Chào mừng đến với Đại Minh!
Từ Nam Thiên Môn cho đến Quảng Châu, sau khi thông qua hải quan, John Tillotson ngẩng đầu nhìn toàn bộ thành phố xa lạ này, trong lòng trào dâng một ý niệm — Đại Minh đế quốc, ta đã đến!
Đại Minh đế quốc!
So với Nam Thiên Môn, nơi này mới thực sự là Đại Minh, còn Nam Thiên Môn bất quá chỉ là chốn biên thuỳ của Đại Minh mà thôi.
John Tillotson chưa từng nhìn thấy nhiều người đến vậy!
Ấn tượng đầu tiên về Quảng Châu, chính là nơi này rất đông người. Thế nhưng, dẫu là một cảng biển trọng yếu, nơi này lại không giống Nam Thiên Môn. Ở Nam Thiên Môn, người ta có thể bắt gặp cư dân từ khắp nơi trên thế giới, không chỉ có người châu Âu, người Ấn Độ mà thậm chí còn có cả người da đen. Nhưng ở đây, chỉ toàn là người Minh quốc.
"Đại Minh hiện tại đã hạ xuống một bức màn sắt, ngươi hoàn toàn không biết đằng sau bức màn sắt ấy là gì."
Vài năm trước, những người Bồ Đào Nha bị buộc phải rời khỏi Ma Cao từng hình dung về Đại Minh như thế. Vì sao bức màn sắt lại hạ xuống Đại Minh? Không ai biết lý do tại sao, thế nhưng họ cũng không hề phong tỏa đất nước của mình, ít nhất là không phong tỏa hoàn toàn. Các đội thuyền buôn của họ vẫn miệt mài hải hành trên khắp thế giới, những dòng di dân của họ vẫn nối đuôi nhau đổ vào các thuộc địa, và hàng hóa của họ vẫn được tiêu thụ trên toàn cầu.
Nhưng người nước ngoài muốn đặt chân lên lãnh thổ Đại Minh, bắt buộc phải có thị thực.
Đặc biệt là sau khi người Bồ Đào Nha rời khỏi Ma Cao, sự hiểu biết của châu Âu về Đại Minh lại càng trở nên bế tắc hơn. Mặc dù hằng năm vẫn có vô số học giả châu Âu cầm thư mời đến Đại Minh, nhưng châu Âu lại càng ngày càng ít hiểu biết về Đại Minh.
Sở dĩ John Tillotson đến đây, chính là để tìm hiểu Đại Minh của thời đại này.
Xuyên qua bến cảng, hắn chậm rãi bước vào trong thành phố. Hai bên đường đều là kiến trúc theo phong cách nhà Minh. Dọc theo con phố có rất nhiều nhà hàng, quán bar, tiệm tạp hóa, thủy thủ từng tốp ba năm la cà trong số đó. Mặc dù trong các tập ký sự từng ghi chép rằng, khi ở sâu trong nội địa Đại Minh, người châu Âu luôn khiến đám đông vây quanh quan sát, nhưng John vẫn chưa gặp phải phiền toái này. Thậm chí, đôi lúc hắn còn bắt gặp một vài phụ nữ châu Âu ăn mặc chẳng khác nào nữ nhân Minh quốc, số lượng còn không ít.
"Xem ra, quả thực có rất nhiều phụ nữ châu Âu đã gả sang Đại Minh."
John Tillotson không hề biết rằng, trên thực tế, những người phụ nữ đó đều đến Đại Minh với thân phận tỳ nữ, cao lắm cũng chỉ có thể xem là thiếp thất.
Cưỡi ngựa xem hoa dạo một vòng Quảng Châu, chẳng mấy chốc đã đến giờ ăn cơm. Về việc ăn gì, John không hề bận tâm. Là một nhà truyền giáo, hắn chưa bao giờ câu nệ chuyện này. Hơn nữa, ở Quảng Châu hắn cũng chẳng tìm thấy một nhà hàng châu Âu nào, cuối cùng đành ghé vào một quán ăn bình thường để dùng một bữa trưa kiểu Minh giản dị. Tay nghề của đầu bếp rất khá, hương vị món ăn cũng ngon, John ăn rất ngon miệng, tựa như khi còn ở Nam Thiên Môn.
Hắn đã quen với cơm canh nơi này rồi.
Khi mặt trời ngả về tây, John không vào quán trọ mà ngồi xuống khu vườn giữa phố, ngắm nhìn những ngọn đèn đường. Hầu như tất cả các tập ký sự liên quan đến Đại Minh đều có miêu tả về "bất dạ thành" (thành phố không bao giờ ngủ). Dĩ nhiên đây cũng là điều khiến hắn tò mò nhất.
Khi màn đêm buông xuống, John ngồi trên băng ghế dài, nhìn thấy có người đi tới, lần lượt lắp từng ngọn đèn dầu vào chiếc hộp đèn trên đỉnh trụ đèn bên đường. Ánh sáng đèn dầu soi rọi đoạn đường dài mười mấy thước Anh quanh đó. Mặc dù trời đã khuya, nhưng dòng người trên phố vẫn không hề có ý định nghỉ ngơi, phố xá vẫn tấp nập người qua kẻ lại, đèn đường chiếu rọi đường đi sáng như ban ngày.
"Chúa tôi ơi, nếu ngày nào họ cũng thắp đèn dầu suốt cả đêm, thì một đêm này sẽ lãng phí bao nhiêu tiền? Nếu tất cả các thành phố trên toàn quốc đều như thế này... Chúa tôi ơi, nếu là nước Anh, nước Anh chắc chắn sẽ phá sản mất!"
Thế nhưng, dẫu mang trong mình đầy vẻ tò mò, nhưng đi dạo cả ngày đã khiến John vô cùng mệt mỏi, hắn nhanh chóng chìm vào giấc ngủ trong lữ quán, trải qua đêm đầu tiên ở Đại Minh trong giấc mộng.
"Xin hỏi, bưu điện gần nhất nằm ở đâu vậy?"
Sáng hôm sau, lúc dùng bữa sáng, John cố ý hỏi nhân viên phục vụ trong quán. Khi còn ở châu Âu, hắn từng nghe nói ở Đại Minh có một cơ quan gọi là bưu điện, chỉ cần trả một khoản phí nhất định là có thể giúp hắn chuyển thư từ và bưu kiện đến nơi mình muốn.
Trước khi lên đường đến Nam Kinh, John cần phải thông báo cho Newton thời gian chính xác hắn đặt chân đến Nam Kinh, thế nên hắn cần gửi cho đối phương một bức thư.
"Thưa ngài, nếu ngài muốn gửi thư, có thể viết thư trước, sau đó ra quầy lễ tân của lữ quán nhận phong bì và tem. Đến lúc đó, lữ quán sẽ giúp ngài gửi thư đi, đương nhiên tem thì ngài phải tự mua."
Nhân viên phục vụ nói một tràng quan thoại không được trôi chảy cho lắm, so ra, tiếng quan thoại của cậu ta thậm chí còn chẳng lưu loát bằng John.
"Nếu ngài muốn đánh điện tín, thì phải tự mình đến cục điện tín, nhưng mà..."
Nhân viên phục vụ liếc nhìn vị người ngoại quốc này, dò xét hỏi.
"Ngài là người quy hóa phải không?"
"Điện tín? Ý cậu là loại điện tín có thể nhận được dù ở xa đến đâu chỉ trong vòng một ngày ấy hả?"
John tò mò hỏi. Ở châu Âu vẫn luôn lưu truyền một lời đồn, hầu như ai cũng từng nhắc đến việc Minh quốc có một loại "điện tín", là một loại thư từ được truyền tải nhờ dòng điện. Không ai biết nguyên lý hoạt động của nó là gì, nhưng tốc độ truyền tải lại cực kỳ nhanh chóng, cho dù cách xa ngàn dặm, việc truyền đi một bức thư cũng chỉ mất vài tiếng đồng hồ.
Liệu điều này có khả thi không?
Trên khắp châu Âu, tất cả mọi người đều cho rằng đây là chuyện hoang đường.
Nhưng John biết, đây là sự thật, bởi vì không chỉ có một nhà truyền giáo hay học giả từng nhắc đến điện tín, mà ngay cả trong thư của Newton, cũng không ít lần đề cập đến sự tiện lợi của điện tín.
Thế nhưng, so với hệ thống bưu chính được cấu thành từ xe lửa, tàu thư tín và ngựa vận chuyển, không một ai có thể hiểu nổi dòng điện truyền tải thư từ bằng cách nào, thế nên cho đến tận bây giờ, những sách vở ở châu Âu viết về điện tín vẫn bằng không.
“Đúng vậy, thế nhưng, thưa ngài, nếu ngài không phải là dân quy hóa thì không thể đến cục viễn thông để gửi điện tín được.”
Một sự hạn chế đơn giản đã khiến John từ bỏ ý định đến cục viễn thông. Hắn quay lại quầy lễ tân lữ quán, xin một tờ giấy viết thư, rồi ghi lại ngày tháng hắn đến Nam Kinh lên đó.
Khi gửi thư, John phát hiện ra chỉ cần dán một loại mảnh giấy nhỏ đặc biệt lên phong bì là được.
“Đây chính là tem thư phải không!”
Cầm tấm tem nhỏ bé ấy trên tay, John không khỏi kinh thán.
Tem thư ở châu Âu được đánh giá là một phát minh vĩ đại nhất. Nó do nhà nước thống nhất in ấn, tem có mệnh giá khác nhau chỉ cần dán lên phong bì là có thể gửi thư. Hệ thống bưu chính tiện lợi và nhanh chóng của Đại Minh là thứ khiến các học giả nước châu Âu ngưỡng mộ nhất, thế nhưng cho đến nay vẫn chưa có quốc gia châu Âu nào thiết lập được một hệ thống bưu chính tương tự.
Nhìn tấm tem được in ấn tinh xảo này, trong lòng John chợt lóe lên một ý niệm — có lẽ, sự cường thịnh của Đại Minh, nằm ngay ở những chi tiết vụn vặt không ai để ý tới này.
Tại sao tất cả mọi người chỉ nhìn thấy máy hơi nước, tàu thủy, xe lửa, máy kéo sợi, máy dệt chứ?
John thầm nghĩ, chỉ một tấm tem thư nhỏ bé thôi, nhưng hệ thống bưu chính mà nó đại diện đã giúp Đại Minh vượt xa các quốc gia châu Âu. Cuối cùng, ngoài mấy con tem mua để gửi thư, John còn mua thêm một tờ tem nguyên vẹn, dự định giữ lại làm kỷ niệm. Thậm chí hắn còn cố tình dán một con tem lên cuốn sổ tay của mình, rồi chú thích ở bên cạnh:
"Nền móng của đế quốc".
Lúc này, ngay cả bản thân John cũng không rõ đánh giá này của hắn mang ý nghĩa gì, nó có nghĩa là người châu Âu lần đầu tiên nhìn thấy, Đại Minh đế quốc thống trị giang sơn rộng lớn này bằng cách nào, và hệ thống bưu chính chính là mắt xích quan trọng nhất trong số đó. Chỉ là, trong rất nhiều trường hợp, nó đã bị các học giả các nước phớt lờ mà thôi.
Vào buổi chiều ngày thứ ba đặt chân đến Quảng Châu, mang theo tâm trạng kích động, John bước lên chuyến tàu hỏa. Kỳ thực sở dĩ kéo dài cho tới tận bây giờ là vì vé giường nằm tàu hỏa đi Vũ Xương đã bán sạch, hết cách, hắn đành phải hoãn lại hành trình. Đương nhiên, còn có một nguyên nhân nữa, đó là John không muốn lãng phí thời gian, hắn hy vọng được khảo sát các thành phố đi qua dọc đường, và Quảng Châu dẫu sao cũng là trạm dừng chân đầu tiên.
Thế nhưng, dù là vậy, trong ba ngày qua, John vẫn giống như một thiếu niên mang trong mình đầy ắp sự tò mò, vô cùng hiếu kỳ đối với tàu hỏa. Khi hắn hân hoan bước lên sân ga, nhìn đoàn tàu dài dằng dặc cùng dòng người đông đúc trên sân ga, toàn thân hắn rơi vào trạng thái kinh ngạc.
Thậm chí cho đến tận lúc bước vào toa tàu, nhìn thấy khoang tàu tựa như phòng ngủ kia, hắn vẫn chưa hoàn toàn định thần lại.
Tại sao lại có toa tàu thế này?
Làm thế nào mà tàu hỏa kéo được nhiều toa tàu và nhiều người đến vậy?
Vô số câu hỏi cứ ngập tràn trong tâm trí John, khiến hắn tràn ngập sự tò mò đối với mọi thứ trên tàu hỏa.
Chiếc giường chật hẹp nhưng nằm rất thoải mái ấy, trong mấy ngày tiếp theo đã trở thành nơi nghỉ ngơi của hắn, đồng thời cũng mang lại cho hắn trải nghiệm đầu tiên về sự tiện lợi của du lịch bằng tàu hỏa.
Khi tàu hỏa vượt núi băng đèo giữa chốn non cao hiểm trở Lĩnh Nam, ngắm nhìn phong cảnh mê hoặc ngoài cửa sổ, John ngồi trong toa ăn thưởng thức các món ăn, lần đầu tiên cảm thấy mê mẩn trước tất cả những điều này. Không phải vì phong cảnh, mà là vì một cảm giác hoàn toàn khác biệt.
"Thế nào? Có phải có ảo giác như đang ở trên thiên đàng không?"
Lời nói bất ngờ vang lên bên tai khiến John ngẩng đầu nhìn người đối diện. Trên ghế ngồi đối diện từ lúc nào đã có thêm một người, một người châu Âu.
"Tôi tên là William, người Thụy Sĩ."
William nhìn vẻ hoang mang trên mặt hắn, tiếp tục giải thích.
"Tôi từng là người Thụy Sĩ, đến Đại Minh từ năm năm trước. Lúc đó tôi cũng giống như cậu, sau khi đến đây, tôi phát hiện bản thân như đang đặt chân vào một thế giới hoàn toàn khác biệt, thế giới này hoàn toàn khác xa với thế giới mà chúng ta quen thuộc, giống như bây giờ..."
William chỉ ra ngoài cửa sổ những ngọn núi lướt vụt qua, nói tiếp.
"Khi chúng ta đang thưởng thức món ăn trên tàu hỏa, trong vô thức đã chạy băng băng hàng trăm dặm, thì ở châu Âu, con người ta vẫn dậm chân tại chỗ trên những cỗ xe ngựa nguyên thủy. Bạn của tôi, trước khi đến đây, bạn có thể tưởng tượng được rằng mình có thể thảnh thơi tận hưởng tất cả những điều này hay không?"
Câu hỏi ngược lại của William khiến John trầm ngâm gật đầu, một lúc lâu sau hắn mới mỉm cười nói:
"Thiên đàng là tạo vật của Thượng đế, đúng không?"