Werner bị ba lính kháng chiến Pháp mặc thường phục đi xe tải tuần tra đường phố bắt cách Saint-Malo một dặm về phía Nam. Ban đầu họ nghĩ là họ cứu một ông lão nhỏ người tóc bạc trắng. Rồi họ nghe giọng cậu, nhận ra bộ quân phục Đức bên dưới cái áo sơ mi cũ và kết luận rằng họ bắt được một tên gián điệp, một mẻ béo bở ngoài dự kiến. Rồi họ nhận ra tuổi của Werner. Họ giao cậu cho một viên thư ký người Mỹ ở một khách sạn được trưng dụng thành điểm giải trừ quân bị. Lúc đầu Werner lo ngại họ sẽ dẫn cậu xuống dưới - làm ơn, không phải là một cái hầm khác - nhưng cậu được dẫn lên tầng ba, ở đó có một người phiên dịch mệt lử đang ghi chép số tù nhân Đức trong một tháng, ghi lại tên và cấp bậc của cậu, rồi hỏi vài câu qua loa trong khi người thư ký lục lọi túi vải len thô của Werner và trả lại.

“Một cô gái”, Werner nói bằng tiếng Pháp, “ông có thấy...?” nhưng người phiên dịch chỉ cười giả lả và nói gì đó với người thư ký bằng tiếng Anh, như thể mọi lính Đức ông ta gặp đều hỏi về một cô gái.

Cậu được dẫn đến sân trong được rào bằng dây thép gai, ở đó có tám hay chín lính Đức khác mang giày cao cổ ôm bi đông méo mó đang ngồi, một người mặc quần áo nữ mà hình như anh ta đang cố đào ngũ. Hai hạ sĩ quan, ba binh nhì, không thấy Volkheimer.

Đến tối, họ được ăn xúp trong một cái vạc và cậu nuốt xuống bốn chén thiếc. Năm phút sau, cậu nôn trong góc. Sáng hôm sau chỗ xúp cũng không thể giữ lại được. Những đám mây mỏng bay ngang bầu trời. Tai trái cậu vẫn không nghe được gì. Cậu bám víu vào những hình ảnh của Marie-Laure - bàn tay cô, mái tóc cô - trong khi cậu lo rằng nếu cậu tập trung vào những hình ảnh đó quá lâu thì có nguy cơ chúng sẽ biến mất. Một ngày sau khi bị bắt, cậu bị chuyển về phía Đông trong một nhóm hai mươi người để nhập vào một nhóm lớn hơn, họ bị nhốt trong một kho hàng. Qua cánh cửa mở, cậu không thấy được Saint-Malo, nhưng cậu nghe thấy tiếng máy bay, hàng trăm chiếc, một màn khói dày đặc nơi đường chân trời cả ngày lẫn đêm. Bác sĩ hai lần thử cho Werner ăn cháo loãng, nhưng cậu đều nôn ra hết. Cậu không thể giữ được thứ gì trong bụng kể từ khi ăn mấy lát đào.

Có lẽ cơn sốt đã trở lại, có lẽ chỗ bùn họ uống bên dưới hầm khách sạn đã làm cậu bị nhiễm độc. Có lẽ cơ thể cậu đang từ bỏ. Cậu biết, nếu cậu không ăn, thì cậu sẽ chết. Nhưng khi cậu ăn, cậu cảm thấy như thể mình cũng sẽ chết.

Họ được chuyển từ kho hàng đến Dinan. Hầu hết tù nhân là thiếu niên hoặc đàn ông trung niên, tàn dư của những đại đội. Họ mang theo áo ponsô, vải len thô, sọt thưa; vài cái va li sáng màu mà chẳng ai biết đến từ đâu. Trong đoàn người ấy, có vài đôi đã chiến đấu bên cạnh nhau, nhưng hầu hết đều chẳng biết nhau và tất cả đều thấy những gì họ muốn quên. Luôn có một làn sóng cảm xúc phía sau họ, dâng lên, tụ lại, mang theo một cơn thịnh nộ âm ỉ, hận thù.

Cậu mặc cái quần vải tuýt của ông chú Marie-Laure bước đi; đeo túi vải len thô trên vai. Mười tám tuổi. Cả cuộc đời cậu, giáo viên của cậu, điện đài của cậu, chỉ huy của cậu đều nói với cậu về tương lai. Tuy nhiên giờ đây còn tương lai nào nữa? Con đường phía trước trống rỗng, tất cả những dòng suy nghĩ của cậu đều hướng vào bên trong: cậu thấy Marie-Laure biến mất trên đường với cây ba toong như tro tàn bị thổi bay khỏi đám cháy và cảm giác khao khát đổ ập xuống phía dưới xương sườn cậu.

Đến ngày mùng một tháng Chín, Werner không thể nhấc nổi chân khi tỉnh dậy. Hai bạn tù giúp cậu đi đến phòng tắm và quay lại, rồi để cậu nằm trên cỏ. Một bác sĩ người Canada trẻ đội mũ sắt rọi một luồng ánh sáng vào mắt Werner rồi nhét cậu lên một chiếc xe tải, cậu được chở đi một đoạn và đặt vào một cái lều đầy người đang hấp hối. Một y tá truyền dịch vào trong cánh tay cậu. Những muỗng dung dịch đổ vào miệng cậu.

Suốt một tuần cậu sống trong ánh sáng màu lục bên dưới tấm vải bạt của cái lều lớn ấy, một tay ôm chặt túi vải len thô, ngôi nhà gỗ bé nhỏ chắc chắn nắm chặt trong tay kia. Khi cậu khỏe lại, cậu sẽ chơi đùa với ngôi nhà ấy. Xoay ống khói, trượt ba tấm ván trên mái, nhìn vào trong. Được làm một cách khéo léo.

Mỗi ngày, bên phải và bên trái cậu, từng linh hồn thoát khỏi thế giới bay về phía bầu trời, cậu cảm thấy như thể cậu có thể nghe được tiếng nhạc xa xăm, như thể cái cửa của một cái máy thu thanh cũ khổng lồ khép lại và cậu chỉ có thể nghe được khi áp đôi tai còn lành lặn lên mặt võng cậu nằm, mặc dù tiếng nhạc nhè nhẹ, có những lúc cậu không chắc rằng đó có phải là tiếng nhạc không - Werner chắc là có thứ gì đó đáng tức giận nhưng cậu không thể nói đó là gì.

“Không ăn ư”, một y tá nói bằng tiếng Anh.

Ống tay áo một bác sĩ. “Sốt à?”

“Sốt cao.”

Có thêm những lời nói nữa. Rồi những con số. Trong một giấc mơ, cậu thấy một đêm trong trẻo, sáng chói với những con kênh đóng băng, ánh đèn trong những ngôi nhà của thợ mỏ bừng sáng, những người nông dân trượt băng giữa những cánh đồng. Cậu thấy một con tàu ngầm ngủ yên dưới vực sâu không có ánh sáng của Đại Tây Dương; Jutta áp mặt lên ô cửa sổ và hà hơi trên tấm kính. Cậu có phần mong đợi nhìn thấy bàn tay to lớn của Volkheimer xuất hiện, giúp cậu đứng dậy và ấn cậu vào chiếc Opel.

Và Marie-Laure? Liệu cô có còn cảm thấy sức nặng của bàn tay cậu trên những ngón tay cô như cậu vẫn cảm nhận được ngón tay cô không?

Một đêm nọ cậu ngồi dậy. Trong những chiếc võng xung quanh cậu là hàng tá người ốm và bị thương. Gió tháng Chín ấm áp thổi qua miền quê và làm lớp vải chiếc lều gợn lăn tăn.

Werner khẽ xoay cổ. Gió thổi mạnh, thổi giật từng cơn mạnh hơn, mấy góc lều căng ra trên sợi dây thừng, qua hai mép lều phần phật bay lên cậu nhìn thấy những hàng cây cong oằn và đu đưa. Mọi thứ kêu xào xạc. Werner kéo khóa túi vải len thô, bên trong là cuốn sổ ghi chép cũ của cậu và ngôi nhà nhỏ, người đàn ông nằm cạnh cậu tự lẩm bẩm vài câu hỏi, nhóm người ốm yếu còn lại vẫn ngủ say. Kể cả cơn khát của Werner cũng dịu bớt. Cậu chỉ cảm thấy ánh trăng nguyên sơ, bình thản dâng trào khi ánh trăng soi tỏ căn lều trên đầu cậu và tỏa sáng. Ngoài kia, qua mép lều mở bay phần phật, những đám mây ùn ùn bay trên những ngọn cây. Mây bay về phía nước Đức, về phía quê nhà.

Màu bạc và xanh dương, xanh dương và bạc.

Các xấp giấy bay tứ tung xuống những hàng võng, ngực Werner đập mạnh. Cậu thấy cô Elena quỳ cạnh bếp lò và chất than lên ngọn lửa. Bọn trẻ nằm trên giường. Jutta nhỏ bé ngủ trong nôi. Cha cậu thắp một chiếc đèn, bước vào trong một trục nâng và biến mất.

Giọng của Volkheimer: Cậu sẽ ra sao đây.

Dường như cơ thể Werner đã lấy lại chút sức lực dưới tấm chăn, bên ngoài mép lều bay phần phật, những hàng cây nhảy múa, những đám mây vẫn tiếp tục cuộc hành quân cuồn cuộn khổng lồ của mình, cậu đưa một chân rồi đến chân kia ra khỏi mép giường.

“Ernst”, người đàn ông bên cạnh cậu gọi. “Ernst.” Nhưng ở đây chẳng có Ernst nào cả; những người đàn ông nằm trong võng không đáp lại; người lính Mỹ ngay cửa lều đang ngủ. Werner đi qua anh ta bước lên bãi cỏ.

Gió thổi qua áo lót của cậu. Cậu là một con diều, một quả bóng bay.

Một lần, cậu và Jutta đã làm một chiếc thuyền buồm nhỏ từ những mẩu gỗ và mang nó ra sông. Jutta sơn chiếc thuyền bằng màu tím mộng mơ và màu xanh lá cây, hết sức trang trọng đặt con thuyền lên mặt nước. Nhưng con thuyền nghiêng hẳn về một bên ngay khi dòng nước xô vào. Nó trôi nổi theo dòng nước, ra ngoài tầm với và lòng sông đen ngòm nuốt chửng con thuyền. Jutta chớp chớp đôi mắt ướt nhìn Werner, kéo kéo những sợi lông xù ra trong áo len.

Cậu nói với cô. “Sẽ ổn cả thôi. Bao giờ chẳng có sai sót trong lần thử nghiệm đầu tiên. Chúng ta sẽ làm một cái khác, một con thuyền tốt hơn.”

Họ có làm không? Cậu hi vọng là họ đã làm. Dường như cậu nhớ có một chiếc thuyền nhỏ - một chiếc thuyền có thể đi biển được - lướt đi trên dòng sông. Nó giương buồm lướt qua một khúc cua và bỏ họ lại phía sau. Đúng không nhỉ?

Ánh trăng tỏa sáng và cuồn cuộn; những đám mây nhấp nhô lướt nhanh trên ngọn cây. Lá cây rơi xào xạc khắp mọi nơi. Nhưng ánh trăng vẫn đứng yên trước gió, xuyên qua mây, qua không khí, với Werner ánh trăng như những tia sáng bất động, chậm rãi không tưởng. Chúng đậu trên bãi cỏ xơ xác.

Tại sao gió không thể thổi ánh sáng đi?

Bên kia cánh đồng, một lính Mỹ thấy một cậu bé rời khỏi căn lều của người bệnh, đi ra phía sau hàng cây. Anh ta ngồi dậy. Anh ta giơ tay lên.

“Đứng lại”, anh ta gọi.

“Dừng lại”, anh ta gọi.

Nhưng Werner đã đi qua rìa cánh đồng, bước đi trên bãi mìn do chính quân đội của cậu gài ba tháng trước và biến mất trong suối nguồn của trái đất.