Những điều tôi nói là những chỉ dẫn sai lạc. Những gì bạn thấy chỉ là ảo tưởng mà thôi.
Amit Kalantri.
Một người đàn ông đạp xe đến biên giới Mexico-Mỹ, trên vai là hai bao lớn. Tay lính gác người Mỹ hỏi, “Cái gì ở trong hai bao kia?”
“Cát,” người đàn ông trả lời.
“Tôi sẽ tin đấy,” người canh gác giễu cợt. “Để tôi xem nào.” Rồi anh ta chộp lấy cái bao, đổ sạch ra và thấy… chỉ toàn cát. Không thể tin được, anh ta mang cát ra phân tích, và thấy chẳng có gì lạ hết. Chỉ là cát thôi. Người đàn ông với chiếc xe đạp thu gom chỗ cát, đổ lại vào bao rồi đi qua biên giới.
Một tuần sau, sự việc tương tự lại diễn ra. Có cái gì trong túi vậy?” tay lính gác hỏi. “Cát,” người đàn ông trả lời.
Tay lính gác vẫn không tin, vì vậy tay này lại tiến hành việc phân tích cát khác. Không nghi ngờ gì, các bao chỉ có cát. Người đàn ông với chiếc xe đạp lại đóng lại các bao cát và đạp xe qua biên giới.
Việc này diễn ra hằng tuần liên tục trong khoảng một năm. Rồi chấm dứt. Một tháng sau, tay lính gác đi bộ tới một quán cà phê trong vùng và nhận ra “người đàn ông cát” đang dùng bữa trưa. Anh ta tiến đến chỗ người đàn ông và nói, “Này, tôi biết là ông đang buôn lậu cái gì đó. Nỗi tò mò đang giết dần tôi. Làm ơn hãy nói cho tôi biết – đó là cái gì vậy.”
Người đàn ông nhấp một ngụm cà phê, mỉm cười với tay lính gác và nói, “Xe đạp.”
Tất cả chúng ta đều là những đứa trẻ trước những điều mà các pháp sư gọi là “chỉ dẫn sai lạc” – “một kiểu lừa gạt mà theo đó sự chú ý của người nghe bị tập trung vào một thứ nhằm phân tán khỏi thứ khác”. Thật đáng ngạc nhiên là điều này lại thường xuyên diễn ra trong cuộc sống – đặc biệt trong kinh doanh và chính trị. Khi sự chỉ dẫn sai lạc này được thực hiện trôi chảy, bạn có thể không nhận ra nó đang diễn ra. Nhưng khi bạn nhận thấy nó – khi điều gì đó khiến bạn bận tâm và hệ thống ra đa cảnh báo “điều xấu” của bạn tắt đi – đừng bỏ qua cảm giác này. Hãy giải thích tình huống và tìm ra điều bạn đã bỏ lỡ. Đây là cách hiệu quả để tránh trở thành một nạn nhân.
Chỉ dẫn sai lạc tỏ ra rất có ảnh hưởng bởi một phẩm chất bẩm sinh của con người được gọi là “sự mù quáng vì thiếu chú ý”. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng nếu chúng ta không chú ý vào một điều gì đó, bộ não sẽ không ghi nhận từng trông thấy điều đó… cho dù nó có ở ngay trước mắt ta. Vì vậy, nếu ai đó sử dụng chỉ dẫn sai lạc để phân tán sự chú ý của bạn khỏi điều gì đó, họ sẽ có thể khôn khéo khiến bạn chú ý đến điều khác. Ví dụ như trong các cuộc trò chuyện thông thường, nó có thể là việc một người trả lời một câu hỏi trực tiếp bằng việc chuyển chủ đề… hoặc nổi khùng thay vì trả lời câu hỏi – thậm chí khiến bạn cảm thấy phải phòng thủ vì đã đặt câu hỏi đầu tiên. Cảnh giác với những kiểu “bán dầu rắn” trong tương tác với người khác là cách phòng thủ tốt nhất đối với việc này. Hãy mở to mắt và lắng nghe cho rõ. Chỉ dẫn sai lạc có ở khắp mọi nơi đấy!
