Một người chú tâm trả thù phải giữ cho vết thương của anh ta luôn há miệng, bằng không nó sẽ liền mất.
Francis Bacon
Một ngày nọ, một phụ nữ trẻ đang trên đường trở về nhà thì phát hiện ra một đám tang kỳ lạ. Một chiếc xe tang màu đen theo sau là một chiếc xe tang nữa. Phía sau là một phụ nữ cao tuổi đi bộ với một con chó sục được tròng dây xích, theo sau là một trăm phụ nữ đi theo hàng một phía sau bà.
Người phụ nữ trẻ nhìn trong vài phút đầy ngạc nhiên, và cuối cùng tiến lại phía người phụ nữ đang đi cùng con chó.
“Xin lỗi,” người phụ nữ trẻ nói, “tôi xin lỗi vì đã quấy quả bà trong khoảng thời gian đau buồn này, nhưng tôi chưa bao giờ nhìn thấy bất cứ điều gì như thế này. Đám tang này là của ai vậy?”
“Chồng tôi,” người phụ nữ cao tuổi trả lời. “ông ấy nằm trong chiếc xe tang đầu tiên kia. Con chó này đã phát hiện ra ông ấy ở trên giường với bạn gái và đã cắn chết cả hai người bọn họ. Cô ta trong chiếc xe tang thứ hai.”
Người phụ nữ thốt lên, “Ồ, tôi rất tiếc”… nhưng sau đó cô mỉm cười và nói thêm, “Vậy, tôi có thể mượn con chó của bà được không?”
“Xếp vào hàng đi,” người phụ nữ kia trả lời.
Trả thù là một trong những bản năng cơ bản nhất của con người. Chúng ta tin rằng việc giáng đòn đau vào người khác bởi họ đã “làm điều sai quấy” với ta sẽ khiến chúng ta cảm thấy tốt hơn. Nhưng điều đó thực sự không đem lại hiệu quả như vậy: Theo các nghiên cứu, hầu hết mọi người theo đuổi việc trả thù đều cảm thấy tệ hơn, chứ không tốt hơn – nỗi giận dữ của họ thực sự tăng lên. Hóa ra, tìm kiếm sự trả thù khiến chúng ta ngập chìm trong cảm giác tệ hại. Đó có thể là điều mà Khổng Tử ngụ ý khi nói, “Nếu ngươi định trả thù, việc đầu tiên là đào sẵn hai nấm mồ.”
Vì vậy, khi bạn cảm thấy muốn trả thù, hãy tự hỏi bản thân liệu việc trả thù có phải là một nhiệm vụ bạn thực sự muốn thực hiện không. Nó không chỉ là quyết tâm khiến ai đó phải chịu cảm giác tệ hại; nó hẳn còn là một quyết tâm khiến chính bạn cảm thấy tồi tệ, và sa lầy trong quá khứ. Khi tập trung vào việc trả thù, bạn không thể tiến lên trong cuộc đời mình – bạn chỉ làm sống lại những khoảnh khắc khó chịu của đời mình mà thôi.
Các nhà nghiên cứu tin rằng loài người được lập trình để tìm kiếm sự trả thù như một cách để tuân thủ sự hợp tác xã hội. Họ phát hiện ra rằng chúng ta trải nghiệm sự trả thù (hoặc ít nhất cũng là những ý nghĩ về nó) trong trung tâm tưởng thưởng của não bộ – vì vậy, theo nghĩa đen sự trả thù chính là một niềm vui sướng để nghiền ngẫm. Nhưng nó không tốt như mong muốn. Các chuyên gia đề xuất rằng việc thực hiện những bước sau sẽ tránh được việc chìm sâu vào việc tìm kiếm việc trả thù.
Chấp nhận. Khát khao trả thù giống như một lời hiệu triệu hành động, nhưng thực tế, không có mối tương quan giữa việc cảm thấy nó và nhu cầu cần làm điều gì đó cho nó. Bạn cảm thấy nhu cầu ấy bởi bạn là con người. Việc bạn cần làm là không phản hồi lại nó. Hãy để cảm giác ấy trôi qua nếu có thể.
Ngừng lại. Cho bản thân thời gian để xử lý trải nghiệm. Kiềm chế đưa ra bất cứ quyết định nào cho tới khi bạn trở nên bình tĩnh và có thể suy nghĩ thông suốt. Các nghiên cứu đề xuất rằng việc lựa chọn không hành động là một cách truyền tải cho chính bạn rằng vấn đề không quan trọng, việc này khiến bạn dễ dàng bỏ qua nó.
Tìm ra điều bạn thực sự cần. Khát khao trả thù xuất phát từ cảm giác bị xúc phạm. Điều bạn có thể cần trong tình huống này là xác minh chứ không phải là trả đũa – khôi phục lại lòng tự tôn và thừa nhận rằng bạn đã bị đối xử tệ hại. Có những cách khác để khôi phục lòng tự tôn bên cạnh việc trả đũa. Ví dụ, đầu tư “năng lượng trả thù” vào việc nỗ lực hướng tới những mục tiêu cá nhân, tập trung vào bản thân chứ không phải “kẻ thù”.
