Ông Etienne cầu xin cai tù, người canh gác pháo đài, hàng tá bạn tù. “Cháu gái tôi, cháu họ, cô bé bị mù, cô bé chỉ có một mình...” Ông nói với họ là ông đã sáu mươi ba tuổi, không phải sáu mươi, như họ khẳng định, rằng giấy tờ của ông bị tịch thu trái phép, rằng ông không phải là kẻ phản loạn; giọng ông run run trước một hạ sĩ phụ tá và vấp váp nói vài cụm từ Đức mà ông có thể chắp vá lại với nhau - ”Sie müssen mich helfen*!”, “Meine Nichte ist herein dort*!” - nhưng viên hạ sĩ phụ tá nhún vai như những người khác và quay lại nhìn thành phố đang bốc cháy ở phía bên kia biển như thể nói rằng: ai có thể làm gì trước thực tế đó chứ?
Tiếng Đức, nghĩa là: Ngài phải giúp tôi.
Tiếng Đức, nghĩa là: Cháu gái tôi đang ở trong đó.
Rồi quả đạn pháo đi lạc của quân Mỹ rơi trúng pháo đài, những người bị thương rú lên trong hầm đạn, những thi thể được chôn bên dưới những hòn đá ngay trên mép thủy triều và ông Etienne ngừng nói.
Thủy triều rút xuống, rồi lại dâng lên. Toàn bộ chút sức lực còn lại của ông Etienne đã lặng lẽ biến mất trong tiếng ồn ào trong đầu ông. Thỉnh thoảng ông gần như đã tự thuyết phục được mình rằng ông có thể nhìn xuyên qua khung cửa những tòa biệt thự ven biển ở góc Tây Bắc thành phố đang cháy âm ỉ và thấy nóc nhà của mình. Ông gần như đã tự thuyết phục được mình rằng nó vẫn còn đó. Nhưng rồi nó lại biến mất sau một làn khói.
Không gối, không chăn. Nhà xí là trong mơ. Thức ăn lúc có lúc không, được vợ của người canh gác pháo đài mang ra từ thành lũy qua một phần tư dặm đá nhô lên khỏi mặt nước khi thủy triều xuống thấp trong khi đạn pháo nổ trong thành phố sau lưng. Không bao giờ đủ. Ông Etienne hướng suy nghĩ sang việc tưởng tượng những cách trốn thoát. Trượt xuống một bên vách pháo đài, bơi mấy trăm mét, kéo người qua ngọn sóng lớn. Chạy qua bãi biển gắn đầy mìn chẳng có chỗ núp cho đến khi tới một cánh cổng khóa. Xuẩn ngốc.
Những tù nhân ngoài này nhìn thấy đạn pháo bắn vào thành phố trước khi nghe thấy tiếng chúng nổ. Trong suốt chiến tranh thế giới lần thứ nhất, ông Etienne biết được rằng pháo binh có thể nhìn qua ống nhòm và ước đoán mức độ thiệt hại do những quả đạn pháo của mình gây ra qua màu sắc bắn lên trời. Màu xám là đá. Màu nâu là đất. Màu hồng là thịt.
Ông nhắm mắt. Ông nhớ những giờ ngồi dưới ánh đèn trong hiệu sách của ông Hebrard lắng nghe cái điện đài đầu tiên ông từng được nghe. Ông nhớ mình trèo vào chỗ ngồi của đội hợp xướng của nhà thờ để lắng nghe giọng hát của Henri khi nó vọng lên đến trần. Ông nhớ những nhà hàng chật hẹp với những ô cửa sổ có khung kính mạ chì, những tấm ván ô bằng gỗ được trang trí bằng hình chạm thể hiện những nếp vải lanh chạy dọc mà ba mẹ dẫn hai anh em đi ăn tối, biệt thự của những tên cướp biển với những trụ ngạch trang trí kiểu vỏ sò, những thức cột Doric và những đồng tiền vàng được trát vữa bên trong các bức tường; mặt tiền các cửa hiệu của người làm súng, thuyền trưởng, người đổi tiền và chủ quán trọ; những dòng chữ nguệch ngoạc mà Henri đã cạo lên trên những phiến đá của tường thành, tôi muốn rời khỏi nơi chết tiệt này ngay lập tức. Ông nhớ ngôi nhà của dòng họ LeBlanc, nhà của ông! Cao, hẹp với những cầu thang xoắn lên ở giữa nhà giống như một vỏ ốc xoắn dựng đứng, thỉnh thoảng hồn ma của anh trai ông lướt qua những vách tường trong ngôi nhà ấy, ngôi nhà bà Manec sống cả đời và chết đi, nơi mà cách đây không lâu ông còn có thể ngồi trên sô pha với Marie-Laure và giả vờ rằng họ bay qua những ngọn núi lửa Hawaii, qua những khu rừng rậm bị mây mù che phủ của Peru, mới chỉ một tuần trước trong ngôi nhà ấy Marie-Laure ngồi bắt chân trên sàn và đọc cho ông nghe về một vùng mò ngọc trai ở bờ biển Ceylon, về thuyền trưởng Nemo và giáo sư Aronnax mặc đồ lặn, về chàng trai người Canada Ned Land bốc đồng sắp phóng cây lao móc của mình lên sườn một con cá mập... Tất cả đang bốc cháy. Tất cả ký ức ông từng có.
Phía trên pháo đài National, trời càng lúc càng sáng, đầy sát khí. Dải Ngân hà là một dòng sông mờ nhạt. Ông nhìn qua ánh lửa. Ông nghĩ: vũ trụ là một kho thuốc súng khổng lồ.
