Nếu bạn hoảng loạn, rút lui là cách tối ưu. Bạn phải luôn ở trong trạng thái kiểm soát.

Ted Turner

Sau khi thuyết tương đối khiến ông nổi tiếng toàn thế giới, Albert Einstein được đề nghị làm diễn giả tại các trường đại học trên khắp đất nước. Einstein không lái xe, vì vậy ông nhờ người lái xe đưa đến các buổi diễn thuyết. Sau một buổi diễn thuyết, người lái xe – có ngoại hình giống với Einstein – đã nhận xét, “Tôi đã nghe bài diễn thuyết của ông quá nhiều Giáo sư Einstein ạ, đến mức tôi có thể truyền đạt nó thay ông!”

“Thật ư?” Einstein cười to. “Vậy chúng ta sẽ tới Yale vào tuần tới. Hãy làm như thế nhé!”

Không nghi ngờ gì nữa, người lái xe đã thực hiện màn trình diễn hoàn hảo với bài thuyết trình cơ bản của Einstein, trong khi Einstein vui vẻ ngồi phía cuối căn phòng trong bộ đồng phục của người lái xe. Nhưng khi người lái xe vừa rời bục diễn giả, một sinh viên vừa tốt nghiệp đã đứng dậy và hỏi một câu hỏi hóc búa về sự hình thành của phản vật chất, với hy vọng gài bẫy được nhà khoa học vĩ đại. Không hề nao núng, người lái xe đáp, “Thưa ông, câu trả lời cho câu hỏi thật đơn giản – đơn giản đến mức mà thực tế là tôi sẽ để người lái xe của mình trả lời nó thay tôi.”

Khi có vẻ như bạn đang bị dồn đến đường cùng, đừng từ bỏ. Thậm chí trong những tình huống tồi tệ nhất, luôn có cơ hội để tìm được lối ra… nếu bạn giữ được bình tĩnh. Mẹo ở đây là tảng lờ tiếng ồn ào của nỗi hoảng loạn, do vậy bạn có thể nghe thấy tiếng nói thực tế trong đầu mình và đưa ra được một giải pháp. Điều này không dễ dàng với nhiều người, nhưng bất cứ ai cũng có thể học được. Và nếu thấy mình bị kẹt trong một tình thế khó khăn không định trước, bạn sẽ vui vẻ với tình thế đó.

Một trong những lý do khiến việc suy nghĩ rõ ràng khi bị áp lực trở nên rất khó là vì khi chúng ta căng thẳng, não bộ giải phóng ra một chất được gọi là cortisol, chất này gây ra việc tư duy u ám. Nghịch lý thay, chúng ta không nhận ra là chúng ta không suy nghĩ mạch lạc… bởi não ta đang “bí đặc”.

Một cách giảm thiểu ảnh hưởng này là thực hành tư duy mạch lạc khi bị căng thẳng. Nhà khoa học thần kinh Daniel Levitan đề xuất thực hiện một bài thử nghiệm “trước khi chết” – nghĩa là cố gắng tính toán những gì có thể sai hỏng trong bất cứ tình huống nào, nhờ đó có thể chuẩn bị cho tình huống ấy. Đây là một cách để cảm thấy kiểm soát hơn, giúp bạn giữ bình tĩnh trong một tình huống ngặt nghèo. Như một nhà nghiên cứu đã chỉ ra, “Bất cứ điều gì giúp tăng nhận thức về kiểm soát của bản thân đối với một tình huống – dù thực tế nó có làm tăng khả năng kiểm soát của bạn hay không – thì về căn bản đều có thể làm giảm mức độ căng thẳng của bạn.” Một bài thử nghiệm “trước khi chết” có thể gồm:

Hình dung ra những câu hỏi khó nhằn nhất mà mọi người sẽ đặt ra trong một tình huống kinh doanh hoặc xã hội và tập đưa ra câu trả lời cho những câu hỏi đó.

Xây dựng các giới hạn của bạn, và cách xác định chúng. Ví dụ, nếu bạn không thoải mái khi nói về tôn giáo, hãy chuẩn bị để tế nhị đổi chủ đề nếu có ai đó khơi lại nó.

Cố gắng hình dung ra bất cứ hậu quả không lường trước nào có thể xảy ra trong một tình huống và cách kiểm soát chúng.

Và nếu không có cách nào hiệu quả, hãy thử sử dụng một lá bùa may mắn. Dù tin hay không, nghiên cứu đã chỉ ra rằng một người có một lá bùa may mắn nhìn chung sẽ thực hiện bài kiểm tra tốt hơn so với người không có. Tại sao? Vì một lá bùa may mắn trao cho họ cảm giác về sự kiểm soát.