Marie-Laure LeBlanc trông nom một phòng nghiên cứu nhỏ trong Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên ở Paris và có đóng góp đáng kể trong việc nghiên cứu và các tài liệu viết về động vật thân mềm: một công trình nghiên cứu về nguồn gốc tiến hóa của những nếp gấp trong những vỏ ốc nutmeg hình mạng lưới ở Tây Phi; một bài viết thường được trích dẫn về sự khác biệt giới tính của loài ốc dừa vùng Caribe. Bà đặt tên cho hai phân loài mới của ốc song kinh. Là một học viên theo học bằng tiến sĩ, bà đi đến Bora Bora và Bimini; bà đội mũ chống nắng lội trên những dải đá ngầm, tay cầm xô và nhặt ốc trên ba lục địa.

Marie-Laure không phải là nhà sưu tầm theo cách giống như tiến sĩ Geffard, một người chuyên cóp nhặt và tích trữ, luôn tìm tòi để mở rộng thêm các bộ, họ, chi, loài và phân loài. Bà thích sống giữa những sinh vật, dù là trong các dải đá ngầm hay trong bể nuôi cá của bà. Để tìm những con ốc bò dọc các tảng đá, những sinh vật nhỏ xíu ẩm ướt này lọc lấy canxi từ trong nước và xoay tròn nó vào trong lớp vỏ huyền ảo tinh tế trên lưng chúng - vậy là đủ. Còn hơn cả đủ.

Bà và ông Etienne đi du lịch khi ông có thể đi được. Họ đi đến Sardinia, Scotland, ngồi ở tầng trên của một chiếc xe buýt hai tầng ở sân bay London khi nó lướt qua bên dưới những hàng cây. Ông mua hai cái đài bán dẫn xách tay tốt, ra đi thanh thản trong bồn tắm ở tuổi tám mươi hai, để lại cho bà rất nhiều tiền.

Mặc dù thuê một điều tra viên, bỏ ra hàng nghìn franc, xem xét kĩ lưỡng rất nhiều tư liệu của Đức Quốc xã, nhưng Marie-Laure và ông Etienne vẫn không thể biết được chính xác điều gì đã xảy ra với cha bà. Họ chắc chắn cha bà là tù nhân của một trại lao động được gọi là Breitenau vào năm 1942. Và trong hồ sơ của một bác sĩ ở một phân trại ở Kassel, Đức ghi chép là Daniel LeBlanc bị nhiễm cúm vào đầu năm 1943. Đó là tất cả những gì họ biết.

Marie-Laure vẫn sống ở căn hộ bà sống từ bé, vẫn đi bộ đến bảo tàng. Bà có hai người yêu. Người đầu tiên là một nhà khoa học đến thăm bà nhưng không bao giờ trở lại, người thứ hai là một người Canada tên là John, người đã rải mọi thứ - cà vạt, tiền xu, vớ, kẹo ngậm bạc hà - khắp những căn phòng ông bước vào. Họ gặp nhau khi học nghiên cứu sinh; ông chuyển từ phòng nghiên cứu này đến phòng nghiên cứu khác với sự ham hiểu biết khác thường nhưng lại rất ít kiên nhẫn. Ông thích các dòng chảy đại dương, kiến trúc, Charles Dicken, sự đa dạng của ông khiến bà cảm thấy mình nhỏ bé, quá chuyên môn hóa. Khi Marie-Laure có thai, họ chia tay trong hòa bình, không hề tranh cãi.

Hélène, con gái họ, giờ đã mười chín tuổi. Tóc ngắn, mảnh dẻ, một nghệ sĩ violin đầy khao khát. Bình tĩnh, chiều hướng tính cách của những đứa trẻ có mẹ mù lòa. Hélène sống với mẹ, nhưng ba người họ - John, Marie-Laure và Hélène - ăn trưa cùng nhau vào mỗi thứ Sáu.

Đầu những năm 1940, cuộc sống ở Pháp thật khó khăn và phần đời còn lại của bạn không còn quay xung quanh trục chiến tranh nữa. Marie-Laure vẫn không thể mang được những đôi giày quá rộng, hay ngửi mùi củ cải luộc mà không nhớ lại quãng thời gian khủng khiếp ấy. Bà cũng không thể chịu được việc nghe những danh sách tên. Danh sách cầu thủ bóng đá, đoạn trích dẫn ở cuối các tờ báo, bài giới thiệu ở các cuộc họp của khoa - dường như chúng luôn làm bà nhớ đến những danh sách tù nhân không bao giờ có tên cha bà.

Bà vẫn đếm những nắp cống: ba mươi tám cái trên đoạn đường từ phòng nghiên cứu về nhà. Hoa nở trên ban công bằng sắt nhỏ xíu của bà, vào mùa hè bà có thể đoán được giờ giấc chỉ bằng cách cảm nhận độ nở của những cánh hoa anh thảo. Khi Hélène ra ngoài với bạn, dường như căn hộ trở nên quá yên tĩnh, Marie-Laure đi bộ đến quán bia ngoài trời quen thuộc: quán Le Village Monge, ngay bên ngoài vườn bách thảo Paris, gọi một con vịt nướng để tưởng nhớ tiến sĩ Geffard.

Bà có hạnh phúc không? Với những khoảng thời gian hằng ngày thì bà hạnh phúc. Ví dụ, khi bà đứng bên dưới một cái cây, lắng nghe tiếng lá cây xào xạc trong gió, hay khi bà mở một gói đồ của một người sưu tầm gửi đến và mùi biển cả thân thuộc của những vỏ ốc ùa ra. Khi bà nhớ lại những lúc đọc cho Hélène nghe truyện của Jules Verne và Hélène say ngủ bên cạnh bà, mái đầu nằng nặng, ấm nóng của con dựa vào hông bà.

Dù vậy, có những lúc, khi Hélène về muộn, nỗi lo lắng chạy dọc sống lưng Marie-Laure, bà cúi người trên bàn làm việc trong phòng nghiên cứu và bỗng nhiên cảm nhận rõ tất cả những căn phòng khác trong bảo tàng xung quanh bà, những ngăn bảo quản đầy những con ếch, lươn và giun, những chiếc tủ đầy sâu bọ được ghim lại và dương xỉ ép, tầng hầm đầy các bộ xương, đột nhiên bà cảm thấy như thể bà làm việc trong một lăng mộ, rằng các phòng là những nghĩa địa có hệ thống, rằng tất cả mọi người ở đây - các nhà khoa học, giám sát, bảo vệ, du khách - chiếm lĩnh các gian trưng bày của cái chết.

Nhưng những khoảnh khắc ấy khá hiếm hoi. Trong phòng nghiên cứu của bà, sáu bể nước mặn nuôi cá lúc nào cũng phun khí ùng ục, ở bức tường phía sau đặt ba chiếc tủ, mỗi tủ có bốn trăm ngăn kéo, được tận dụng từ văn phòng của tiến sĩ Geffard nhiều năm trước. Mỗi mùa thu, bà dạy một lớp cho sinh viên, các sinh viên của bà đến rồi đi, có mùi thịt bò ướp muối, hay mùi nước hoa, hay mùi xăng xe máy, bà thích hỏi sinh viên về cuộc sống của chúng, thắc mắc về những cuộc phiêu lưu chúng đã trải qua, những khát khao, những ý nghĩ điên rồ bí mật nào chúng cất giấu trong tim.

Vào một buổi chiều muộn ngày thứ Tư tháng Bảy, trợ lý của bà khẽ gõ lên cánh cửa mở của phòng nghiên cứu. Bọt bong bóng trong bể, bộ lọc nước kêu o o, bộ sưởi bể cá lách cách bật tắt. Anh ta nói có một phụ nữ muốn gặp bà. Marie-Laure dừng tay trên bàn phím của máy đánh chữ Braille. “Một nhà sưu tầm à?”

“Tôi không nghĩ vậy, thưa tiến sĩ. Bà ta nói bà ta có địa chỉ của tiến sĩ từ một bảo tàng ở Bretagne.”

Chóng mặt là dấu hiệu đầu tiên.

“Có một cậu bé đi cùng bà ta. Họ đang đợi ở cuối hành lang. Tôi sẽ bảo họ ngày mai quay lại nhé?”

“Bà ta trông như thế nào?”

“Tóc màu trắng.” Anh ta nghiêng người lại gần hơn. “Quần áo xấu tệ. Da như da gà. Bà ta nói bà ta muốn hỏi tiến sĩ về một ngôi nhà mô hình.”

Đâu đó sau lưng Marie-Laure vang lên tiếng leng keng của mười nghìn chìa khóa rung rinh trên mười nghìn móc treo.

“Tiến sĩ LeBlanc?”

Căn phòng ngả nghiêng. Chỉ một khắc nữa thôi bà sẽ trượt khỏi mép vực rớt xuống.