Trước cửa Quốc Tử Giám, trời đã hửng sáng, mưa xuân dầm dề tuy đã qua một đêm, nhưng mưa vẫn không ngừng rơi.

Trong chiếc nồi sắt dưới căn lều đằng kia, cháo vẫn đang "ùng ục" sôi, xung quanh thoang thoảng hương cơm, mà trên bàn, bát cháo và điểm tâm đã múc sẵn vẫn nằm nguyên tại chỗ.

Trong đám đông gần ngàn người đã tụ tập suốt mấy ngày nay, đã có vài người ngã xuống. Mưa xuân đang dần vắt kiệt chút sức lực cuối cùng của họ.

Một sĩ tử râu dài quỳ ngồi dưới đất, gắng hết sức mới dìu được người bạn thân đang ngã xuống bên cạnh đứng dậy, nhưng vừa mới đổi tay, người sĩ tử vừa được dìu dậy lại ngã xuống, đổ ập xuống mặt đất.

Người đó đã chết.

Chết người rồi!

Vị sĩ tử tóc bạc râu hoa, nhìn người bạn thân đã chết, hai tay giơ cao, từ trong cổ họng phát ra một tiếng gào thét xé lòng.

"Ông trời ơi, chẳng lẽ Ngài đành lòng nhìn chúng ta đều phải chết ở nơi đây sao?"

Nước mưa quất vào mặt ông, không rõ là nước mắt hay nước mưa.

Trong tiếng gào thét của lão sĩ tử, những sĩ tử còn cử động được dần dần đứng dậy, thân thể họ yếu ớt, lảo đảo đứng lên, dáng vẻ suy kiệt ấy trông chực chờ ngã xuống bất cứ lúc nào.

Vương Phu Chi thấy vậy, phất tay một cái, lập tức có người khiêng cáng chạy tới, đặt người sĩ tử đã ngã xuống không dậy nổi kia lên cáng.

Những sĩ tử kia đẩy đám binh lính ra, rồi bốn người một tốp, gắng sức nhấc cáng lên vai, rồi tiến về phía trước.

Hướng về phía hoàng cung mà đi.

Thấy phương hướng họ đi, sắc mặt Vương Phu Chi chợt biến đổi, ông đứng phía sau hô lớn.

"Các người, các người đây là định đi đâu?"

Đi diện thánh, phải đi gặp Bệ hạ!

Không biết là ai đã thốt lên đích đến của họ, chỉ tiếc là, Bệ hạ không hề ở trong hoàng cung.

Bệ hạ đang ở đâu?

Khi các sĩ tử từ khắp nơi đang tuyệt thực trước hoàng cung, Chu Minh Trung với tư cách là hoàng đế Đại Minh, không những không đoái hoài đến họ, trái lại còn chọn cách xuất cung. Tất nhiên, nơi đến cũng không quá xa, chính là Thanh Hà thư viện nằm ở phía tây thành. Sau nhiều năm phát triển, Thanh Hà thư viện hiện nay không chỉ là thư viện lớn nhất cả nước, sở hữu hàng ngàn sinh viên theo học, mà còn là trung tâm của khu vực phía tây thành. Trong thư viện cây cối xanh tươi, đặc biệt là rừng mai trong và ngoài trường, mỗi khi trời đông giá rét, hoa mai nở rộ, phong cảnh vô cùng đẹp mắt.

Dù lúc này hoa mai đã tàn, nhưng cảnh xuân trong thư viện vẫn rất ngoạn mục, không biết đã thu hút bao nhiêu khách du lịch tới đây. Đặc biệt là bên hồ trong thư viện, không biết đã lưu lại bao nhiêu vần thơ. Ở một bên hồ chính là nơi ở của các giáo sư và tiên sinh trong thư viện, nơi ở của Chu Chi Du cũng nằm tại đây.

"Trẫm đến đây để tìm chút thanh nhàn."

Ngồi trong thư phòng của thầy, Chu Minh Trung cười khổ nói.

"Mấy ngày nay, trong mắt đám sĩ tử kia, Trẫm đã thành ông vua hôn ám thập ác bất xá rồi!"

Hôn quân!

Với danh xưng này, Chu Minh Trung không hề cảm thấy xa lạ, thậm chí cũng chẳng mấy bận tâm. Bởi lẽ, người biết rõ tương lai như ông hiểu rõ trách nhiệm của mình, ông buộc phải thúc đẩy cải cách bằng mọi giá. Cuộc cải cách này không chỉ là vài cỗ máy hơi nước, vài cỗ máy dệt, hay vài tàu chiến, vài khẩu đại bác, mà là một cuộc cải cách không thua kém gì cuộc Cải cách Tôn giáo ở châu Âu.

Mà trở lực lớn nhất của cuộc "Cải cách Tôn giáo" này đến từ đâu?

Chính là những sĩ tử bảo thủ kia, thời đại nào cũng có phe bảo thủ của nó. Đối mặt với phe bảo thủ chỉ có một lựa chọn duy nhất, đó là kiên trì đến cùng, không được phép nhượng bộ bất cứ điều gì.

"Nếu Bệ hạ là hôn quân, thì e rằng thế gian này chẳng còn minh quân nào nữa!"

Với tư cách là thầy của Chu Minh Trung, Chu Chi Du đương nhiên hiểu rất rõ về Bệ hạ. Trong mắt ông, so với các vị minh quân từ cổ chí kim, Bệ hạ hoàn toàn xứng đáng được gọi là minh quân.

"Minh quân sao?"

Chu Minh Trung lắc đầu đáp.

"Trẫm, chưa bao giờ muốn làm minh quân!"

Trước sự khó hiểu của Chu Chi Du, Chu Minh Trung nói tiếp.

"Từ xưa đến nay, bách tính trong thiên hạ đều mong đợi Thanh Thiên, thế nhưng càng mong đợi Thanh Thiên, càng chứng tỏ thiên hạ tối tăm đến mức nào. Nếu trời quang mây tạnh, sao cần Thanh Thiên? Nếu đời là thịnh thế, sao cần minh quân? Cái gọi là minh quân, chẳng qua là tổ tiên không hiền, hậu thế bất hiếu, như vậy mới làm nổi bật lên cái gọi là minh quân. Trong mắt Trẫm, cái gọi là minh quân xuất hiện, chắc chắn phải lấy sự suy tàn của vương triều làm tiền đề..."

Câu trả lời của Bệ hạ khiến Chu Chi Du hơi ngạc nhiên, nhưng không lấy làm lạ. Bởi ông biết điểm khác biệt của Bệ hạ, cũng hiểu rằng đối với Bệ hạ, ông luôn ký thác hy vọng vào việc hoàn thiện Đại Minh thông qua thể chế, để Đại Minh ngay cả khi không có minh quân, thậm chí là có hôn quân, vẫn có thể duy trì thịnh thế. Chỉ là, điều này có khả thi chăng?

Sau đó, hai người trò chuyện thêm vài câu đơn giản, rồi Chu Chi Du mới từ từ nhắc đến những sĩ tử đang tuyệt thực kia. Dù ông luôn chủ trương Thực học, nhưng đối với những sĩ tử đó, ông cũng mang lòng đồng cảm.

"Thật ra, từ sau thời Thành Hóa, triều đình đều dùng bát cổ để chọn người tài, thực sự là bất đắc dĩ. Suy cho cùng, để người đọc sách thuộc lòng Tứ Thư Ngũ Kinh, rồi lấy nội dung trong sách làm nền tảng để ra đề, quả thực là cách làm công bằng. Còn những nhân tài thực sự xuất sắc, dù đối mặt với dạng đề thi nào, dù là hình thức bát cổ văn, họ vẫn có thể đỗ đạt thứ hạng cao. Thực tế đã chứng minh rất rõ ràng, biết bao hiền tài chí sĩ của triều ta đều được tuyển chọn qua khoa cử bát cổ."

Nhìn Bệ hạ, Chu Chi Du nói một cách khá tế nhị.

"Khoa cử cũng giống như kỳ thi nhập học của các thư viện hiện nay vậy, nó chỉ là một cơ chế tuyển chọn nhân tài: thông qua thi cử mà chọn ra nhân tài trong thiên hạ. Tuyển chọn công bằng như vậy mới là bản ý của khoa cử. Cho nên, thần cho rằng, bát cổ này cũng không phải hoàn toàn vô dụng, còn về "Thực học"..."

Trầm ngâm một lát, Chu Chi Du có chút bất lực nói.

"Thực học đều là những kiến thức kinh bang tế thế, thiết thực, mỗi năm mỗi mới. Ngay cả tại Thanh Hà thư viện cũng rất khó theo kịp những tri thức mới, huống chi là ở những nơi xa xôi hẻo lánh? Học sinh ở đó tự nhiên không thể học được Thực học. Như vậy, sĩ tử các nơi đó ắt hẳn phải có nỗi lo riêng. Dù sao thì hiện nay, nội dung Thực học trong kỳ thi nhập học của thư viện đã tăng từ dưới một thành lên thành hai thành, tương lai còn tăng thêm nữa. Sĩ tử các nơi tự nhiên biết rõ sự thật này, cho nên mới lo lắng như vậy, nên mới hy vọng triều đình có thể quan tâm đến các nơi, vẫn lấy khoa cử làm chính đạo."

Dù là người truyền bá Thực học, nhưng vẫn cần cân nhắc đến lợi ích của đại đa số con em nhà hàn môn trong thiên hạ. Nhiều con em hàn môn không đủ khả năng mua vài cuốn sách về Thực học mỗi tháng. Nơi họ sống thậm chí còn chẳng có những kiến thức Thực học mới nhất truyền tới.

Giống như môn toán vậy, khi sĩ tử ở Quý Châu tưởng rằng thiên hạ chỉ có "Cửu Chương Toán Thuật", thì sĩ tử ở Thanh Hà đây đã có thể học được những kiến thức toán học mới nhất, cùng với những tri thức truyền đến từ Tây Dương.

Khi họ tưởng rằng thiên hạ chỉ có "Đại Minh Luật", thì trên thực tế, Đại Minh đâu chỉ có một bộ Minh Luật?

Chính sự chênh lệch này khiến họ biết rằng, nếu không duy trì việc lấy Thập Tam Kinh làm đề thi bát cổ để chọn người tài, thì đại đa số con em hàn môn trong tương lai sẽ bị gạt ra ngoài các kỳ thi văn quan. Bởi họ không có kênh tiếp cận, cũng không có tài lực để theo học những kiến thức mới đó.

Thế nên họ mới đặt hết hy vọng vào khoa cử bát cổ. Dù sao đó cũng là cách công bằng nhất. Ngay cả con em hàn môn nghèo nhất cũng có thể mua được vài cuốn kinh thư đó, và có thể dựa vào trí thông minh của chính mình để cuối cùng bước chân vào chốn quan trường, thay đổi vận mệnh của bản thân.

Đây chính là lý do căn bản khiến họ kiên trì. Họ kiên trì không phải vì không biết có các kỳ thi văn quan, mà vì họ biết rằng, các kỳ thi văn quan ngày càng thiên về Thực học trong tương lai chắc chắn sẽ gạt bỏ đại đa số những con em hàn môn không tiền mua sách, không tiền vào thư viện ra ngoài.

"Khoa cử chọn người..."

Trầm ngâm một lát, Chu Minh Trung trầm giọng nói.

"Không phải Trẫm không muốn dùng khoa cử chọn người, mà là không thể!"

Sau câu trả lời khẳng định như vậy, mặc kệ sự khó hiểu của Chu Chi Du, Chu Minh Trung lại nói tiếp.

"Thầy có biết, tại sao khi thiết kế quan chế, Trẫm lại cố tình phân chia văn võ không?"

Cái này...

Chu Chi Du nhìn Bệ hạ, không hề trả lời. Sở dĩ không trả lời, là vì từ ba năm trước, đối với cục diện "văn võ khác đường" hiện nay của Đại Minh, giới sĩ lâm đã có những đồn đoán của riêng họ. Và đồn đoán đáng tin nhất chính là vì biến cố của Hiếu Liệt Hoàng đế khiến Bệ hạ không tin tưởng văn quan, không muốn văn quan can dự vào quân vụ.

Tất nhiên, còn một nguyên nhân nữa là chế độ cũ ở Giang Bắc vốn dĩ đã là "văn võ khác đường", Đại Minh hiện nay chỉ là tiếp nối chế độ cũ, tiếp nối chế độ cũ trước khi Bệ hạ lên ngôi.

Nay Bệ hạ nói như vậy, ông tự nhiên cảm thấy hơi tò mò.

"Thật ra, mỗi khi đọc sử sách, Trẫm luôn suy nghĩ, tại sao vào thời Chiến Quốc, Hán, Đường, các bậc danh thần qua các thời đại ở Trung Nguyên ta, vừa có thể làm tể tướng cũng có thể làm tướng quân, lên ngựa có thể bình định thiên hạ, xuống ngựa có thể trị vì thiên hạ? Quan sát các bậc danh thần được ghi chép trong sử sách, không ai là không phải bậc đại hiền văn võ song toàn đương thời. Khi đó chẳng có ai công kích võ tướng, nhiều lắm cũng chỉ nói về một cá nhân, chứ không phải một tập thể. Thế nhưng tại sao, từ sau đời Đường, cục diện lại thay đổi, cái gọi là văn võ toàn tài ngày càng hiếm, đến thời Tống thì người toàn tài gần như không thấy trong sử sách nữa. Hơn nữa vào lúc này, trong sử sách lại xuất hiện thêm một cụm từ "văn võ chi tranh", mà trước thời Tống, các quan trong triều thường hành "đảng tranh". Khi đảng tranh, dù là văn quan hay võ tướng, đều có thể là mục tiêu công kích của đối phương. Nhưng tuyệt đối sẽ không vì thân phận đối phương là võ tướng mà bị công kích. Cho nên không thấy cảnh văn võ tương tranh. Vì thế, mỗi lần xem sử sách, Trẫm đều suy ngẫm về vấn đề này."

Câu hỏi ngược lại của Bệ hạ khiến Chu Chi Du không khỏi ngạc nhiên, cả người ông tỏ ra cực kỳ chăm chú, ông thực sự chưa từng nghiêm túc suy nghĩ về vấn đề này.

Thực ra vấn đề này trước đây Chu Minh Trung cũng chưa từng cân nhắc. Nhưng sau khi trở thành hoàng đế của đế quốc, ông buộc phải nghiêm túc suy nghĩ về nó.

"Rốt cuộc nguyên nhân nào đã dẫn đến việc vào thời Hán Đường, triều đình lấy đảng tranh làm chủ đạo, mà sau thời Tống, triều đình lại vừa có đảng tranh, vừa có văn võ tương tranh?"

Trong lúc hỏi ngược lại, Chu Minh Trung nâng tách trà lên. Đây là loại trà mới vừa được gửi từ Phúc Kiến đến, tuy hương trà phả vào mặt, nhưng về phẩm chất trà tốt hay xấu, ông vẫn luôn không nếm ra được.

"Hơn nữa sau thời Tống, dù trong triều đảng tranh không ngớt, nhưng trong đảng tranh lại có một điểm chung - đó là mỗi khi đối mặt với võ quan, bất kể đảng tranh kịch liệt đến đâu, mọi người đều có thể đồng lòng đối ngoại - tức là khi chèn ép võ quan, họ đều có thể từ bỏ thành kiến, liên thủ chèn ép, áp chế võ quan. Điều này, lại là vì sao?"

Uống một ngụm trà, trong khi hỏi ngược lại, Chu Minh Trung nhìn ra ngoài cửa sổ, thần sắc ông tỏ ra nghiêm nghị, thậm chí có chút nặng nề. Đến mức khi nhìn về phía xa, ánh mắt lộ ra từ đôi mắt kia cũng trở nên ngày càng nặng nề.

Trong vài năm qua, vì hoạt động giải trí hạn chế, mỗi khi rảnh rỗi ông chỉ có thể dựa vào việc đọc sách để giết thời gian, mà đọc nhiều nhất chính là sử sách. Bởi lẽ, từ lịch sử, ông có thể học được rất nhiều, cũng sẽ nhận được rất nhiều câu trả lời. Đọc sử cũng khiến ông suy ngẫm được nhiều điều, suy ngẫm về nhiều chi tiết mà quá khứ ông đã bỏ qua, những chi tiết đã lãng quên, chưa từng chú ý tới. Và chính trong những chi tiết đó, ông cảm thấy dường như mình đã tìm ra đáp án. Tìm ra nguyên nhân khiến Trung Quốc sau thời Tống vẫn luôn tích tụ sự suy yếu.

Chỉ là đáp án này có chút nặng nề, đến mức khiến nhiều người khó lòng chấp nhận. Thậm chí ngay cả bản thân ông sau khi nhận được đáp án này cũng từng do dự. Cũng từng có nhiều nghi vấn. Ông thậm chí không thể hiểu nổi, tại sao lại dẫn đến cục diện này. Tại sao một điểm xuất phát trông có vẻ rất tốt, lại dẫn đến sự suy tàn của Trung Quốc.

"Bệ hạ, họa phiên trấn cuối thời Đường, thiên hạ thời Ngũ Đại loạn lạc, ức triệu bách tính tử nạn, như vậy mới có chuyện đời Tống ức võ dương văn, đều là do Triệu Tống lo sợ binh tướng đoạt thiên hạ, như vậy mới dùng văn quan chèn ép võ tướng."

Chu Chi Du vốn cũng thông thạo sử sách, tự nhiên biết nguyên nhân. Ông gần như bản năng đổ mọi trách nhiệm lên thời Tống. Dù sao thì trong những suy ngẫm của người Minh về việc nhà Tống hai lần mất nước, "ức võ dương văn" chính là một trong những nguyên nhân đó.

Nay Bệ hạ hỏi như vậy, ông tự nhiên nhớ tới quá khứ, trong mắt đám văn quan kia coi võ tướng như thảo khấu, đã sớm có sự suy ngẫm, tại sao lại vẫn như thế? Chẳng phải là phạm vào sai lầm tương tự hay sao?

Bệ hạ vừa nói như vậy, cả người ông cũng trở nên nghi hoặc. Thậm chí căn bản không tìm ra nguyên nhân. Đôi mày kia cũng lập tức nhíu chặt. Sau khi đưa ra đáp án này, ông cũng tỏ ra hơi nghi hoặc.

"Vậy thì, nếu đã như vậy, tại sao đến thời Đại Minh, văn quan vẫn chèn ép võ tướng? Bài học nhà Tống hai lần mất nước vẫn chưa đủ sao? Tại sao văn quan vẫn lấy việc chèn ép võ tướng làm nhiệm vụ của mình? Tại sao văn quan vẫn coi võ tướng là thảo khấu?"

Đối mặt với câu trả lời của Chu Chi Du, Chu Minh Trung lại hỏi ngược lại. Thực ra ban đầu ông cũng rất tò mò, rất muốn biết đáp án, chỉ là không một ai có thể cho ông câu trả lời. Hầu như câu trả lời của mọi người đều giống nhau, không nói võ tướng chuyên quyền độc đoán, thì nói võ tướng bạo ngược, hoặc là nói họ hại dân hại nước thế nào. Tóm lại một câu, là không cho võ tướng chút màu sắc thì họ sẽ không biết trời cao đất dày, chắc chắn sẽ tiếp tục hại dân hại nước.

Câu trả lời của Chu Chi Du cũng không hề có chút mới mẻ nào. Đối với câu trả lời của ông, Chu Minh Trung chỉ cười nhẹ, cuối cùng nhìn ông rồi nói.

"Võ tướng chuyên quyền độc đoán, có lẽ vậy; võ tướng bạo ngược, có thể lắm; nhưng... trong mắt Trẫm, văn quan chèn ép võ tướng, chẳng qua chỉ vì một nguyên nhân..."

Lời nói khựng lại một chút, ông thốt ra bốn chữ.

"Phi ngã tộc loại!"