Một hạ sĩ gầy gò ốm yếu trông có vẻ mệt mỏi, xơ xác bước đến chỗ Werner. Ngón tay dài, mái tóc khô thưa thớt bên dưới cái mũ. Một chiếc giày mất dây buộc, mũi giày hở toác. Anh ta nói, “Cậu nhỏ quá!”

Werner trong bộ quân phục mới, chiếc mũ sắt quá rộng, chiếc khóa thắt lưng có in dòng chữ quen thuộc Gott mit uns*, chỉ nhún vai đáp lại. Người đàn ông liếc nhìn ngôi trường lớn trong ánh bình minh, rồi cúi xuống kéo khóa mở cái túi vải len thô của Werner, lục lọi qua ba bộ đồng phục NPEA* được gấp cẩn thận. Anh ta lôi ra một chiếc quần dài giơ lên trước ánh sáng và dường như có vẻ thất vọng vì nó không vừa với mình. Sau khi kéo khóa túi lại, anh ta khoác cái túi qua vai mình, Werner không thể đoán được là anh ta định giữ cái túi hay chỉ mang hộ thôi.

Chúa phù hộ chúng ta.

Tên viết tắt của Học viện Giáo dục Chính trị Quốc gia.

“Tôi là Neumann. Họ gọi tôi là Hai. Có một người nữa tên Neumann, tài xế. Anh ta là Một. Ngoài ra có một kỹ sư, trung sĩ và cậu, vì vậy dù gì đi nữa, lại là năm người.”

Không có kèn trumpet, không có nghi lễ nào. Đó là lễ gia nhập Wehrmacht của Werner. Họ đi bộ ba dặm từ trường đến làng. Trong một cửa hàng bán đồ ăn nấu sẵn, những con ruồi đen bay vo ve trên sáu cái bàn. Neumann Hai gọi hai đĩa gan bê và ăn cả hai, quẹt ổ bánh mì đen vào nước sốt. Môi anh ta bóng nhẫy. Werner chờ đợi những lời giải thích - nơi họ sẽ đến, lực lượng cậu sẽ gia nhập - nhưng chẳng có gì cả. Phần tay áo bên dưới cấp hiệu trên vai áo và phù hiệu cổ áo có màu đỏ thẫm, nhưng Werner không nhớ được nó tượng trưng cho lực lượng nào. Bộ binh thiết giáp à? Hay lực lượng chiến tranh hóa học? Một bà lão thu dọn mấy cái đĩa. Neumann Hai lấy ra một hộp nhỏ từ trong áo khoác, đổ ra bàn ba viên thuốc hình tròn, nuốt chúng. Rồi anh ta cất hộp thuốc vào trong áo khoác, nhìn Werner. “Thuốc đau lưng. Cậu có tiền không?”

Werner lắc đầu. Neumann Hai lấy từ trong ví ra mấy đồng reichsmark* nhăn nhúm, dơ bẩn. Trước khi ra khỏi quán, anh ta đòi bà lão mang ra một tá trứng luộc và đưa cho Werner bốn quả.

Đơn vị tiền tệ của Đức từ năm 1924 đến ngày 20 tháng 6 năm 1948.

Họ đi tàu hỏa từ Schulpforta qua Leipzig rồi xuống một ga trung chuyển ở phía Tây Lodz. Binh sĩ một tiểu đoàn bộ binh nằm la liệt trên sân ga, tất cả đều ngủ như thể một mụ phù thủy nào đó đã yểm một câu thần chú lên họ. Những bộ quân phục bạc màu trông như bóng ma dưới ánh sáng lờ mờ, hơi thở của họ dường như đều nhau, tất cả đem đến hiệu ứng rất ma quái và làm người khác thất kinh. Thỉnh thoảng trên loa phóng thanh lại vang lên tên những điểm đến mà Werner chưa từng biết - Grimma, Wurzen, Grossenhain - dù chẳng có chuyến tàu nào đến hay đi và những người lính cũng không nhúc nhích.

Neumann Hai ngồi duỗi chân ra và ăn từng quả trứng, đựng vỏ trứng trong cái mũ lưỡi trai úp ngược. Trời tối dần. Tiếng ngáy đều đều, nhịp nhàng phát ra từ đoàn quân đang ngủ. Werner cảm thấy như thể cậu và Neumann Hai là hai linh hồn duy nhất còn thức trên đời.

Ngay sau khi trời tối, một tiếng còi vang lên từ hướng Đông và đoàn quân ngái ngủ cựa quậy. Werner sực tỉnh khỏi giấc ngủ mơ màng và ngồi dậy. Neumann Hai đã đứng lên bên cạnh cậu, hai lòng bàn tay khum vào nhau như thể đang cố giữ một quả cầu bóng tối trong tay.

Tiếng những toa xe lạch cạch, tiếng phanh nghiến ken két trên thanh ray và một con tàu hiện ra mờ mờ trong bóng đêm, lao rất nhanh. Đầu tiên là đầu máy màu đen, vỏ ngoài bọc bằng thép, nhả ra một làn khói và hơi nước dày đặc. Phía sau đầu máy ầm ầm đó là mấy toa tàu đóng kín, rồi đến một khẩu súng liên thanh gác trên kệ, hai pháo thủ cúi người cạnh khẩu súng.

Tất cả các toa phía sau toa có khẩu súng liên thanh đều là toa trần chứa đầy người. Một số đứng, một số quỳ. Hai toa tàu đi qua, ba toa, bốn toa. Một hàng bao bố xếp dọc các toa trần để chắn gió.

Những thanh ray bên dưới thềm ga tỏa ánh sáng lờ mờ khi chúng cong oằn bên dưới sức nặng. Chín toa trần, mười toa, mười một toa. Tất cả đều đầy người. Các bao bố, khi chúng lướt qua, trông rất lạ: trông như thể chúng được tạc bằng đất sét màu xám. Neumann Hai hếch cằm lên. “Tù nhân.”

Werner cố nhìn rõ những dáng người khi toa tàu lờ mờ lướt qua: một gò má hóp, một đôi vai, một đôi mắt tinh anh. Họ có mặc đồng phục không? Nhiều người ngồi tựa lưng vào những bao bố phía trước toa tàu: trông họ như những bù nhìn được chuyển từ phía Tây về để đóng cọc trong khu vườn khủng khiếp nào đó. Werner nhìn thấy vài tù nhân đang ngủ.

Một khuôn mặt lướt qua, nhợt nhạt và xanh xao, một tai áp xuống sàn toa tàu.

Werner chớp mắt. Đó không phải là bao bố. Đó không phải là ngủ. Một đống xác chết được chất cao ở phía trước mỗi toa tàu.

Một khi thấy rõ là đoàn tàu sẽ không dừng lại, tất cả binh lính xung quanh họ nằm xuống và nhắm mắt lại. Neumann Hai ngáp. Toa tù nhân này nối tiếp toa tù nhân kia lướt qua, một dòng người chảy tràn trong đêm. Mười sáu, mười bảy, mười tám: tại sao lại đếm chứ? Hàng trăm và hàng trăm người đàn ông. Hàng nghìn. Cuối cùng toa tàu trần cuối cũng lao ra từ trong bóng tối, trên đó, người sống dựa vào người chết, theo sau đó là hình dáng một khẩu súng liên thanh khác đặt trên bục với bốn hay năm pháo thủ, sau đó đoàn tàu khuất dạng.

Âm thanh của trục bánh xe xa dần, sự im lặng lại bao trùm cả khoảng rừng. Đâu đấy ở hướng đó là Schulpforta với những tháp nhọn tối đen, những kẻ đái dầm, những kẻ mộng du và những tên côn đồ. Đâu đó bên ngoài con quái vật đang rền rĩ ấy là Zollverein. Những ô cửa sổ lạch cạch của Trại Trẻ. Jutta.

Werner hỏi, “Họ đang tiến đến cái chết phải không?”

Neumann Hai nhắm một mắt và ngước đầu lên như một xạ thủ nhắm vào bóng tối, nơi đoàn tàu đang lùi xa dần. “Pằng”, anh ta thốt lên, “Pằng, pằng.”