Đại sứ đoàn Pyotr.

Có lẽ đối với quan dân Đại Minh vào năm Hưng Càn thứ ba mươi hai, họ không hề biết đến sứ đoàn nổi danh lừng lẫy này, nhưng đối với Chu Minh Trung mà nói, sao hắn có thể phớt lờ sứ đoàn này chứ?

Ở một không thời gian khác, ba năm sau, tức là năm 1697, sứ đoàn ngoại giao của Sa hoàng Nga Pyotr I sang thăm Tây Âu. Sứ đoàn khổng lồ với mấy trăm người này, ý nghĩa trong lịch sử thế giới chỉ có sứ đoàn Iwakura mới có thể sánh bằng. Hai sứ đoàn này đã thay đổi vận mệnh của hai quốc gia, thế nhưng so với sứ đoàn Iwakura, sứ đoàn Pyotr nổi tiếng là vì Pyotr I đã dùng tên giả trong sứ đoàn, tham gia chuyến thăm châu Âu.

Mặc dù sứ mệnh chính của sứ đoàn là thiết lập liên minh chống Thổ Nhĩ Kỳ, nhằm có lợi cho Nga trong việc tranh giành lối ra biển Đen. Nhưng sứ đoàn còn khảo sát kinh tế, chính trị, quân sự và văn hóa khoa học kỹ thuật của các nước Hà Lan, Anh, Áo v.v., tuyển dụng hơn một ngàn chuyên gia công nghệ quân sự, thợ đóng tàu và thủy thủ Tây Âu v.v. sang nước Nga. Những điều này đều tạo ra ảnh hưởng rất lớn cho cải cách của Pyotr I sau này.

Cũng chính từ sau đó, nước Nga bắt đầu cuộc cải cách long trời lở đất, giống như cuộc Duy tân Minh Trị vậy, triệt để thay đổi vận mệnh của quốc gia này.

Và bây giờ, sứ đoàn Pyotr lừng lẫy đã đến Đại Minh!

Ngoài sự kinh ngạc ra, trong lòng Chu Minh Trung cũng có một sự đắc ý nhất định, dù sao thì sứ đoàn này trong lịch sử thực sự quá nổi tiếng. Chỉ là, khác với việc các nước Tây Âu không coi trọng nó ở một không thời gian khác, Chu Minh Trung là kẻ thấu hiểu ý nghĩa của nó nên vô cùng coi trọng việc này.

"Cố gắng làm cho tốt công tác tiếp đón, khiến họ có cảm giác như ở nhà, dù sao đây cũng là sứ đoàn có quy mô lớn nhất đến Đại Minh trong nhiều năm gần đây..."

So với sự coi trọng của phụ hoàng, vì cuộc thảo luận trước đó mà đã dồn sự chú ý lên người nước Nga, Chu Hòa Gia có chút khó hiểu lên tiếng.

"Phụ hoàng, đã tương lai chúng ta nhất định phải dồn sự chú ý lên người nước Nga, vậy tại sao còn đồng ý chuyến thăm của họ? Dù sao mục đích họ đến Thiên triều chính là để học hỏi kỹ thuật của Thiên triều, từ đó tìm kiếm sự tự cường, há chẳng phải là trao cần câu thay vì cho con cá sao?"

Đối mặt với câu hỏi vặn của con trai, Chu Minh Trung vừa nghịch bộ trà trước mặt vừa cười nói.

"Thật ra, chuyện này phải nhìn nhận vấn đề từ nhiều mặt, Hòa Gia, tại sao hai năm nay triều đình lại sẵn sàng nới lỏng hạn chế đối với lưu học sinh nước ngoài?"

Câu hỏi vặn của phụ hoàng khiến Chu Hòa Gia trầm ngâm một lát, rồi đáp.

"Là để bồi dưỡng phái thân Minh ở các nước, chúng ta cách châu Âu quá xa, nếu chúng ta không chủ động truyền bá thiên học của Thiên triều, không chủ động dùng học vấn của Thiên triều để giáo hóa người châu Âu, thì người châu Âu trong lúc trăm phương kế tìm mọi cách học thiên học qua các kênh khác nhau, cũng sẽ sinh ra địch ý với Thiên triều. Cho nên chúng ta chủ động nới lỏng một số hạn chế, chính là để họ, đặc biệt là giới quý tộc phương Tây đến Thiên triều, quãng thời gian làm lưu học sinh ở Thiên triều sẽ khiến họ trở thành phái thân Minh, ít nhất một phần trong số họ sẽ trở thành phái thân Minh..."

Nghe câu trả lời của con trai, Chu Minh Trung mỉm cười, rồi nói.

"Năm xưa tại sao các giáo sĩ phương Tây lại sẵn sàng truyền dạy tây học cho chúng ta, họ không sợ chúng ta học được cách đúc đại bác, học được khoa học phương Tây, đến cuối cùng phản phệ họ sao? Không, họ tin tưởng tốc độ tiến bộ của bản thân vượt xa tốc độ học tập của chúng ta, dĩ nhiên là vì tự tin, nhưng động lực thúc đẩy họ là gì? Dựa vào nhu cầu truyền bá tôn giáo, họ có thể dựa vào việc khám bệnh truyền giáo trong rừng rậm Amazon, nhưng ở Thiên triều, thứ duy nhất có thể thu hút chúng ta chỉ có khoa học phương Tây mà thôi, vì đại nghiệp truyền giáo, cũng đành phải như vậy. Hơn nữa, chúng ta... chẳng lẽ ngay cả sự tự tin của những vị giáo sĩ kia cũng không có sao?"

Khóe môi Chu Minh Trung hơi nhếch lên, trong giọng điệu mang theo sự châm chọc. Hắn nhớ rất rõ, ngần ấy năm qua hầu như năm nào cũng có người trên báo chí tuyên bố, đồng ý cho người phương Tây học thiên học chẳng khác nào giao vũ khí cho giặc, chẳng khác nào tự tìm đường chết.

"Đương nhiên, sự cởi mở này không phải là hoàn toàn, mà là có tính hạn chế, không có nghĩa là cái gì cũng mở cửa dạy họ, dạy được đồ đệ chết đói sư phụ, nguyên lý đạo lý này không sai, nhưng nếu không dạy đồ đệ, thì đó lại là đại họa. Ừm, vẫn câu nói đó, liên quan đến phương diện quân sự, nếu không có sự đồng ý của Ngũ quân Đô đốc phủ thì không thể tùy tiện dạy người khác. Còn về các môn học thông thường, trẫm cảm thấy không có vấn đề gì lớn."

Nhìn con trai, ở một mức độ nào đó, Chu Minh Trung cảm thấy về phương diện này mình thậm chí còn không bằng nó. So với sự cởi mở của con trai, hắn có lẽ bảo thủ hơn một chút, dù sao hắn cũng là người một tay thúc đẩy "Lệnh cấm máy móc", cho dù lệnh cấm này gần như chỉ là hữu danh vô thực. So với việc hắn nới lỏng đối với Chư Hạ, Chu Hòa Gia từ năm năm trước đã trực tiếp bãi bỏ lệnh cấm, miễn là quốc gia xuất khẩu nhận được sự cho phép của Bộ Công, máy móc nằm trong danh mục danh sách xuất khẩu đều có thể trực tiếp xuất khẩu. Còn việc nới lỏng hạn chế lưu học sinh năm ngoái, không có cái nào không phải là biểu hiện tự tin hơn cả hắn.

"Phụ hoàng, nhi thần cảm thấy có một số thứ hoàn toàn không cấm nổi. Hiện tại, ở Đại Minh có không dưới vạn tiến sĩ, giáo sư người châu Âu, thư từ qua lại giữa họ với bạn bè các nước châu Âu khó tránh khỏi sẽ liên quan đến một phần học vấn. Đương nhiên nghiêm trọng hơn là chuyện thủy thủ mang theo sách lậu. Tại các căn cứ do Anh, Bồ, Pháp v.v. kiểm soát ở Thiên Trúc v.v., một cuốn sách Đại Minh được hét giá mười mấy tệ thậm chí mấy chục tệ. Cho dù hải quan nghiêm túc kiểm tra cấm đoán, những năm gần đây sách Đại Minh năm nay vừa xuất bản, thì năm sau ở các nước châu Âu đã có thể thấy sách dịch mới. Châu Âu đối với thiên học có thể nói là khát khao như khát nước khô hạn gặp mưa rào. Cứ như vậy, lệnh cấm tự nhiên cũng trở thành hình thức vô thực, chi bằng nhân đó mà nới lỏng một phần, bồi dưỡng phái thân Minh của các nước, mở đường cho việc mưu cầu lợi ích xa hơn trong tương lai..."

Đối với kiến giải này của Chu Hòa Gia, Chu Minh Trung đương nhiên sẽ không phản đối. Thật ra năm ngoái khi hắn biểu lộ suy nghĩ về mặt này, Chu Minh Trung ngoài sự kinh ngạc ra, còn cảm thấy mình dường như đã rơi vào một sự hiểu lầm nào đó, mà quyết định của Chu Hòa Gia không nghi ngờ gì có thể bù đắp những sự hiểu lầm đó.

"Cho nên, đối xử với nước Nga cũng là đạo lý tương tự. Điểm khác biệt lớn nhất giữa nước Nga và Tây Âu là gì?"

Nhìn người con trai có vẻ hơi khó hiểu, Chu Minh Trung hỏi ngược lại.

"Họ lạc hậu hơn, nhi thần nghe nói mãi đến mấy năm trước họ mới chế tạo ra được nòng súng hỏa mai đạt chuẩn, hơn nữa còn là dưới sự giúp đỡ của thợ thủ công nước ngoài."

"Lạc hậu là một mặt, điểm khác biệt lớn nhất là nước Nga là một quốc gia chế độ nông nô. Ở quốc gia đó, ngoài một số ít dân tự do ra, đại đa số nông dân đều là nông nô lệ thuộc vào quý tộc, quý tộc nắm giữ phần lớn quyền lực và tài sản của quốc gia, còn Sa hoàng..."

Khóe môi hơi nhếch lên, Chu Minh Trung châm chọc nói.

"Chẳng qua chỉ là một tên đầu sỏ quý tộc lớn mà thôi. Những quý tộc đó hiện có thể trung thành với Sa hoàng, sau này cũng có thể trung thành với người khác, giống như họ từng trung thành với các vị khả hãn của các hãn quốc vậy. Tương lai bọn họ, cũng có thể trung thành với Thiên tử Đại Minh!"

"Phụ hoàng, ý của người là..."

Nhìn phụ hoàng, Chu Hòa Gia nói.

"Là tranh thủ đám quý tộc đó sao?"

"Không phải là tranh thủ, mà là bồi dưỡng đảng dẫn đường trong giới quý tộc. Quý tộc là nền tảng thống trị của nước Nga, nếu trẫm đoán không lầm, trong số lưu học sinh của bọn họ, hẳn là lấy quý tộc làm chủ. Chúng ta có thể bồi dưỡng người của chúng ta trong số những quý tộc đó, khiến họ nhận thức được sự cường đại của chúng ta, nhận thức được sức mạnh là không thể chống cự, như vậy trong cuộc xâm lược tương lai, bọn họ mới sẵn sàng quy thuận sự thống trị của chúng ta."

Khi tiếng của phụ hoàng vừa dứt, Chu Hòa Gia hỏi ngược lại.

"Nhưng điều này cũng đồng thời sẽ thúc đẩy một tình huống khác, chính là bọn họ nhận thức được sự lạc hậu của quốc gia, từ đó phấn đấu đuổi theo."

"Đương nhiên, đây là điều không thể tránh khỏi!"

Mím môi một cái, Chu Minh Trung lại nói.

"Bất cứ lúc nào cũng vậy, chỉ cần có thể làm được có một phần ba số người sẵn sàng quy thuận chúng ta, lại có một phần ba số người thân cận với chúng ta, chính sách của chúng ta coi như thành công. Còn về một phần ba còn lại, bọn họ muốn phấn đấu đuổi theo, nhưng có một số thứ, không phải cứ muốn đuổi theo là đuổi theo được, ví dụ như đường sắt..."

Nhìn về phía xa, Chu Minh Trung suy nghĩ đăm chiêu một lúc, rồi mới nói.

"Sau chuyến thăm lần này của Pyotr, tất yếu sẽ sinh ra hứng thú nồng đậm với đường sắt, xe lửa những thứ này. Với kỹ thuật và tài lực hiện tại của nước Nga, căn bản không có cách nào xây dựng đường sắt, cho nên, chúng ta có thể đàm phán với họ, hợp tác xây dựng một tuyến đường sắt."

Chu Minh Trung tự nhiên nghĩ đến "Đường sắt Trung Đông" trong một không thời gian khác, vốn dĩ phải là do Thanh và Nga cùng sở hữu, nhưng kết quả thì sao? Xây mãi xây hồi lại thành của riêng nước Nga, thậm chí đến cuối cùng Liên Xô cũng kế thừa toàn bộ quyền lợi của đường sắt Trung Đông.

"Hợp tác xây dựng một tuyến đường sắt?"

Chu Hòa Gia rõ ràng không ngờ phụ hoàng lại đưa ra một đề nghị như vậy. Hiện tại trào lưu xây dựng đường sắt của Đại Minh là sóng sau cao hơn sóng trước, hầu như ngày nào cũng có các tuyến đường sắt nhánh mới được đưa vào lịch trình xây dựng. Tuy nhiên, xây dựng đường sắt ra nước ngoài thì đây là lần đầu tiên. Đương nhiên, trong mắt mọi người, Chư Hạ không phải là nước ngoài, nơi đó và Đại Minh không có gì khác biệt.

"Đúng vậy, chính là chúng ta ra tiền và kỹ thuật, sau đó nước Nga ra đất, rồi sau đó, chúng ta xây dựng một tuyến đường sắt từ Tây Vực đến... biển Baltic."

Hiện tại nước Nga có lối ra biển ở biển Baltic không?

Điều này không quan trọng, quan trọng là Đại Minh có thể thông qua việc xây dựng đường sắt, kết nối Đại Minh và châu Âu lại với nhau.

“Đương nhiên, tương lai cũng có thể kéo dài đường sắt một mạch đến Tây Âu, tuốt tới Paris, thậm chí là Madrid, Lisbon...”

Khi nói chuyện, Chu Minh Trung đứng dậy, bước đến bên quả địa cầu, dùng ngón tay vạch ra một đường trên quả địa cầu.

“Tuyến đường sắt này, nói thế nào nhỉ? Chính là Con đường tơ lụa của thế kỷ mới, chúng ta sẽ khiến toàn thế giới cảm nhận được sức mạnh của văn minh, đương nhiên hàng hóa và đặc quyền của chúng ta, cũng sẽ theo sự vươn dài của đường sắt mà kéo dài một mạch đến vùng đất bụng địa của đối phương cho đến tận thủ đô...”

Vào khoảnh khắc này, giọng điệu của Chu Minh Trung trở nên có chút kích động, dường như hắn lại một lần nữa nhìn thấy lịch sử, chỉ là trong lịch sử đó, quyền đường sắt đối với người dân tộc ta mà nói là sự nhục nhã, là đẫm đầy cay đắng, nhưng bây giờ thì lại khác.

“Ừm, chúng ta có thể mượn cớ tu sửa đường sắt để đòi hỏi quyền đường sắt từ họ, ví dụ như đất phụ thuộc của các trạm dọc tuyến xây dựng chính quyền, chúng ta có thể lấy đất phụ thuộc đường sắt làm... tô giới, đúng vậy, tô giới của Đại Minh ở các nước châu Âu, còn có quyền đồn trú quân dọc tuyến. Đương nhiên, lúc ban đầu bọn họ tuyệt đối không chịu cho, dù sao trừ phi thất bại về mặt quân sự, bằng không bọn họ tuyệt đối sẽ không dâng quyền đồn trú quân bằng cả hai tay. Nhưng điều này không có vấn đề gì, chúng ta có thể đi đường vòng cứu nước, ví dụ như thành lập đội tuần tra đường sắt, đội tuần tra đất phụ thuộc, thậm chí trong tương lai, cũng có thể mượn cớ một số sự kiện thổ phỉ để đòi hỏi quyền lực xa hơn...”

Khi nhắc đến cách kinh doanh đất phụ thuộc, Chu Minh Trung không khỏi nhớ đến việc Nhật Bản và Nga ở Đông Bắc lấy cốt lõi là đường sắt để xây dựng quốc gia trong quốc gia trong lịch sử. Bây giờ Đại Minh chẳng qua chỉ lấy bộ sáo lộ của các cường quốc đế quốc chủ nghĩa áp dụng lên người tổ tông của chúng mà thôi.

“Còn có quyền khai thác mỏ dọc tuyến, những điều này đều phải tính đến. Tóm lại một câu, đàm phán với chúng, nhưng lúc đầu đừng bộc lộ dã tâm của chúng ta, ừm...”

Trầm ngâm một lát, trong đầu hồi tưởng lại kinh nghiệm của người Nhật Bản ở tuyến đường sắt Nam Mãn Châu trong một không thời gian khác, Chu Minh Trung nói.

“Đương nhiên, mục đích cuối cùng của chúng ta là gì? Chính là lấy kinh doanh đường sắt làm trung tâm, thực hiện sự thâm nhập quy mô lớn, thông qua việc thiết lập lực lượng phụ thuộc, mở rộng thế lực của chúng ta ở khắp nơi trên châu Âu, cấu thành sự bị chiến tiềm tàng. Dùng việc phát triển sức mạnh kinh tế đạt đến mục đích cường hóa sức mạnh quân sự. Nó khác với các doanh nghiệp như Công ty Đông Ấn do người châu Âu thiết lập, nhưng thực ra cũng đại đồng tiểu dị, chỉ có điều, chúng ta dùng đường sắt, chúng ta thông qua những con đường sắt đó, có thể trực tiếp đi sâu vào vùng đất bụng địa của các nước châu Âu...”

Một số sự vật từng bị phớt lờ dần dần nổi lên trong đầu, Chu Minh Trung tự nhiên nghĩ đến, trong một không thời gian khác, tại Trung Quốc xã hội bán thuộc địa đó, người nước ngoài đã thông qua phương thức phi thực dân hóa để thu về những lợi ích khổng lồ như thế nào.

“Đôi khi, thực dân hóa không nhất thiết phải chiếm đóng một quốc gia nào đó. Chúng ta có thể thông qua phương thức khác, ví dụ như thông qua thực dân hóa kinh tế, biến các nước châu Âu thành thị trường của chúng ta, biến thành nơi cung cấp nguyên liệu thô của chúng ta và nơi tiêu thụ sản phẩm công nghiệp. Chẳng phải họ khao khát khoa học của chúng ta, kỹ thuật của chúng ta sao? Chúng ta liền đem đường sắt tặng cho bọn họ, đương nhiên những con đường sắt này tuyệt đối không phải là món quà chúng ta tặng cho bọn họ, mà là từng con vắt khổng lồ đang hút lấy tài nguyên kinh tế của bọn họ!”

Tham khảo kinh nghiệm từ không thời gian khác, nói ra những lời này xong, toàn thân Chu Minh Trung rơi vào sự trầm mặc. Kinh nghiệm của không thời gian khác khiến hắn nhận thức được rằng ngoài thuộc địa ra, vẫn có thể có một khả năng khác, thậm chí nếu lên kế hoạch cẩn thận cho tất cả những điều này, có lẽ Đại Minh không thể chiếm lấy toàn thế giới, nhưng có lẽ, có thể biến toàn thế giới thành bán thuộc địa của chính mình. Trong thế giới này, Đại Minh có thể thông qua tàu hơi nước, đường sắt cùng với xe lửa để hút lấy tài nguyên của thế giới, khiến toàn thế giới phục vụ cho Đại Minh.

Đúng vậy, chính là như vậy!

Nghĩ thông suốt điểm này, Chu Minh Trung nhìn con trai nói.

"Chiếm lấy toàn thế giới? Điều này gần như là không thể, các loại văn minh và ngôn ngữ khác nhau đối với một đế quốc mà nói có khả năng dẫn đến sự chia rẽ của đế quốc, nhưng đế quốc mặt trời không bao giờ lặn, không có nghĩa là hoàn toàn thông qua chiếm đóng quân sự. Thời đại của đế quốc, có lẽ có thể đổi một phương thức khác..."