Không phải cứ phàn nàn suốt ngày thì sẽ được đáp ứng. Thỉnh thoảng người ta sẽ đá nó đi.
Ngạn ngữ của người Serbia
Một người đàn ông trẻ quyết định vào thiền viện đạo Phật để tu tập và chấp nhận lời thề sẽ giữ im lặng. Anh ta được bảo rằng một năm anh ta sẽ được hỏi đáp một lần với trưởng thiền viện – sư trụ trì – khi đó anh ta có thể nói hai từ. Anh ta đồng ý, và dấn thân vào đời sống thiền viện, bỏ thời gian vào tĩnh tại và giúp các thầy tăng trong thiền viện làm những công việc hằng ngày.
Năm đầu tiên trôi qua. Anh ta được gọi lên phòng trưởng thiền viện và được hỏi anh ta muốn nói điều gì. Người tu tập trả lời: “Vất… vả”. Trưởng thiền viện gật đầu và cho anh ta quay lại thiền viện.
Một năm nữa lại trôi qua, anh ta lại được gọi lên phòng trưởng thiền viện. Lần này, anh ta nói, “Sàn… lạnh.” Trưởng thiền viện gật đầu và cho anh ta quay lại thiền viện.
Năm thứ ba trôi qua, và lần nữa anh ta lại đi lên phòng trưởng thiền viện. “Thế nào, con ta?” thầy tu trưởng hỏi. Người tu tập trả lời, “Ăn… tệ.”
Trưởng thiền viện nhảy dựng lên và nói. “Ta đã nghe đủ rồi, hãy đóng gói đồ đạc của ngươi và đi đi.”
Người tu tập sửng sốt. “Tại sao?” anh ta nói.
“Tại sao ư?” thầy tu trưởng đáp. “Bởi nhà ngươi chẳng làm gì ngoài phàn nàn từ khi ngươi đến đây!”
Thật không may, một chút tiếng xấu cũng đồn xa. Không mất quá nhiều công sức để tạo ra ấn tượng rằng bạn là kẻ chuyên phàn nàn – và một khi người nghe có ấn tượng đó, thật khó mà xóa đi được. Hơn nữa, khi bạn đã bị coi là một kẻ phàn nàn kinh niên; mọi người thường ít nhớ tới những điều tốt đẹp bạn làm hoặc nói. Điều đó không công bằng; nhưng lại là sự thật. Mọi người sẽ đơn giản là đẩy bạn ra ngoài.
Hóa ra có cơ sở khoa học cho phản ứng này. Các nhà nghiên cứu của Đại học Stanford nhận thấy rằng việc thể hiện những lời phàn nàn 30 phút mỗi ngày có thể phá hủy hoàn toàn bộ não người nghe – vì vậy có thể mọi người chỉ bảo vệ bản thân họ bằng trực giác mà thôi. Nhưng điều đó không phải là tất cả: nghiên cứu về não bộ mới đây cũng chỉ ra rằng sự tiêu cực còn lây lan. Theo Trevor Blake trong Three Simple Steps (Ba bước đơn giản), “Chúng ta càng lặp lại một hành vi nhiều, chúng ta càng trở thành chính hành vi đó… Điều đó có nghĩa là bạn càng vây quanh bản thân bằng một đống những kẻ phàn nàn, chính bản thân bạn càng có khả năng trở thành một người phàn nàn nhiều hơn.”
Lần tới bạn thấy bản thân đang muốn nói điều gì đó tiêu cực, hãy hít một hơi thở sâu và ngừng lại trước khi tiến bước. Hãy tưởng tượng lời phàn nàn của bạn vang tới tai khán giả của bạn như thế nào; hãy tự hỏi bản thân xem họ sẽ phản ứng ra sao. Bạn có đang thực sự thay đổi bất cứ điều gì – cả quan điểm của mọi người về bạn không? Vì nếu phàn nàn không cải thiện được mọi điều, thì ích gì chứ? Một lý do khác để tránh nó là: các nghiên cứu chỉ ra rằng những người phàn nàn thực sự cảm thấy tệ hơn khi phàn nàn xong. Họ cũng có khả năng sẽ phàn nàn thường xuyên hơn, bởi họ đang tạo ra những lối mòn thần kinh trong não bộ, điều này sẽ trở thành nền tảng cho những thói quen mới. Vì vậy rõ ràng là, điều duy nhất bạn có thể chắc chắn bạn sẽ nhận được từ việc phàn nàn là… phàn nàn nhiều hơn.
