Sự bi quan trở thành một lời tiên tri tự ứng nghiệm; nó tự sinh sôi nảy nở bằng cách làm tê liệt ý chí hành động của chúng ta.

Howard Zinn

Ba con rùa quyết định đi dã ngoại. Chúng xếp vào giỏ nào bánh kẹp, bánh quy, soda và lên kế hoạch cho một chuyến đi chơi mười ngày ở nơi dã ngoại. Nhưng khi tới nơi, chúng phát hiện ra đã quên không mang theo cái mở nắp chai. Con rùa lớn tuổi nhất bảo con rùa nhỏ nhất quay lại để lấy. “Không đời nào,” con rùa trẻ tuổi nói. “Ngay khi tôi đi, các ông sẽ chén bánh kẹp ngay.”

Hai con rùa lớn hơn hứa là sẽ đợi cho tối khi nó quay lại, vậy là con rùa nhỏ đồng ý. Một tuần trôi qua, rồi một tháng, rồi một năm, cuối cùng con rùa cao tuổi nhất nói, “Ôi, có lẽ cậu ta sẽ chẳng đến nữa đâu. Vậy hãy ăn bánh kẹp đi.”

Vừa lúc đó, con rùa nhỏ nhất lao ra từ sau tảng đá và nói, “Tôi biết mà! Chính vì vậy mà tôi đã không đi!”

Đôi khi chúng ta đã bị thuyết phục rằng điều gì đó sẽ xảy ra đến mức chúng ta thực tế đã khiến nó xảy ra. Các nhà tâm lý học gọi đó là lời tiên tri tự ứng nghiệm (self-fulfilling prophecy – SFP). “Dù là có chủ ý hay không,” một chuyên gia giải thích, “chúng ta chỉ cho mọi người thấy điều mong đợi của ta thế nào. Chúng ta thể hiện hàng nghìn ám hiệu – một trong số đó chỉ phảng phất như cánh chim bay qua đầu và mọi người ngay lập tức đón nhận lấy chúng.” Rồi họ phản hồi như chúng ta “trông đợi” họ sẽ làm và chúng ta thấy mình đã đúng ngay từ đầu.

Điều khiến một lời tiên tri tự ứng nghiệm trở nên khó đối phó là chúng ta gần như luôn ý thức rằng chúng ta biết rõ nó. Nhưng nếu tìm kiếm mẫu hình cho cuộc đời mình, chúng ta sẽ luôn tìm thấy dấu hiệu chung cho thấy đúng là ta đang tạo ra thiên đường hay địa ngục của chính mình. Và một khi nhận thức được điều đó, rốt cuộc chúng ta có thể bắt đầu làm điều gì đó cho nó.

Đừng đánh giá thấp sức mạnh của lời tiên tri tự ứng nghiệm. Các nghiên cứu đã cho thấy rằng các SFP có thể là một lực tác động mạnh mẽ – cả tích cực và tiêu cực – tới cuộc sống của chúng ta.

Trong một thử nghiệm nổi tiếng năm 1968, một giáo viên được nói rằng năm học sinh của bà đặc biệt thông minh. Thực tế, điểm các bài kiểm tra của họ chỉ trung bình, nhưng vì họ được coi là thông minh nên họ bắt đầu thể hiện tốt hơn và họ tiếp tục vượt trội trong suốt cuộc đời mình.

Các nghiên cứu khác đã chứng tỏ rằng chủ nghĩa hoài nghi quá mức tạo ra các SFP tiêu cực. Trong một thử nghiệm khác, các bác sĩ đã kinh ngạc khi phát hiện ra rằng khi các bệnh nhân trông chờ vào những viên thuốc giảm đau không hề có hiệu lực, mức độ đau đớn của họ cũng giảm đi, mặc dù liều dùng của họ không chứng tỏ về mặt lâm sàng là có hiệu quả và thuốc được truyền vào tĩnh mạch. Mặt khác, trong thử nghiệm, người tin vào hiệu quả của thuốc giảm đau thấy giảm đau rõ rệt.

Điều này chỉ ra rằng “Cứ làm giả cho tối khi thành thật” có thể là một lời khuyên tốt. Bằng việc tỏ ra lạc quan và tự tin, bạn có thể thực sự phát triển được một niềm tin vững chắc vào khả năng thành công của mình… điều đó sẽ giúp bạn đạt được mục tiêu. Tất nhiên, điều đó không phải lúc nào cũng hiệu quả, nhưng có bằng chứng chắc chắn rằng nó có thể. Tại sao không thử xem?