Ngày 11 tháng 7, ngày thứ ba của cuộc phản công, 11 giờ 30 phút.

Bộ tư lệnh Tập đoàn quân bộ binh số 63 đang trên đường di chuyển về phía trước, địa điểm đặt bộ tư lệnh mới được chọn tại thành phố khai khoáng cũ là Basque.

Rất khó để nói việc chọn địa điểm này có chứa đựng tư tâm của Tư lệnh hay không.

Trung tướng Eugene ngồi trên chiếc xe jeep dẫn đầu toàn bộ đội hình bộ tư lệnh.

Xe chạy lên một ngọn đồi nhỏ, thành phố đột ngột hiện ra trên đường chân trời phía xa.

Trung tướng Eugene hét lớn: "Dừng lại! Dừng lại ngay tại đây!"

Tài xế đạp phanh, xe jeep dừng lại, toàn bộ đội hình bộ tư lệnh theo sau cũng dừng lại theo.

Trung tướng Eugene đứng dậy, đứng thẳng trên ghế xe, nâng ống nhòm nhìn về phía thành phố trên đường chân trời.

Người bảo vệ ngồi ở ghế phụ hỏi: "Ngài có người thân để lại ở đây sao?"

"Không. Tất cả chúng ta đều đã rút đi, nhưng có vài người già trong gia đình các công nhân mỏ không muốn rời đi, họ chọn ở lại." Trung tướng Eugene thở dài, "Khi còn trẻ, các cụ đều từng trải qua cuộc chiến với Anatolia, quan niệm về quốc gia và dân tộc không quá mạnh mẽ. Họ thích xúc xích bác sĩ ở cửa hàng nhà thờ, nhưng nếu không có thì cũng chẳng sao cả."

Người bảo vệ hỏi: "Không biết những người già này còn sống không?"

"Chúng ta sẽ sớm biết thôi." Trung tướng Eugene hạ ống nhòm xuống, "Trong thành phố có dấu hiệu hoạt động của con người, hơn nữa tôi thấy đám đông đang tụ tập. Đừng lơ là, giữ cảnh giác! Chúng ta vào thành!"

Nói xong, ông ngồi xuống, vỗ vỗ vào tựa lưng ghế lái.

Xe lập tức khởi động, lao xuống theo sườn đồi, nhanh như thể muốn đuổi kịp cơn gió trên thảo nguyên.

Khi đến gần thành phố, Trung tướng Eugene nhìn thấy rõ đám đông tụ tập hai bên đường đang giơ cao những bó hoa tươi.

Các binh sĩ cảnh vệ từ đơn vị tiến vào thành phố trước đó đang hòa lẫn trong đám đông, cổ họ cũng đeo đầy hoa.

Một chiếc xe tăng T-34W dừng bên đường, phía trước xe tăng đứng vài sĩ quan.

Xe jeep của Eugene chạy thẳng đến trước xe tăng rồi dừng lại, vài sĩ quan tiến lên đón, vị đại tá dẫn đầu bước lên chào: "Tướng quân! Trung đoàn bộ binh cận vệ 71 đã chiếm được thành phố Basque, không phát hiện quân Prossen. Bệnh viện thành phố có một số thương binh nặng của Prossen, bệnh viện của chúng ta đã tiếp quản."

Eugene gật đầu: "Đã rõ. Phải chăm sóc tốt cho các thương binh, đây là ý của Tướng Rokossovsky. Chúng ta sắp đặt bộ tư lệnh ở đây, các anh có phát hiện tòa nhà nào tương đối nguyên vẹn không?"

Đại tá đáp: "Chúng tôi phát hiện rạp chiếu phim của công nhân mỏ vẫn còn nguyên vẹn, theo lời người chiếu phim thì vài ngày trước vẫn còn chiếu phim, là phim của Prossen, khoe khoang văn trị võ công của chúng!"

Eugene lộ vẻ cảm thán: "Rạp chiếu phim công nhân sao? Cái ở cạnh nhà thờ ấy à?"

"À? Ồ, đống đổ nát bên cạnh là nhà thờ đấy, người Prossen đã dùng xe ủi san phẳng nhà thờ rồi." Đại tá phẫn nộ nói, "Lũ khốn này thật đáng chết!"

Eugene đáp: "Chúng thực sự đáng chết! Tôi muốn đến rạp chiếu phim xem thử, đường sá thông suốt chứ?"

"Tất nhiên rồi."

Eugene lập tức vỗ vào tựa lưng ghế lái: "Cậu ra sau đi, để tôi lái."

Tài xế lập tức xuống xe, còn Eugene trực tiếp bước qua tựa lưng, bước vào ghế lái. Ông không hề chê bẩn, đặt mông ngồi thẳng xuống dấu chân lớn của mình.

Trong lúc kéo phanh tay, Eugene lại nhớ ra điều gì đó, hỏi vị đại tá đang đón tiếp: "Đám đông bên đường là do các anh tổ chức à?"

"Không," Đại tá cười khổ, "Không biết tin tức lan truyền từ đâu, nói rằng Đại tướng Rokossovsky sẽ đặt bộ tư lệnh trong thành phố, chúng tôi đã đính chính nhưng vô ích, mọi người đều tin chắc rằng sẽ sớm được nhìn thấy Tướng Rokossovsky."

Eugene liếc nhìn đám đông, cười nói: "Hèn gì. Tôi còn tự nhủ mình chưa có danh tiếng lớn đến mức đó."

Nói đoạn, ông nhẹ đạp chân ga, chiếc xe khởi động nhẹ nhàng, lướt qua bên cạnh xe tăng.

Đám đông bên đường ném hoa vào chiếc xe jeep của Eugene.

Còn có những cô gái nhiệt tình đuổi theo xe jeep, ôm lấy cổ Eugene rồi hôn lên.

Eugene: "Cảm ơn, cảm ơn! Cô gái à, cô làm thế này tôi không lái xe được!"

Ông tăng ga một chút, tốc độ xe tăng lên, cô gái mới chịu buông ông ra.

Cô gái thứ hai vừa định tiến lên, Eugene liền hét: "Tôi không phải Rokossovsky! Các người nhìn kỹ ngôi sao đi! Trên cầu vai của Rokossovsky có năm ngôi sao! Năm ngôi sao đấy!"

Cô gái ngập ngừng dừng lại, cẩn thận xác nhận những ngôi sao trên cầu vai Eugene.

Eugene tranh thủ tăng tốc, chiếc xe jeep len lỏi giữa đám đông.

Sau khi vào thành phố, dấu vết chiến tranh bắt đầu xuất hiện. Một nửa số ngôi nhà bên đường đang trong tình trạng hư hại, có vài căn thậm chí đã đổ nát từ lâu, trên tường mọc đầy dây leo và rêu xanh.

Đi thêm một đoạn, Eugene bất ngờ nhìn thấy bên đường có một người phụ nữ đang khóc lóc, xung quanh là một nhóm người già đang đè vai khống chế cô ta, một người trông giống thợ cắt tóc đang dùng tông đơ cạo tóc cô ta.

Eugene dừng xe, lớn tiếng hỏi: "Người phụ nữ này bị làm sao vậy?"

Một trong những người già chào Eugene: "Tướng quân, ả đàn bà lẳng lơ này thông đồng với quân Prossen! Còn bán đứng những chiến sĩ du kích ẩn náu trong nhà của Peter!"

Người phụ nữ hét lên: "Tôi biết làm sao đây! Con tôi cần ăn!"

Eugene nói: "Cô có thể đi sơ tán cùng nhà thờ mà, đúng không? Phụ nữ có con nhỏ sẽ được ưu đãi."

Người phụ nữ im lặng.

Ông lão nói: "Ả tưởng quân Prossen sẽ thắng! Đồ khốn kiếp, chúng tôi những kẻ già nua này không đi là vì không muốn chiếm dụng tài nguyên vận chuyển quý giá! Ả không đi là vì muốn làm người Prossen!"

Eugene nói: "Được rồi! Cho dù ả có lỗi, cũng nên trải qua xét xử. Giao cho các thẩm phán đi!"

Người phụ nữ nghe đến từ "thẩm phán" thì toàn thân run rẩy, gương mặt lộ vẻ kinh hãi.

Eugene nhẹ đạp ga, không nhìn kẻ ngu ngốc đứng đối lập với dòng chảy lịch sử này nữa.

Xe jeep chạy qua các con phố, thẳng tiến về phía rạp chiếu phim.

Thế nhưng ngay khoảnh khắc sắp đến rạp chiếu phim, Eugene đột ngột đánh lái, rẽ vào một con hẻm.

Đám đông bên đường không kịp trở tay, đều tò mò tụ tập ở đầu ngõ nhìn vào trong.

Eugene lái xe đến trước một tòa nhà ba tầng cũ kỹ mới thả chân ga và đạp phanh.

Đợi xe dừng hẳn, ông mới trịnh trọng bước xuống xe, ngẩng đầu nhìn cây sơn mao cửu trước tòa nhà.

Cây cổ thụ có rất nhiều cành bị mảnh đạn đánh gãy, trên thân cây cũng đầy những vết đạn, có thể thấy rõ trận chiến diễn ra ở đây trước đó ác liệt đến mức nào.

Eugene đứng dưới gốc cây nhìn chằm chằm vào những vết đạn đó, như thể hóa thành một pho tượng đá.

Người bảo vệ nghi hoặc hỏi: "Tướng quân, có chuyện gì vậy?"

"Cây sơn mao cửu này, từ khi tôi biết nhận thức nó đã ở đây rồi. Cả thành phố này chỉ có một cây sơn mao cửu này thôi, nên đến mùa thu, rất nhiều người sẽ đến ngắm lá của nó, cậu biết không? Lá cây sơn mao cửu vào mùa thu sẽ trở nên vô cùng đẹp mắt."

Người bảo vệ nói: "Tôi không biết, quê tôi chỉ có cây bạch dương và cây bạch dương, cùng với cây bạch dương mà thôi."

Trung tướng Eugene lẩm bẩm: "Vậy cậu thực sự nên đến xem vào mùa thu."

Nói đoạn, ông bước lên một bước.

Bên cạnh gốc cây vốn có một bức tường gạch thấp, nhưng giờ bức tường đã đổ nát, đất vốn được bao quanh bởi bức tường cũng không biết đi đâu mất, một phần lớn rễ của cây cổ thụ đã lộ ra ngoài.

Trung tướng Eugene phải giẫm lên một phần rễ cây mới có thể đặt tay lên lớp vỏ cây lốm đốm.

Ông nhẹ nhàng vuốt ve những vết đạn, nhưng phát hiện bên trong không có đầu đạn.

"Tất cả đầu đạn đều bị cháu cạy đi rồi." Một giọng nói non nớt bất ngờ vang lên từ sau gốc cây.

Eugene nhẹ nghiêng đầu nhìn ra sau gốc cây, phát hiện trên rễ cây có đắp một tấm bạt, một khuôn mặt nhỏ nhắn đang nhìn trộm qua khe hở giữa tấm bạt và rễ cây.

Trung tướng Eugene ngập ngừng một chút rồi hỏi: "Katya?"

"Sao chú biết tên cháu?"

Eugene chỉ vào tòa nhà bên cạnh: "Chú là Eugene ở tầng ba tòa nhà này, quên rồi sao?"

"Chú Eugene?" Cô bé nhấc tấm bạt đứng dậy, mở to mắt, "Ồ, đúng là chú Eugene thật! Cháu hơi không nhớ rõ mặt chú nữa."

Eugene nói: "Tất nhiên rồi, lúc chúng ta rời đi cháu mới năm tuổi, không trách cháu được."

Katya chớp chớp mắt, chỉ vào cầu vai của Eugene hỏi: "Chú là quan lớn ạ?"

"Chú là Trung tướng, xung quanh đây đều là bộ đội của chú." Eugene đáp.

Katya hỏi: "Vậy so với Đại tướng Rokossovsky, ai lớn hơn?"

"Rokossovsky là sếp của tất cả chúng ta." Eugene vội vàng đổi chủ đề, "Sao cháu không đi sơ tán?"

"Mẹ cháu vốn muốn đưa cháu đi, nhưng mẹ bị máy bay ném bom chết rồi, ông Panjereyevich đã cưu mang cháu. Ông vốn muốn đưa cháu lên xe sơ tán, nhưng nhà ga đã bị đánh hỏng, giáo sĩ ở lại cuối cùng đang phát vũ khí, nói là không đi được nữa."

Eugene hỏi: "Thế là cháu ở lại à?"

"Vâng ạ!" Katya cười, "Cháu còn nhỏ, người Prossen không ngờ cháu lại đi đưa tin cho du kích! Cháu còn cạy những đầu đạn này xuống, giao cho du kích, họ cần vật liệu trên đầu đạn để chế đạn mới, nếu không thì bắn không xa!"

Người bảo vệ của Eugene nghe vậy liền nói: "Là crom và niken sao?"

Katya đáp: "Cháu không biết, dù sao họ nói phải cần cái này, chỉ dùng sắt thì bắn không xa được!"

Eugene đưa tay nhẹ nhàng xoa đầu Katya: "Cháu làm tốt lắm, còn ông Panjerey đâu?"

"Năm ngoái ông bị người Prossen phát hiện và treo cổ rồi. Từ đó về sau cháu trốn ở đây, mọi người xung quanh sẽ lén cho cháu đồ ăn, khi có việc thì để cháu đi đưa tin cho du kích."

Khóe miệng Eugene khẽ co giật, sau đó ông xoa đầu Katya nói: "Tướng Rokossovsky đã xây dựng một ngôi trường, chuyên tiếp nhận những đứa trẻ như cháu, cung cấp cho chúng sự giáo dục tốt nhất, gọi là Học viện Trung Tự, chú sẽ viết cho cháu một lá thư giới thiệu, cháu mang nó đến Ye-burg để gia nhập học viện này nhé!"

"Cháu là con gái có được đi không ạ?"

"Tất nhiên rồi."

Sau một thoáng do dự, Eugene lại hỏi: "Đúng rồi, cháu có biết tình hình của cô Anastasia ở nhà số 41 bên cạnh không?"

Katya lắc đầu: "Cháu không biết, ở đây không có người này."

"Được rồi." Eugene thở dài.

Katya hỏi: "Cô ấy là người thế nào của chú?"

"Cô ấy là... ừm... có lẽ cháu không biết, vợ chú đã mất trước khi chiến tranh nổ ra, Anastasia là bạn rất thân của chú..."

Katya nói: "Chú phải cưới cô ấy!"

Eugene gật đầu.

"Nhưng bây giờ hình như không được nữa rồi, cô ấy chắc là..."

Trung tướng ngẩng đầu, nhìn cái cây cổ thụ dù đã vào giữa mùa hè vẫn không có lấy một chiếc lá non, không nói thêm lời nào nữa.

Ánh nắng mùa hè xuyên qua những cành cây trơ trụi rơi lên người ông.