Jutta Wette dạy môn đại số trung học ở Essen: số nguyên, xác suất, đường parabol. Ngày nào bà cũng mặc trang phục giống nhau: quần màu đen, áo cánh làm bằng vải ni lông - luân phiên là áo màu be, màu chì hay xanh nhạt. Thỉnh thoảng là màu vàng chim hoàng yến, nếu bà cảm thấy thoải mái. Làn da bà trắng muốt và mái tóc bà vẫn trắng như cước.

Chồng Jutta, ông Albert, là một kế toán tốt bụng, chậm chạp, đầu hói, mê mẩn mô hình tàu hỏa chạy dưới tầng hầm. Suốt một thời gian dài, Jutta nghĩ rằng mình không thể thụ thai, và rồi, một ngày nọ, khi bà ba mươi bảy tuổi, bà có thai. Con trai họ, Max, lên sáu, thích bùn, chó và những câu hỏi mà không ai có thể trả lời. Thời gian gần đây, thích hơn tất cả những thứ khác, Max thích gấp những mẫu máy bay giấy phức tạp. Sau khi đi học về, cậu quỳ trên sàn bếp và kiên trì gấp từ mẫu máy bay này đến mẫu máy bay khác, với sự tập trung cao độ, tính toán những đầu cánh, đuôi, mũi máy bay khác nhau, dường như say sưa với thói quen đó, biến một thứ phẳng lì thành thứ gì đó có thể bay.

Hôm đó là một buổi chiều thứ Năm vào đầu tháng Sáu, năm học sắp kết thúc và họ đang ở một hồ bơi công cộng. Những đám mây màu xám che kín bầu trời, bọn trẻ hò hét ở chỗ nước nông, các bậc cha mẹ chuyện trò hay đọc báo hay ngủ gà gật trên ghế và mọi thứ đều bình thường. Albert mặc quần bơi đứng ở quầy nước giải khát, cái khăn nhỏ vắt trên tấm lưng rộng, nhìn vào danh sách các món kem để chọn.

Max vụng về bơi, sải một cánh tay về phía trước rồi đến cánh tay kia, đều đặn ngước nhìn lên để chắc là mẹ vẫn đang nhìn. Khi bơi xong, cậu choàng tấm khăn quanh người và trèo lên cái ghế bên cạnh mẹ. Max chắc nịch, nhỏ con, đôi tai vểnh. Những giọt nước lấp lánh bám trên mi mắt. Ánh chiều chạng vạng chiếu qua làn mây u ám, không khí se se lạnh, từng gia đình đi bộ hoặc xe đạp hoặc xe buýt về nhà. Max lôi những chiếc bánh quy giòn ra khỏi hộp các tông và nhai rôm rốp. “Mẹ, con thích bánh quy Leibniz Zoo.”

“Mẹ biết, Max.”

Albert chở hai mẹ con về nhà bằng chiếc NSU Prinz 4 nhỏ, tiếng xe kêu lạch cạch, Jutta lấy xấp bài kiểm tra cuối kì ra khỏi cặp sách và ngồi ở bàn ăn chấm bài. Albert cho nước vào nấu mì sợi và rán hành. Max lôi ra một tờ giấy sạch từ bàn vẽ và bắt đầu gấp.

Cửa trước vang lên tiếng gõ, ba tiếng.

Không rõ vì lý do gì mà tim Jutta bắt đầu đập thình thịch. Đầu cây bút chì của bà lơ lửng trên trang giấy. Có ai đó ở trước cửa - một người hàng xóm, hay một người bạn hay cô gái nhỏ, Anna, sống ở cuối đường, thỉnh thoảng cô bé ngồi ở tầng trên với Max, hướng dẫn cậu cách để dựng những thị trấn phức tạp từ những khối nhựa. Nhưng tiếng gõ cửa ấy không giống như tiếng gõ cửa của Anna.

Max nhảy chân sáo ra mở cửa, tay cầm máy bay.

“Ai vậy con yêu?”

Max không trả lời, điều đó có nghĩa là cậu không biết người này. Bà đi qua hành lang và một người khổng lồ đứng trước ngưỡng cửa nhà bà.

Max khoanh tay, tò mò và ấn tượng. Chiếc máy bay nằm dưới chân. Người khổng lồ bỏ mũ ra. Cái đầu to lớn sáng bóng. “Xin hỏi có phải bà Wette không?” Ông ta mặc bộ quần áo nỉ màu bạc to như cái lều, hai bên sườn đầy vết bùn sẫm, phéc-mơ-tuya kéo lên tận cổ. Ông ta thận trọng đưa ra một cái túi vải len thô bạc màu.

Những tên du côn trong khu phố. Hans và Herribert. Khổ người to lớn của ông ta khiến bà nhớ đến chúng. Bà nghĩ, người đàn ông này đến những cánh cửa khác và không cần bận tâm đến chuyện gõ cửa.

“Vâng?”

“Họ thời con gái của bà là Pfennig đúng không?”

Trước cả khi bà gật đầu, trước cả khi ông ta nói, “Tôi có thứ này cho bà”, trước khi bà mời ông ta đi qua cánh cửa chắn, bà biết việc này sẽ liên quan đến Werner.

Chiếc quần tây dài làm bằng vải ni lông của người đàn ông to lớn kêu sột soạt khi ông ta theo bà đi vào hành lang. Khi Albert ngước lên từ bếp lò, ông giật mình nhưng chỉ nói, “Chào” và “Chú ý đầu” rồi vẫy cái muôi nấu ăn khi người khổng lồ cúi người tránh chiếc đèn chùm.

Khi Albert mời dùng bữa, ông ta nhận lời. Albert kéo chiếc bàn đang kê sát tường ra, dọn bộ đồ ăn thứ tư. Ngồi trên chiếc ghế gỗ, Volkheimer làm Jutta nhớ đến hình ảnh trong một cuốn sách tranh của Max: một con voi vặn vẹo trên cái ghế máy bay. Cái túi vải len thô ông ta mang theo đặt trên bàn ngoài hành lang.

Cuộc chuyện trò chậm rãi bắt đầu.

Ông ta đến đây sau nhiều giờ đi tàu hỏa.

Ông ta đi bộ từ nhà ga đến đây.

Ông ta không cần rượu sherry, cảm ơn.

Max ăn nhanh, Albert ăn chậm. Jutta để tay dưới đùi để giấu đi đôi tay run rẩy.

“Khi họ có địa chỉ”, Volkheimer nói, “tôi mới hỏi là liệu tôi có thể tự mình giao tận tay. Họ gửi kèm một lá thư, bà có muốn đọc không?” Ông ta lấy từ trong túi áo ra một tờ giấy được gập lại.

Bên ngoài, xe cộ chạy ngang qua, chim hồng tước luyến láy.

Một phần bên trong Jutta không muốn cầm lá thư. Không muốn nghe những gì mà người đàn ông to lớn này đã đi cả một đoạn đường dài đến đây để nói. Một quãng thời gian dài đã qua kể từ khi Jutta không cho phép bản thân mình nghĩ về chiến tranh, về cô Elena, về những tháng ngày kinh khủng cuối cùng ở Berlin. Giờ bà có thể mua thịt lợn bảy ngày một tuần. Giờ nếu cảm thấy trong nhà lạnh, bà có thể quay số điện thoại trong bếp và thế là hết lạnh. Bà không muốn là một trong những phụ nữ trung niên chẳng nghĩ đến gì ngoài quá khứ đau khổ của chính mình. Đôi khi bà nhìn vào đôi mắt của những đồng nghiệp già hơn và tự hỏi họ đã làm gì khi không có điện, khi không có nến, khi mưa dột từ trên trần xuống. Những gì họ đã thấy. Hiếm khi bà cho phép bản thân nghĩ về Werner. Trên nhiều phương diện, ký ức về anh trai bà trở thành những ký ức bị khóa chặt. Một giáo viên dạy toán ở trường Helmoltz-Gymnasium năm 1974 chẳng liên quan gì đến người anh trai đã học tại Học viện Giáo dục Chính trị Quốc gia ở Schulpforta.

Albert nói, “Vậy là ở phía Đông đúng không?”

Volkheimer nói, “Tôi học cùng trường với cậu ấy, rồi ra chiến trường. Chúng tôi ở Nga. Ngoài ra còn đến Ba Lan, Ucraina, Áo. Rồi đến Pháp.”

Max cắn một miếng táo. Cậu hỏi, “Ông cao bao nhiêu ạ?”

“Max”, Jutta mắng.

Volkheimer mỉm cười.

Albert hỏi, “Anh ấy rất thông minh, đúng không? Anh trai của Jutta?”

Volkheimer trả lời. “Rất giỏi.”

Albert mời phần ăn thứ hai, mời dùng muối và lại mời rượu sherry. Albert trẻ hơn Jutta, trong suốt chiến tranh, ông là người đưa thư ở Hamburg giữa những hầm tránh bom. Năm 1945 mới được chín tuổi, vẫn là một đứa trẻ.

“Nơi cuối cùng tôi gặp cậu ấy”, Volkheimer kể, “là một thành phố ở ven biển phía Bắc nước Pháp tên là Saint-Malo.”

Từ sâu trong ký ức Jutta bật lên một câu: Điều hôm nay anh muốn viết cho em là về biển.

“Chúng tôi ở đó một tháng. Tôi nghĩ có lẽ cậu ấy đã yêu.”

Jutta ngồi thẳng hơn trên ghế. Từ ngữ không thích hợp rõ ràng khiến cho người khác bối rối làm sao. Một thành phố ở ven biển phía Bắc nước Pháp ư? Yêu sao? Chẳng có thứ gì sẽ được hàn gắn trong căn bếp này cả. Có những nỗi buồn sẽ không bao giờ vơi đi cả.

Volkheimer đẩy ghế ra sau. “Tôi không định làm bà buồn.” Ông ta ngần ngừ, xoa dịu họ.

“Ổn cả mà”, Albert lên tiếng. “Max, con có thể dẫn vị khách của chúng ta ra sân trong dược không? Ba sẽ mang ra vài cái bánh.”

Max trượt mở cánh cửa kính cho Volkheimer và ông ta cúi đầu chào nhanh. Jutta dọn đĩa vào bồn rửa. Đột nhiên bà cảm thấy rất mệt mỏi. Bà chỉ muốn người đàn ông to lớn kia rời đi và mang theo cái túi kia luôn. Bà chỉ muốn cơn thủy triều mang tên bình thường cuốn trôi tất thảy và lại bao phủ lên mọi thứ.

Albert chạm vào khuỷu tay bà. “Em ổn chứ?”

Jutta không gật cũng không lắc đầu, nhưng chầm chậm miết tay qua hai hàng lông mày.

“Anh yêu em, Jutta.”

Khi bà nhìn ra ngoài cửa sổ, Volkheimer đang quỳ trên sàn xi măng cạnh Max. Max đặt xuống hai tờ giấy, mặc dù bà không thể nghe thấy họ nói gì, nhưng bà có thể thấy người đàn ông to lớn đang chỉ cho Max từng bước gấp. Max chăm chú quan sát, xoay tờ giấy khi Volkheimeria xoay, làm theo động tác gấp của ông ta, liếm một ngón tay và miết ngón tay ướt dọc một nếp gấp.

Chẳng bao lâu sau, mỗi người có một cái máy bay cánh rộng với một cái đuôi xòe ra dài. Chiếc máy bay của Volkheimer nhẹ nhàng bay qua sân, bay thẳng và đúng hướng, đáp xuống đúng hàng rào. Max vỗ tay.

Max quỳ trên sân trong dưới ánh chiều chạng vạng, kiểm tra tỉ mỉ máy bay của mình, xem lại góc gấp của hai cánh. Volkheimer quỳ bên cạnh cậu bé, gật đầu, kiên nhẫn.

Jutta trả lời, “Em cũng yêu anh.”