Nếu tôi luôn có vẻ đã sẵn sàng, thì đó là bởi trước khi tiến hành một công việc, tôi đã suy ngẫm rất lâu và tiên đoán điều gì có thể xảy tới. Việc tôi bí mật và bất ngờ thực hiện việc gì đó trong những hoàn cảnh bất ngờ với người khác không phải là thiên tài, chỉ là suy nghĩ và chuẩn bị trước mà thôi.

Napoléon Bonaparte

Sau 30 năm kết hôn, một cặp đôi ăn mừng sinh nhật lần thứ 60 cùng nhau. Biết người phụ nữ thích đồ cổ, người chồng tặng cho người vợ một cây đèn dầu bằng đồng làm quà. Khi người vợ mở gói quà, một vị thần bất ngờ xuất hiện. Để cảm ơn họ vì đã giải thoát mình khỏi cây đèn, vị thần ban cho họ mỗi người một điều ước. Người vợ ước trước và vì họ chưa bao giờ có cơ hội đi du lịch cùng nhau, bà đã ước một chuyến đi vòng quanh thế giới. Vị thần vẫy tay một cái và BÙM! Người vợ thấy trong tay mình là hai chiếc vé hạng nhất trên chiếc du thuyền vòng quanh thế giới đã được thanh toán hết mọi chi phí. Rồi đến lượt người chồng. Sau khi nghĩ một lát, ông nói, “Tôi ước gì vợ tôi trẻ hơn tôi 30 tuổi.” VỊ thần lại vẫy tay trong không khí và BÙM!Người chồng 90 tuổi.

Người đàn ông này rõ ràng đã không nghĩ thấu đáo trước khi đưa ra điều ước của mình. Kết quả là, ông đã bị trói buộc bởi định luật về hậu quả không mong đợi. Thực tế, không có cách nào tránh cho bản thân khỏi những tác động của luật này – mọi quyết định trong đời sống đều sinh ra ít nhất vài kết quả không mong đợi. Trong tình huống tốt đẹp nhất, bạn có được điều mình muốn, cộng thêm vài lợi ích bất ngờ; và trong tình huống xấu nhất… thì như câu chuyện cười ở trên.

Vì vậy, hãy nghĩ kỹ trước khi hành động và hãy nhận ra trên thực tế luôn có nhiều hơn một kết quả có thể xảy đối với bất cứ hành động nào bạn làm. Thậm chí ngay cả khi bạn nghĩ mình đã tính toán kỹ rồi, vẫn có thể có một khía cạnh bạn không ngờ tới. Nếu bạn lao về phía trước mà không có chút nhận thức nào, tức là bạn đang chuốc lấy thảm họa.

Định luật về những hậu quả không mong đợi là điều có thật – khái niệm này được đưa ra bởi nhà xã hội học Robert Merton vào năm 1936. Merton đã nghiên cứu năm yếu tố gây ra nó: “Sự ngu dốt, hiểu sai vấn đề, suy nghĩ ngắn hạn khi yêu cầu phải suy nghĩ dài hạn, các giá trị ngăn cản hành động, và tiên đoán thất sách.” (Merton cũng đã gặp phải vấn đề này – xem câu chuyện số 92). Trong khi không có cách nào để ngăn chặn những hậu quả không mong đợi, thì vẫn có những điều bạn có thể làm để giảm thiểu nguy cơ “những kết quả quá đáng”.

Đây là bốn đề xuất:

Luôn phân tích quyết định của bạn từ cả hai phía. Hãy nhìn vào những lợi ích tiềm nàng và những rắc rối tiềm ẩn, quan sát điều đó một thời gian. Hãy cho chính bạn thời gian để vượt qua sự phấn khích ban đầu, khi bạn vẫn còn bị cám dỗ bởi ý tưởng về các lợi ích. Hãy để cho các ý tưởng được chắt lọc và chúng sẽ trở nên rõ ràng hơn.

Tránh các quyết định bốc đồng. Nếu một quyết định nhanh chóng có vẻ sẽ được đưa ra, hãy xem câu chuyện số 55.

Tìm thêm ý kiến. Thường thì những người khác có khả năng nhìn thấy rõ hơn điều mà với bạn là vô hình. Hãy đặt câu hỏi đơn giản và trực tiếp kiểu như, “Điều này có dẫn tới sai lầm gì ở đây không?” hoặc “Tôi đang bỏ qua vấn đề gì?”

Hãy thực hiện vài nghiên cứu. Đừng phớt lờ việc này. Internet khiến việc thực hiện nghiên cứu thật dễ dàng, và nó có thể cung cấp thông tin quan trọng về những kinh nghiệm từ người khác – điều này có thể cho bạn hiểu rõ về những hậu quả không trông đợi có thể xảy ra.