Không có gì trên đời này cần phải bị sợ hãi. Nó chỉ cần được thấu hiểu mà thôi.
Marie Curie
Một người đàn ông nhận được món quà là một con vẹt. Con vẹt có một tật xấu; mỗi từ nó nói lại đệm một từ tục tĩu. Người đàn ông cố gắng sửa tật cho con vẹt bằng cách sử dụng ngôn ngữ lịch sự, chơi nhạc cổ điển và bất cứ việc gì mà ông ta nghĩ ra, nhưng không gì thay đổi được vốn từ của con vẹt. Cuối cùng, một hôm không thể chịu được nữa, trong cơn giận dữ, ông đã ném con vẹt báng bổ vào tủ lạnh.
Con vẹt gào thét rên rỉ mấy phút, rồi đột nhiên… hoàn toàn im bặt. Sợ mình có thể khiến con vẹt bị thương, người đàn ông vội vã mở cửa tủ lạnh. Con vẹt bình tĩnh bước ra ngoài và nói, “Thưa ông, cháu e rằng mình đã xúc phạm ông bằng ngôn ngữ không phù hợp và hành xử thô lỗ. Xin hãy chấp nhận lời xin lỗi chân thành của cháu. Cháu đảm bảo với ông rằng trong tương lai cháu sẽ cư xử lễ phép hơn theo đúng như kỳ vọng của ông.”
Người đàn ông choáng váng vì thay đổi bất ngờ trong hành xử của con vẹt. Nhưng trước khi ông có thể hỏi con vẹt điều gì khiến nó thay đổi như thế, con vẹt khẽ khàng nói, “Cháu có thể hỏi ông là bạn gà tây đã làm điều gì mà bị như vậy không?”
Sợ hãi là một công cụ hiệu quả để thu hút sự chú ý và ảnh hưởng đến hành xử của chúng ta. Đó là lý do tại sao công cụ này được sử dụng quá thường xuyên bởi các chính trị gia, bác sĩ, nhà quảng cáo và những người khác nữa.
Nhưng thực tế, nỗi sợ đó hiếm khi tạo ra những thay đổi vĩnh viễn và cho thấy những hậu quả hành động của họ không thường “sợ hãi thực sự” quá lâu. Vì vậy, nếu bạn thật sự muốn điều chỉnh cuộc sống của mình (và của những người khác), đừng dừng lại chỉ ở những mẹo dọa nạt. Hãy đảm bảo rằng bạn có một mục tiêu tích cực và một kế hoạch rõ ràng để đạt được nó (xem câu chuyện số 1).
Dưới đây là bốn điều cơ bản bạn nên biết về sự hấp dẫn của nỗi sợ.
Hiệu quả nhất là khi nó được sử dụng để thúc đẩy hành vi diễn ra một lần (thay vì một hành xử lặp đi lặp lại), chẳng hạn như lấy máu xét nghiệm hay tiêm vaccine phòng cúm, hoặc đánh giá tài chính.
Một đánh giá trong vòng 50 năm về các nghiên cứu khoa học cho thấy rằng vì lý do nào đó, cách này hiệu quả với phụ nữ hơn đàn ông.
Một nỗi sợ hãi có thể thúc đẩy người ta hành động. Nhưng sẽ có ít hành động trừ phi nỗi sợ đưa ra một giải pháp cụ thể, và giải pháp có vẻ thỏa đáng để giải quyết vấn đề. Thêm nữa, sự phản đối (cái giá, kỹ năng, niềm tin) phải được tiên lượng và giải quyết trước.
Bạn chỉ cần một lượng sợ hãi vừa đủ để có hiệu quả. Một cảm giác sợ hãi lớn sẽ hiệu quả hơn so với một cảm giác dịu nhẹ – nhưng có một giới hạn ở đây: Nếu nỗi sợ hãi quá lớn, mọi người thường trở nên phòng thủ và đi đến từ chối. Hoặc họ có thể trở nên hoảng loạn, đứng hình, và không hiểu thông điệp nữa. Mặt khác, nếu không truyền đủ nỗi sợ, mọi người có xu hướng bỏ qua hoàn toàn thông điệp.
B7
