng đốc định đoạt.

"Hoàng khanh gia, cái trẫm muốn không phải là sự phồn hoa tương lai của Hà Khẩu không thua kém Giang Nam, cái trẫm muốn là nơi này sẽ trở thành một vùng Giang Nam thứ hai của Đại Minh!"

"Thần hiểu rõ!"

Hoàng Bách Xuyên lại vái dài nói.

Là một đại thần trong triều, hắn tất nhiên biết bệ hạ đặt kỳ vọng rất lớn vào các vùng đất Nam Dương. "Phúc di quy Hạ" (vỗ về người di địch quy thuận Trung Hoa) đây chắc chắn sẽ là tương lai của Nam Dương, bất kỳ ai cũng không thể kháng cự quy luật phát triển này, thậm chí mỗi vị tổng đốc trước khi nhậm chức đều sẽ được bệ hạ nhắc nhở như vậy để ghi nhớ trách nhiệm của mình.

"Thần nhất định không phụ kỳ vọng của bệ hạ, đẩy mạnh giáo hóa, khiến nơi này hoàn toàn quy về Hoa Hạ."

Đối với Đại Minh, sự mở rộng ở phương nam chưa bao giờ là sự thực dân đơn thuần, mà phần nhiều là để gánh vác trách nhiệm văn minh. Một nền văn minh vĩ đại tất yếu phải mở rộng ra bên ngoài. Giống như việc đem nền văn minh ấy truyền bá cho người đời, khiến nhiều người hơn nữa được đắm chìm trong ảnh hưởng của nền văn minh này, đó mới là văn minh vĩ đại. Những quốc gia mưu cầu lợi ích, trăm phương ngàn kế vắt kiệt bách tính thuộc địa chưa bao giờ được coi là quốc gia văn minh. Bọn họ căn bản không gánh vác nổi trách nhiệm truyền bá văn minh.

Mà hiện tại Đại Minh bắt buộc phải gánh vác trách nhiệm này, đây mới là tương lai, là nguyên nhân cốt lõi khiến Đại Minh vĩ đại.

Thấy tâm trạng của bệ hạ hình như không tồi, Hoàng Bách Xuyên liền nhớ đến vị khách mà hắn đã gặp trước đó, bèn nói với bệ hạ.

"Bệ hạ, còn có một chuyện, thần không biết có nên nói hay không."

"Cứ tự nhiên nói đi."

"Bệ hạ, Bình Nam tổng đốc Cố Diễn Sinh hiện đang ở trên thuyền ở Hà Khẩu, con thuyền ông ấy ngồi ngày mai sẽ rời khỏi Hà Khẩu."

Nhìn bệ hạ, ngữ điệu của hắn tỏ ra vô cùng cẩn trọng.

Mặc dù hắn biết Cố Diễn Sinh là đại thần tâm phúc dưới trướng, thế nhưng lần này Cố Diễn Sinh gần như bị biếm truất trá hình đến Nam Dương, bệ hạ liệu có gặp ông ta không?

Dù rằng hắn và Cố Diễn Sinh hoàn toàn không thể gọi là bạn bè, nhưng dẫu sao người đó cũng quen biết nhiều năm, có cơ hội thì vẫn nên nói giúp vài câu.

Nghe tin thương thuyền mà Cố Diễn Sinh đi đang ở ngay Hà Khẩu, trầm ngâm một lúc, Chu Minh Trung nói.

"Cố Diễn Sinh tuy có lỗi, nhưng những năm qua ông ta cũng coi như có công lao vất vả, trẫm dù sao vẫn nên gặp một lần!"

()