Khi mọi người tự do làm điều họ thích, họ thường bắt chước lẫn nhau.

Eric Hoffer

Ông tôi vừa bước sang tuổi một trăm. Đó là một sự kiện khá lớn trong thị trấn nhỏ của chúng tôi, vì vậy, một tờ báo địa phương đã cử một phóng viên đến để đưa tin về tiệc sinh nhật của ông. Sau khi ông thổi tắt nến, phóng viên đến bên ông và hỏi, “Cho phép được hỏi thưa ông, ông có thể chia sẻ bí mật khiến ông sống thọ như vậy không?”

“À,” ông tôi nói, “điều quan trọng là không bao giờ tranh cãi với bất cứ ai.”

“Cái gì kia ạ?” tay phóng viên kêu lên, “Thật ư? Không có một chế độ ăn lành mạnh hay tập thể dục hằng ngày hay thứ gì đó tương tự sao? Ông nghiêm túc yêu cầu tôi tin rằng bí mật để sống lâu trăm tuổi là ‘không bao giờ tranh cãi’ sao? Thật buồn cười!”

Ông tôi nghĩ một lát rồi nói, “Anh biết đây, có thể là anh đúng.”

Thỉnh thoảng cách duy nhất để thuyết phục ai đó là cho họ thấy ý của bạn là gì – cư xử làm gương thay vì chỉ nói về nó. Thực tế, đó là một trong những cách cơ bản để con người học tập. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng trẻ con làm điều mà không loài linh trưởng nào làm: bắt chước mọi lối hành xử của người lớn, bất kể nó có ý nghĩa gì hay không.

Vậy nên, nếu thông điệp của bạn không được hiểu, hãy nhớ rằng bạn luôn có thể bày tỏ quan điểm của mình – thậm chí còn có thể khiến nó sinh động hơn – bằng cách thể hiện bằng hành động và trở thành một tấm gương.

Có cả đống nghiên cứu khoa học ủng hộ cho học thuyết rằng việc học từ những hành vi khuôn mẫu có hiệu quả, thực tế có cả một môn học về liệu pháp trị liệu được xây dựng quanh nó. Trị liệu hành vi, được phát triển vào cuối những năm 1960, đã chứng minh rằng con người có thể vượt qua được nhiều vấn đề chỉ bằng cách quan sát những người khác xử lý vấn đề một cách thành công. Nó cũng chứng tỏ rằng các hình mẫu hiệu quả hơn trong những điều kiện nhất định, vậy nên nếu bạn muốn trở thành một hình mẫu, hãy tuân thủ những quy tắc sau:

— Hành vi mà bạn muốn người khác bắt chước nên được thể hiện rõ ràng và chính xác. Hãy loại bỏ hết các chi tiết không cần thiết – chúng chỉ gây phân tán mà thôi.

— Bắt đầu từ cấp độ hành xử đơn giản nhất và dần dần nâng cao độ khó.

— Thể hiện kỹ năng bạn thành thạo. Bạn giỏi hơn về lĩnh vực gì thì sẽ càng hiệu quả hơn khi trở thành hình mẫu trong lĩnh vực đó. Vì vậy, hãy đảm bảo rằng bạn thực sự biết bạn đang làm gì.

— Mỉm cười! Một cách thuận tiện, những hình mẫu có thể dễ dàng tiếp cận được là những người thầy hiệu quả nhất. Nó cũng hữu ích nếu người đang hành xử như tấm gương có cùng giới tính và độ tuổi với người quan sát.

— Xác minh việc “học trò” của bạn thực sự rút ra được điều gì đó từ bài học. Trở thành hình mẫu cũng nên bao gồm một sự tưởng thưởng rõ ràng, tức thời cho hành vi đó. Điều này giúp chuyển biến một người từ người quan sát sang thực hiện hành động… điều mà sau rốt, chính là mục tiêu tối thượng.