Ta đã trở thành vị vua của loài cá hồi, cùng với muôn vàn đồng loại, ta tung hoành trên những dòng thủy triều của thế giới. Phía dưới ta là những khoảng không gian xanh thẳm và tía ngắt; phía trên ta, dưới ánh mặt trời, là những vùng trời vàng óng và xanh ngời. Ở những vĩ độ này, ta lướt đi qua một thế giới hổ phách, bản thân ta cũng mang sắc hổ phách và vàng rực; ở những vùng biển khác, giữa ánh xanh trong vấp váp, ta uốn lượn, rực rỡ như một viên ngọc sống; và rồi lại ở nơi khác nữa, xuyên qua lớp hoàng hôn đen mun đan cài muôn vàn tia bạc, ta lao đi và tỏa sáng, là kỳ quan của biển cả.
“Ta đã thấy những con quái vật của đại dương tận cùng lững thững bơi qua; cùng những loài sinh vật dài và uyển chuyển với hàm răng sắc nhọn đến tận đuôi: và ở phía dưới nữa, nơi bóng tối chồng chất lên bóng tối, là những đám rong rêu khổng lồ, tái ngợt cứ cuộn lại rồi duỗi ra, trôi tuột xuống những vực thẳm và địa ngục của lòng đại dương mà ngay cả cá hồi cũng chẳng thể đặt chân tới.
“Ta am hiểu biển cả. Ta biết những hang động bí mật nơi đại dương gầm thét với đại dương; những dòng nước lạnh giá băng, khiến mõm cá hồi phải giật lùi như bị ong đốt; và những dòng hải lưu ấm áp nơi chúng ta đu đưa, thiu thiu ngủ và cứ thế trôi đi mà chẳng cần động đẫy. Ta bơi lội trên vành đai ngoài cùng của thế giới bao la, nơi chẳng có gì ngoài biển, bầu trời và loài cá hồi; nơi ngay cả ngọn gió cũng lặng câm, và làn nước trong vắt như thể đá xám tinh nguyên.
“Và rồi, từ tận nơi xa xăm ngoài khơi xa, ta nhớ về xứ Ulster, và một nỗi đau đớn tột cùng, không tài nào kìm nén nổi để được có mặt ở đó chợt ùa đến trong ta. Ta quay đầu lại, suốt ngày đêm bơi lội không mệt mỏi, đầy hân hoan; nhưng đồng thời nỗi kinh hoàng cũng trỗi dậy trong ta, cùng với một lời thì thầm khắc sâu vào tận tâm can rằng ta phải về cho tới được Ireland, bằng không sẽ phải bỏ mạng.
“Ta đã tung hoành mở lối từ đại dương trở về xứ Ulster.
“Chà, chặng cuối của cuộc hành trình ấy mới gian nan làm sao! Căn bệnh nhức nhối hành hạ từng chiếc xương trong cơ thể ta, sự rã rời và mệt mỏi luồn lách qua từng thớ thịt và bắp chân ta. Những con sóng cứ thế níu chân ta lại; làn nước mềm mại bỗng chùng trở nên cứng rắn; và ta có cảm giác như thể mình đang cố rẽ qua một khối đá khi oằn mình bơi về phía xứ Ulster từ lòng đại dương.
“Ta đã mệt mỏi biết bao! Giá như ta thả lỏng cơ thể thì đã bị cuốn phăng đi; giá như ta chợp mắt thì đã bị dòng nước trôi dạt và đưa đi mất; đu đưa trên những ngọn sóng màu xám lục đã quay lưng lại với đất liền, đang tròng cành, dâng cao và cuồn cuộn đổ về vùng nước xanh thẳm phía xa.
“Chỉ có trái tim kiên cường của loài cá hồi mới có thể đương đầu với chặng đường gian khổ cuối cùng ấy. Tiếng réo gọi của những con sông ở Ireland đang cuồn cuộn đổ ra biển vang lên trong nỗ lực tê dại cuối cùng của ta: tình yêu dành cho Ireland đã nâng đỡ ta; những vị thần sông bước đến đón ta giữa những ngọn sóng bạc đầu, để rồi cuối cùng, sau muôn vàn gian khó, ta đã rời khỏi biển khơi; và ta nằm nghỉ trong làn nước ngọt lành giữa hốc đá gập ghềnh, kiệt sức, thân xác tưởng chừng đã chết phân nửa, nhưng đầy kiêu hãnh và khải hoàn.”