Hãy kiên nhẫn và cứng rắn. Một ngày nào đó, nỗi đau này sẽ hữu ích cho bạn.

Ovid

Bác sĩ Epstein, một bác sĩ nổi tiếng thế giới được mời trở lại quê nhà để thuyết trình trước công chúng. Buổi tối của cuộc trò chuyện, khán phòng đầy ắp bạn bè, người quen và những người tự hào về người con này của quê hương, ông tiến tới bục diễn giả trong căn phòng lớn và đặt giấy tờ lên bục, nhưng chúng bị rơi hết xuống đất.

Khi cúi người để nhặt lại những tờ giấy, ông vô ý xì hơi. Vì cúi người nên phần mông của ông gần sát với chiếc micro, chiếc âm li đã dội âm thanh khắp cả tòa nhà.

Vị bác sĩ vô cùng xấu hổ, nhưng rồi ông cũng giữ được bình tĩnh đủ để thực hiện bài phát biểu. Khi xong việc, ông lao vút ra khỏi khán phòng, thề rằng sẽ không bao giờ đặt chân trở lại quê nhà nữa.

Mười năm sau, ông quay trở lại để thăm người mẹ đã già, bà đang bị ốm. Ông đến vào ban đêm và đặt phòng khách sạn dưới cái tên Levy.

“Đây là lần đầu tiên ông tới thị trấn của chúng tôi phải không ông Levy?” cậu phục vụ khách sạn hỏi.

“Không đâu chàng trai trẻ ạ,” bác sĩ Epstein trả lời. “Tôi lớn lên ở đây. Nhưng tôi đã đi xa một thời gian dài.”

“Và ông chưa bao giờ về thăm lại ư?” cậu phục vụ hỏi.

“À, thực ra tôi từng về thăm một lần, nhưng tôi đã có một trải nghiệm vô cùng đáng xấu hổ và tôi cảm thấy không thể quay trở lại và gặp mặt mọi người nơi đây.”

“Ngài Levy,” cậu phục vụ đề xuất, “tha lỗi cho tôi vì đã đưa ra lời khuyên cho một quý ngài lỗi lạc như ông, nhưng theo những gì tôi học được trong cuộc đời non trẻ của mình thì thường là những điều có vẻ đáng hổ thẹn với tôi chẳng hề đáng chú ý với những người khác. Và có lẽ điều đó cũng đúng với sự cố của ông đấy.”

“Cảm ơn cậu, nhưng tôi nghi ngờ điều đó đúng với sự việc của tôi lắm,” bác sĩ Epstein trả lời.

“Tại sao? Nó xảy ra đã lâu chưa?”

“Lâu rồi.”

“Ổ,” cậu nhân viên trả lời. “Nó xảy ra trước hay sau vụ xì hơi của Epstein?”

Đôi khi mọi việc thực sự tệ như vẻ ngoài của chúng. Nhưng điều đó không thay đổi được bất cứ điều gì: bạn vẫn phải tiếp tục và sống cuộc đời của mình. Điều làm điều đó khả thi là một phẩm chất được gọi là khả năng phục hồi: khả năng bật lại khi mọi việc không diễn ra đúng như kế hoạch.

Điều đó nghe có vẻ mang tính anh hùng bất khả thi phải không? Không hề. Khả năng phục hồi là một phần bình thường của con người chúng ta, và các nghiên cứu chỉ ra rằng ta có thể luôn phát triển nó.

Có khả năng phục hồi không có nghĩa là bạn sẽ không cảm thấy đau đớn. Không có cách nào tránh được đau thương. Nhưng điều đó có nghĩa là bạn sẽ có sức mạnh để vượt qua những thời gian khó khăn – và sống để xì hơi vào ngày khác.

Theo nhiều nghiên cứu, kẻ thù lớn nhất của khả năng phục hồi là cảm giác bất lực. Một loạt thí nghiệm trong những năm 1970 tiết lộ rằng khi cảm thấy hoàn toàn không thể thay đổi hoàn cảnh của mình, ta có khuynh hướng từ bỏ và chấp nhận hoàn cảnh ấy. Nhưng các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng chúng ta có thể chiến đấu và gây dựng khả năng phục hồi. Một vài mẹo để làm điều đó:

Buông bỏ tinh thần “thua cuộc”. Bạn có xu hướng tiếp nhận những bước lùi như là “bằng chứng” cho sự kém cỏi hoặc giá trị thấp kém của mình không? Nhiều người trong chúng ta làm như vậy, nhưng những người kiên cường tiếp nhận thất bại như một cơ hội để học hỏi và phát triển.

Đặt mục tiêu. Hướng về phía những mục tiêu cụ thể và đề cao những cam kết mang lại cho chúng ta động cơ để bật trở lại. Điều này ứng dụng vào trong kinh doanh, mối quan hệ cá nhân và cả công việc tự nguyện nữa. Điều mấu chốt: Cố gắng giữ cho các mục tiêu trong vòng kiểm soát. Đạt được chúng sẽ cho bạn sức mạnh: không đạt được chúng có thể khiến bạn có cảm giác như thể một thất bại.

Nhiệm vụ: kiểm soát. Những người mau phục hồi có một trung tâm kiểm soát nội tại (xem câu chuyện số 40): họ cảm thấy có trách nhiệm về số mệnh của mình, và cưỡng lại sự tự ngược đãi. Họ duy trì điều này bằng cách tập trung vào những gì họ có thể kiểm soát chứ không phải những gì không thể.

Hãy nhìn vào mặt tích cực. Những người mau hồi phục biết rằng bất cứ bước lùi nào cũng chỉ là một sự kiện – họ không khái quát hóa nó. Họ coi những khó khăn là nhất thời và họ thúc đẩy sự phát triển.

Gọi cho bạn bè. Các nghiên cứu chỉ ra rằng nhân tố hàng đầu trong việc phát triển khả năng phục hồi là có một gia đình và những quan hệ xã hội gắn bó. Xét về khía cạnh dung dưỡng, những mối quan hệ trọng yếu thực sự khiến bạn trở thành một người mạnh mẽ hơn.