Điều tự do tột bậc của con người [là] lựa chọn thái độ trong bất cứ tình huống nào…

Viktor Frankl

Một ông già và một thanh niên đang thi đấu giao hữu vài lượt golf. Trong lượt hố 8, hai người chia nhau cú phát bóng và quả bóng rơi vào chỗ gồ ghề, nơi có cây thông cao dăm chục mét mọc chắn giữa họ và thảm cỏ. Có vẻ như họ sẽ cần chút nỗ lực để lấy quả bóng trở lại sân. “Tôi đoán là không ai trong chúng ta sẽ ghi điểm ở hố này rồi,” người thanh niên nói.

“Tại sao cậu lại nói vậy?” ông già hỏi.

“Chúng ta quá gần cái cây đó. Không có cách nào để chúng ta có thể đánh bóng qua nó được.”

“Cậu nghiêm túc chứ?” ông già nói. “Tôi lấy làm kinh ngạc là cậu lại yếu đuối như vậy đây. Tại sao chứ khi mà lúc bằng tuổi cậu, tôi đã đánh quả bóng cao quá cả cái cây này một cách dễ dàng.”

“Thật à? Được rồi, nếu khi đó ông đã làm được như vậy,” người thanh niên trả lời đầy tức giận, “tôi có thể làm điều ấy bây giờ.”

“Thật à? Cậu có muốn cá cược không?” ông già hỏi.

“Chắc rồi. Năm mươi đô nếu tôi có thể đánh bóng qua được cây thông này.”

Ông già gật đầu đồng ý trong khi người thanh niên lao tối chỗ quả bóng, nhìn cái cây và vung cây gậy ra sau xa hết mức. Rồi đẩy quả bóng lên cao hơn bất cứ cú đánh nào anh ta từng thực hiện. Quả bóng lao thẳng vào giữa cái cây và mắc luôn vào đó.

“Dĩ nhiên rồi,” ông già cười sảng khoái, “khi tôi bằng tuổi cậu, cái cây đó cao chỉ khoảng hơn chục mét thôi.”

Ở vài thời điểm, mọi người sẽ tìm cách khiêu khích, thường chỉ để giải trí (như ông già trong câu chuyện trên). Bằng cách nào đó họ biết rằng cần làm gì thì sẽ khiến bạn cảm thấy bất an, giận dữ hoặc hổ thẹn. Bạn không thể ngăn chặn điều đó. Nhưng bạn có thể học cách kiềm chế và hiểu rõ bản thân để giữ mình tránh xa khỏi sự kích thích, phản ứng một cách vô lý, và kết quả là giành được sự tự tin đi cùng với hiểu biết rằng bạn có khả năng kiểm soát khi cần thiết.

Tìm cách thoát ra. Khả năng là, việc bạn bị khiêu khích sẽ xuất hiện đầy bất ngờ. Khi bạn đột nhiên biết có chuyện gì đó đang diễn ra, đừng phản ứng lại. Hãy bình tĩnh xem xét bản thân và điều chỉnh lại tâm trạng của mình. Bạn sẽ lấy lại kiểm soát nhanh hơn bạn nghĩ, và khi đó không ai biết rằng bạn đã bị khiêu khích nữa kia.

Làm chủ cảm xúc. Không ai có thể khiến bạn cảm thấy gì đó, họ chỉ có thể kích hoạt những cảm xúc bạn đã có sẵn mà thôi. Vì vậy, hãy thừa nhận rằng cảm xúc của bạn thuộc về bạn chứ không phải bất cứ ai khác. Họ đại diện cho lòng tự trọng thấp, sự hổ thẹn, nỗi bất an và một loạt những vấn đề nhạy cảm khác. Một khi bạn đã nhận ra điều đó, bạn có thể đưa ra chiến lược để đối phó với nó. Ngược lại, nhân thể thì những người khiêu khích ác ý không phải là vấn đề của bạn. Hãy có lòng cảm thông, nhưng cũng hãy để họ tìm cách khác để xử lý nỗi đau của riêng họ.

Thiết lập rõ các giới hạn. Hãy cho mọi người biết giới hạn của bạn, và tuân thủ theo đó. Chẳng hạn, nói không khi bạn có ý là không, và không cảm thấy tội lỗi về điều đó; lên tiếng khi bạn cảm thấy bị đối xử không công bằng; và không hòa cùng với đám đông cũng là một phản ứng tốt (xem câu chuyện số 65).