Nếu bạn muốn người khác hạnh phúc, hãy tỏ lòng trắc ẩn. Nếu bạn muốn bạn hạnh phúc, hãy tỏ lòng trắc ẩn.

Đạt Lai Lạt Ma

Một ông già đang nằm trên giường chờ chết. Khi ông nằm đó, đôi mắt nhắm nghiền và đợi chờ cái kết trong thanh thản, đột nhiên ông thấy mùi thơm của loại thức ăn yêu thích nhất trên đời của ông – bánh quy sô cô la mới nướng! Ông hít hà lần nữa… và mùi hương có thật! Vợ ông ở dưới nhà đang nướng bánh quy. Mùi hương bất ngờ đem lại sức sống cho ông. Ông tìm được sức mạnh để trèo ra khỏi giường, lần ra sảnh, tập tễnh đi từng bậc cầu thang xuống bếp – từng khoảnh khắc đều vẽ ra cảnh chính ông đang ăn chiếc bánh quy sô cô la ngon tuyệt cuối cùng. Rốt cuộc, ông cũng tới được bếp và đây rồi – một đĩa đầy bánh quy đặt trên kệ bếp. Với chút sức lực cuối cùng, ông bò qua sàn, hướng về phía kệ bếp, và với lấy một chiếc bánh. Bất ngờ ông cảm thấy một tiếng ĐÉT đau nhói, vợ ông dùng chiếc lật bánh bằng kim loại đánh vào mu bàn tay ông.

“Đừng có động vào,” bà nói. “Bánh để dành cho đám tang đấy!”

Đó không phải là cách đối xử với một người thân yêu sắp lìa đời – hay với bất cứ ai, cho dù thế nào đi nữa. Nhưng văn hóa của chúng ta đang đi theo hướng này. Các nghiên cứu chỉ ra rằng trong ba chục năm trở lại đây, người Mỹ ngày càng mất đi lòng cảm thông – “khả năng hiểu và chia sẻ với cảm xúc của người khác”. Thật đáng sợ, bởi thông cảm là nền tảng cơ bản cho mối quan hệ với đầy đủ ý nghĩa nhân văn. Nó gây dựng lòng tin, sự hợp tác, thấu hiểu: tất cả những thứ là cốt yếu cho một xã hội lành mạnh. Tất nhiên, bạn không thể buộc những người khác tỏ ra thương cảm hoặc thấu hiểu, nhưng bạn có thể thúc đẩy bản thân trở nên thấu hiểu hơn. Và trong khi như vậy, hãy trở thành một hình mẫu cho những người khác (xem câu chuyện 74).

Nghiên cứu mới đây cho chúng ta biết rằng sự thông cảm thực sự là một thái độ: một thói quen mà chúng ta có thể phát triển như một phần đời sống hằng ngày. “Lòng thông cảm không ngừng phát triển ở thời thơ ấu,” tác giả người La Mã Krznaric nói. “Chúng ta có thể nuôi dưỡng sự phát triển của nó trong suốt cuộc đời mình – và ta có thể sử dụng nó như một lực lượng cấp tiến đối với sự chuyển biến xã hội.” Một số mẹo để gây dựng lòng thương cảm trong cuộc đời bạn:

Khám phá cảm xúc bản thân. Nghe như một tiếng hu hu nho nhỏ? Nó thực sự hiệu quả đấy. Hãy nhận thức rõ rằng cảm xúc của bạn là nền tảng để cảm thông với những người khác, nhưng nhiều người trong chúng ta đã học cách kiềm chế cảm xúc. Vì vậy, hãy tập bài tập này: Trong những thời khắc ngẫu nhiên trong ngày, hãy tự hỏi: “Mình đang cảm thấy điều gì ngay lúc này?” và “Sẽ như thế nào nếu đó là mình?”

Thể hiện lòng trắc ẩn. Khi bạn thấy ai đó đau khổ, hãy nói gì đó. Hãy thể hiện rằng bạn quan tâm. Ban đầu điều đó có thể kỳ lạ, nhưng hãy cố gắng – giống như nhiều người trong chúng ta, bạn có thể phải từ bỏ cả đời vốn luôn phòng thủ để trở nên thẳng thắn và chân thành. Một cách khác để thể hiện lòng trắc ẩn: ngôn ngữ cơ thể. Hãy cúi người; liên hệ bằng ánh mắt; giọng nói phù hợp với trạng thái tinh thần của người đó.

Tập lắng nghe. Dừng phán xét. Cố gắng lắng nghe điều người khác nói từ quan điểm của họ.

Đặt câu hỏi. Đây là một phần của việc lắng nghe – một cách để tăng hiểu biết và sự thấu hiểu với người khác. Nó cũng thể hiện một sự quan tâm chân thành đối với người khác, điều này truyền cảm hứng tin cậy. Để phát triển một sự đối thoại đích thực, hãy mời họ đặt câu hỏi về bạn nhiều hơn.

Phát triển trí tò mò về con người. Về bản chất, trẻ em luôn tò mò, nhưng khi lớn lên, chúng ta có xu hướng dán nhãn cho những người khác thay vì thắc mắc về họ. Các nghiên cứu chỉ ra rằng những người thông cảm nhất thường là những người tò mò nhất – vì vậy nếu bạn muốn gây dựng lòng thông cảm, hãy nuôi dưỡng trí tò mò. Một ý tưởng: Hãy đặt nhiệm vụ trò chuyện với ít nhất một người lạ mỗi tuần. Hãy xem điều bất ngờ gì bạn có thể học từ họ.