Mọi chuyện đều đến với đúng người chờ đợi - cho anh ta biết điều anh ta đang đợi là gì.

Woodrow Wilson

Một người thợ cắt tóc đang nói chuyện với khách hàng, “Ông thấy thằng nhỏ kia không?” ông ta nói và chỉ vào đứa trẻ khoảng 12 tuổi đang đứng ngoài tiệm cắt tóc. “Nó là đứa trẻ ngu ngốc nhất thế giới. Nhìn nhé. Tôi sẽ chứng minh cho ông xem.” Người thợ cắt tóc lấy ra một tờ 1 đô la và một tờ 5 đô la, rồi gọi thằng nhóc vào. Ông ta cầm cả hai tờ tiền và hỏi, “Mày chọn đồng nào, chàng trai?”

Đứa trẻ cầm lấy tờ 1 đô la và rời khỏi cửa hàng.

“Thấy chưa?” người thợ cắt tóc cười lớn. “Đứa trẻ ngốc nhất thế giới luôn.”

Vài phút sau khi người khách rời khỏi cửa hàng, ông ta bất ngờ gặp thằng nhỏ đi ra từ một quán kem. ông ta tiến lại và hỏi, “Nếu cháu không phiền vì câu hỏi của ta, ta muốn biết tại sao cháu không chọn tờ 5 đô la vậy chàng trai?”

Thằng bé liếm cây kem ốc quế rồi trả lời, “Vì nếu cháu chọn tờ 5 đô la hôm nay thì trò đấy sẽ chấm dứt luôn ạ.”

Đó là một thế lưỡng nan suốt đời: Chúng ta nên hài lòng tức thời hay thỏa mãn dài lâu? Chúng ta nên gọi món thịt lợn băm pho mát hay salad? Ra ngoài với bạn bè hay ở nhà và học bài?

Nhung có nhiều điều để suy xét hơn ở đây chứ không chỉ là ăn cái gì hay liệu có ra ngoài tiệc tùng không. Hóa ra có những lợi ích nhất định để học cách chờ đợi, và nuôi dưỡng sự thỏa mãn bị trì hoãn thực sự là cơ hội để phát triển một kỹ năng sống có thể ảnh hưởng đến toàn bộ sự tồn tại của bạn. Điều đó không có nghĩa là bạn không bao giờ nên thỏa mãn tức thời. Nhưng nếu bạn muốn có nhiều hơn trong cuộc sống, ở vài thời điểm, bạn cần học cách tập trung và giữ kỷ luật – thay vì vồ ngay lấy tờ 5 đô la.

Có rất nhiều điều chúng ta biết về lợi ích của sự thỏa mãn bị trì hoãn nhờ thử nghiệm kẹo dẻo của Đại học Stanford. Năm 1960, tiến sĩ Walter Mischel của Đại học Stanford tạo ra một thử nghiệm trong đó ông đưa một nhóm trẻ từ 4 đến 6 tuổi vào một căn phòng cùng lúc, và đặt một phần thưởng kẹo – kẹo dẻo, bánh quy, hoặc socola hạnh nhân – lên trên bàn trước mặt lũ trẻ. Mỗi đứa trẻ đều được nói rằng chúng có thể ăn ngay phần thưởng này, hoặc đợi 15 phút để được ăn hai phần. Rồi giáo sư rời khỏi phòng và quan sát trên máy quay để xem bọn trẻ làm gì. Không có gì ngạc nhiên khi nhiều đứa trẻ ăn luôn phần kẹo khi ông rời khỏi phòng. Những đứa khác cố chờ đợi… và thất bại. Nhưng khoảng một phần ba đứa trẻ cố gắng đợi đến 15 phút mà không ăn kẹo dẻo.

Trong 15 năm tiếp theo, nhóm nghiên cứu của trường Stanford theo dõi những đứa trẻ để xem liệu có tương quan gì giữa khả năng trì hoãn sự hài lòng với thành công trong cuộc đời của chúng không. Và câu trả lời gây ngạc nhiên cho chính họ: Họ phát hiện ra rằng những đứa trẻ có thể trì hoãn sự thỏa mãn đáng tin cậy hơn, chủ động hơn, học hành tốt hơn ở trường, tìm được công việc tốt hơn với mức lương cao hơn. Chúng cũng có khả năng tập trung và xử lý căng thẳng tốt hơn, đồng thời ít có nguy cơ béo phì, nghiện rượu và chất kích thích hơn. Nghiên cứu cuối cùng, vào năm 2011, cho thấy những phẩm chất này vẫn giữ nguyên với các cá nhân suốt cuộc đời.

Nghiên cứu khi đó đã chỉ ra rằng khả năng trì hoãn sự thỏa mãn không phải là bẩm sinh, vì các nghiên cứu viên ban đầu tin tưởng là nó có thể được dạy dỗ. Đây là ba đề xuất:

Tiến sĩ Mischel tin rằng điều mấu chốt là thay thế hình ảnh "sự thỏa mãn tức thời” đầy hấp dẫn bằng một hình ảnh kém hấp dẫn hơn. Ví dụ, thay thế hình ảnh tưởng tượng về khoai tây chiên giòn bằng một đĩa cà rốt, hoặc một người bị đau tim vì ăn quá nhiều khoai tây chiên. Hoặc chỉ cần tưởng tượng rằng nhà hàng hết khoai tây chiên rồi.

Trau dồi khả năng mường tượng về tương lai và những hành động của bạn sẽ ảnh hưởng tới tương lai đó như thế nào. Một nghiên cứu tại Đại học Washington cho thấy não bộ của những người trì hoãn sự thỏa mãn sáng lên ở vùng vỏ não trước trán, vùng giúp chúng ta nghĩ về tương lai.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Rochester phát hiện ra rằng trẻ em sống trong một môi trường mà chúng nhận được những gì đã hứa thường sẵn sàng chờ đợi hơn với phần thưởng trong tương lai. Bạn có thể gây dựng niềm tin đó với chính mình: Đặt ra những nhiệm vụ nhỏ dễ dàng đạt được, hứa với bản thân những phần thưởng nhỏ khi bạn hoàn thành chúng, và giữ lời hứa. Hãy kiên định về điều đó, bởi bí mật nằm ở việc gây dựng lòng tin. Và khi bạn học được cách tin tưởng lời hứa, bạn sẽ có khả năng trì hoãn sự thỏa mãn tốt hơn.