Thỉnh thoảng những câu hỏi thì phức tạp và câu trả lời thì thật đơn giản.
Dr. Seuss
Sherlock Holmes và bác sĩ Watson đi cắm trại ngoài trời. Sau một bữa tối ngon miệng và một chai rượu vang, họ chui vào lều và đi ngủ. Vài giờ trôi qua, Holmes tỉnh giấc và huých vào người bạn trung thành của mình. “Watson, nhìn lên trời xem và nói cho tôi biết anh thấy gì.”
“Tôi thấy hàng triệu hàng triệu vì sao, Holmes ạ,” Watson trả lời.
“Vậy anh suy ra điều gì từ đó?”
Watson suy nghĩ một phút. “À, về mặt thiên văn học ấy mà, nó cho tôi thấy rằng có hàng triệu thiên hà và có thể hàng tỉ hành tinh. Về mặt chiêm tinh học, tôi đã quan sát thấy rằng sao Thổ ở chòm sao Sư tử. Về mặt khí tượng học, tôi ngờ rằng chứng ta sẽ có một ngày đẹp trời vào ngày mai. Về mặt thần học, tôi có thể thấy rằng Chúa trời đầy quyền năng và chúng ta chỉ là một phần thật nhỏ bé, chẳng có ý nghĩa gì trong vũ trụ. Nhưng điều đó nói gì với anh vậy Holmes?”
Holmes im lặng một lát rồi nói “Watson ơi là Watson! Ai đó đã lấy mất cái lều của chúng ta rồi.”
Khi bạn suy nghĩ quá nghiêm trọng về một tình huống, sẽ rất dễ bỏ lỡ điều thực sự đang diễn ra trước mắt. Vấn đề bạn đang đối mặt có thể đòi hỏi những phân tích phức tạp, nhưng việc tìm kiếm giải pháp hiển nhiên trước tiên chẳng phải là hợp lý hơn sao? Điều đó đặc biệt đúng nếu tình huống đòi hỏi hành động. Chúng ta có thể bị sa vào thứ mà các chuyên gia gọi là hội chứng tê liệt vì phân tích - một sự bất lực trong việc đưa ra các quyết định bởi chúng ta tập trung vào việc cố gắng xem xét mọi mặt của vấn đề. Kết quả: Chúng ta thường không nhìn ra được không chỉ câu trả lời hiển nhiên mà còn cả câu hỏi gốc nữa.
Vài mẹo dễ dàng để thoát khỏi tình trạng suy nghĩ thái quá:
Đừng sợ đặt ra những câu hỏi “ngớ ngẩn” – đặc biệt nếu mọi người đang sử dụng thuật ngữ hoặc ngôn ngữ kỹ thuật. Thật dễ bỏ qua sự hiển nhiên và đi chệch hướng đang được bàn tới khi bạn không hiểu rõ vấn đề.
Chú ý đến ngữ cảnh. Một vấn đề không tồn tại trong chân không. Việc nhìn nhận nó trong ngữ cảnh sẽ giảm bớt nguy cơ trầm trọng hóa nó và sẽ giúp vấn đề ở mức độ nhỏ và trong tầm kiểm soát.
Cố gắng loại bỏ bớt các giả định. “Càng say mê với sự sáng láng của mình, tôi càng có xu hướng bỏ qua sự hiển nhiên,” một nhà quan sát nói. Chiến thuật của ông ta là, “Tôi trình bày giải pháp của mình với một bên thứ ba không quan tâm mà tôi tin tưởng. Trước khi tôi kết thúc, tôi thường sẽ phát hiện ra sự hiển nhiên, thay đổi giải pháp của mình, hoặc… chỉ nói, ‘Thôi đừng để tâm.’ ”
