Bà sống để thấy một thế kỷ trôi qua. Bà vẫn còn sống.

Đó là một sáng thứ Bảy đầu tháng Ba, Michel, cháu ngoại của bà, dắt bà ra khỏi căn hộ và đi cùng bà qua vườn bách thảo Paris. Sương giá thoảng qua trong không khí, Marie-Laure lê bước với đầu cây ba toong ở phía trước, mái tóc mỏng thổi qua một bên, sương giá trên những vòm cây trụi lá trên đầu bị cuốn đi khiến bà liên tưởng đến đàn Physalia physalis* trôi dạt, kéo lê những cái tua dài của chúng ở phía sau.

Một loài sứa lông châm giống như con sứa sinh sống ở biển trong họ Physaliidae, có tu có nọc độc có thể gây đau dữ dội.

Trên mặt các vũng nước nhỏ trên con đường rải sỏi đã có một lớp băng mỏng. Cứ mỗi khi cây ba toong của bà dò thấy một vũng nước, bà đứng lại, cúi người và cố nhấc lớp băng mỏng đó lên mà không làm vỡ chúng. Như thể đưa một thấu kính lên mắt. Rồi bà cẩn thận đặt nó xuống.

Cậu bé rất kiên nhẫn, chỉ đỡ khuỷu tay bà khi bà thấy cần.

Họ hướng đến mê cung hàng rào ở góc Tây Bắc của vườn cây. Con đường họ đi bắt đầu dốc lên, thoai thoải về bên trái. Trèo lên, đứng lại, hít thở. Lại trèo lên. Khi hai bà cháu lên đến chỗ vọng lâu bằng thép cũ ở trên đỉnh, cậu dẫn bà đến chỗ cái ghế dài hẹp trong vọng lâu và ngồi xuống.

Không có ai khác ở đó: vì quá lạnh hoặc quá sớm hoặc cả hai. Bà lắng nghe tiếng gió thổi qua những đồ trang trí trên đỉnh vọng lâu, các bức tường của mê cung vững chắc bao bọc xung quanh, Paris đang thầm thì bên dưới, tiếng rì rầm uể oải của buổi sáng thứ Bảy.

“Thứ Bảy tuần tới là cháu được mười hai tuổi phải không, Michel?”

“Cuối cùng cũng đến rồi ạ.”

“Cháu vội đến mười hai tuổi làm gì?”

“Mẹ nói cháu có thể lái xe moped* khi nào cháu được mười hai tuổi.”

Moped là xe gắn máy có trang bị bàn đạp và một động cơ chạy bằng xăng, phân khối nhỏ như Mobylette, Velosolex, Sachs hay Goebel.

“À”, Marie-Laure bật cười. “Xe moped.”

Bên dưới ngón tay bà, sương giá tạo thành hàng triệu vương miện lấp lánh nhỏ xíu trên thành ghế, một mạng lưới phức tạp không tả xiết.

Michel ngồi sát vào bà và trở nên yên lặng. Chỉ có hai tay là cử động. Tiếng lách cách khẽ vang lên, mấy cái phím bị ấn.

“Cháu đang chơi gì đấy?”

“Trò Warlords* ạ.”

Một trò chơi mà những người chơi sẽ cùng tham gia vào một thế giới rộng lớn trên nhiều hệ điều hành và mạng xã hội. Mỗi người chơi sẽ tham gia vào một bang hội, tự tạo ra một đội quân và chiến đấu với những đội quân khác do những người chơi khác tạo ra trên khắp thế giới để trở thành chúa tể và xây dựng những công trình có một không hai.

“Cháu chiến đấu với máy tính của cháu à?”

“Chiến đấu với Jacques ạ.”

“Jacques ở đâu?”

Đứa trẻ vẫn tập trung vào trò chơi. Jacques ở đâu không quan trọng: Jacques bên trong trò chơi. Bà ngồi, cây ba toong cong cong chống trên lớp sỏi, cậu bé bấm liên hồi các nút bấm. Sau một lúc nó la lên, “Á!” và trò chơi vang lên vài tiếng líu lo.

“Cháu ổn chứ?”

“Anh ta giết cháu rồi.” Giọng Michel trấn tĩnh lại; cậu bé lại ngước lên. “Ý cháu là Jacques. Cháu chết rồi.”

“Trong trò chơi à?”

“Vâng. Nhưng lúc nào cháu cũng có thể chơi lại.”

Bên dưới, gió thổi bay sương giá đang bám trên cây xuống. Bà tập trung cảm nhận ánh mặt trời chiếu lên mu bàn tay. Hơi ấm của cháu ngoại ngồi bên cạnh.

“Bà ơi. Bà có từng muốn thứ gì vào sinh nhật mười hai tuổi không?”

“Có chứ. Một cuốn sách của Jules Verne.”

“Cuốn sách mà mẹ đọc cho cháu nghe ạ? Bà cũng đọc nó ư?”

“Bà đã đọc. Theo cách nào đó.”

“Có rất nhiều tên các loài cá khó nhớ trong cuốn sách đó.”

Bà bật cười. “Cả san hô và động vật thân mềm nữa.”

“Nhất là động vật thân mềm. Buổi sáng hôm nay trời thật đẹp, phải không bà?”

“Rất đẹp.”

Mọi người đi bộ trên những lối đi trong vườn cây bên dưới, gió hát những bài ca vui tươi bên bờ giậu, những cây tuyết tùng cổ thụ to ngay lối vào mê cung kêu cọt kẹt. Marie-Laure hình dung những làn sóng điện từ đến và đi khỏi máy trò chơi của Michel, lòng vòng xung quanh họ, như ông Etienne đã từng mô tả, ngoại trừ giờ đây chúng chồng chéo trong không khí gấp hàng nghìn lần lúc ông còn sống - có khi cả triệu lần. Những dòng tin nhắn, những cuộc điện thoại, những chương trình truyền hình, email, mạng lưới dây dẫn và sợi quang rộng lớn, chằng chịt bên trên và đi ngầm dưới thành phố, băng qua những cao ốc, tạo thành hình vòng cung giữa những trạm phát tín hiệu trong đường hầm tàu điện ngầm, giữa những cần ăng-ten trên nóc các tòa nhà, từ các cột đèn với những trạm phát tín hiệu di động bên trong, các biển quảng cáo cho Carrefour*, nước khoáng Evian và bánh quy Pop-Tarts, truyền đi trong không gian rồi quay trở lại trái đất, thành những câu như Tôi sẽ đến trễ; Có lẽ chúng ta nên đặt chỗ trước chăng?; Hãy chọn bơ; Anh ta nói gì? và mười nghìn câu Anh nhớ em, năm mươi nghìn câu Em yêu anh, thư thù ghét, thư nhắc về các cuộc hẹn, thông tin cập nhật về thị trường, quảng cáo đồ trang sức, quảng cáo cà phê, quảng cáo đồ gia dụng, vô hình bay qua các ngõ ngách của Paris, bay qua chiến trường và các nấm mồ, bay qua Ardennes, bay qua sông Rhine, bay qua Bỉ và Đan Mạch, bay qua những vùng đất bị tàn phá và không ngừng thay da đổi thịt từng ngày mà chúng ta gọi là quốc gia. Và thật khó mà tin rằng những linh hồn cũng có thể chu du qua những con đường đó đúng không? Rằng cha bà, ông Etienne, bà Manec và chàng thanh niên Đức tên Werner Pfennig có thể làm nhiễu bầu trời thành từng đàn, như những con diệc bạch, nhạn biển, chim sáo đá? Rằng những linh hồn đó có thể bay lượn, âm thanh nhỏ dần nhưng có thể nghe thấy được nếu bạn lắng nghe đủ chăm chú? Họ bay dập dờn phía trên ống khói, lướt trên vỉa hè, luồn qua áo khoác, áo sơ mi, xương ức, phổi, xuyên qua phía bên kia, không khí trong thư viện, mỗi cái đĩa từng được ghi âm, mỗi câu được nói, mỗi từ được phát ra vẫn dội lại trong làn sóng điện từ ấy.

Một tập đoàn kinh tế Pháp kinh doanh trong lĩnh vực siêu thị.

Bà nghĩ, mỗi giờ ký ức về ai đó trong chiến tranh lại mờ nhạt dần trên thế giới.

Chúng ta lại sống lại trên những thảm cỏ. Trong những đóa hoa. Trong những bài ca.

Michel đỡ cánh tay bà, hai bà cháu đi xuống lối đi, qua cánh cổng trên đường Cuvier. Bà đi qua một nắp cống, hai nắp cống, ba, bốn, năm và khi họ đến tòa nhà bà ở, bà nói, “Cháu cứ để bà ở đây, Michel. Cháu có thể tự đi về nhà được không?”

“Dĩ nhiên là được ạ.”

“Vậy thì hẹn gặp cháu tuần sau.”

Cậu hôn lên hai má bà. “Hẹn gặp bà tuần sau.”

Bà lắng nghe cho đến khi tiếng bước chân của cậu bé xa dần. Cho đến khi tất cả những gì bà có thể nghe thấy là tiếng những toa tàu rền rĩ, tiếng tàu hỏa xình xịch, tiếng bước chân hối hả trong tiết trời giá lạnh.