Kể từ sau khi đại quân do Lý Tử Uyên thống lĩnh vượt sông Hoàng Hà, đội kỵ binh tiên phong do Tôn Nghĩa An – thống lĩnh tiền quân dưới trướng hắn – dẫn đầu, đã một đường tiến dọc theo quan đạo từ Bình Dương đi Thái Nguyên.
Lúc này, binh lực của Mãn Thanh tại cảnh nội Sơn Tây cũng không tính là trống rỗng. Ngoài hơn một vạn Lục Doanh binh ở thành Thái Nguyên, Sơn Tây còn có hơn hai vạn Lục Doanh binh phân tán khắp nơi, đặc biệt là dọc theo dải Thái Hành, đóng quân lên tới hai vạn Lục Doanh binh. Dẫu sao, năm xưa sau khi Khương Tương phản Thanh ở Đại Đồng, dấy lên phong trào phản Thanh ở Sơn Tây, mặc dù phong trào "phản Thanh phục Minh" quy mô lớn ở Sơn Tây đã kiên trì được suốt một năm, cuối cùng vẫn bị quân Thanh chiếm ưu thế áp đảo dập tắt, nhưng ở dải núi Thái Hành vẫn còn nghĩa quân kiên trì kháng chiến, cho nên Lục Doanh binh ở Sơn Tây phần lớn đều đóng tại dải Thái Hành này. Chỉ có điều, những Lục Doanh binh này phân tán khắp nơi, trong lúc vội vã không thể tập trung lại một chỗ để phòng bị sự tấn công của quân Minh.
Có lẽ vì ở Hà Nam, Lý Tử Uyên chiêu hàng quan binh giặc Thanh đều giữ lại chức vụ cũ, không hề thanh trừng, cho nên gần như ngay khi hắn vừa qua sông, tiến quân vào Sơn Tây, đã có rất nhiều quan lại Mãn Thanh tranh nhau nộp thành đầu hàng, thậm chí trong đó không thiếu những quan địa phương là người Kỳ Nhân. Suy cho cùng, thực tế là Lưu Thanh Thái sau khi đầu hàng vẫn được lưu nhiệm chức Hà Nam Tổng đốc, khiến mọi người tin rằng Lý Tử Uyên khác với Chu Minh Trung, hắn tuyệt đối sẽ không vì thân phận của người đầu hàng mà thanh trừng họ, mặc dù kẻ này khi sát hại Kỳ Nhân cũng chẳng hề nương tay so với Chu Minh Trung. Nhưng so với người sau, ít nhất người trước còn có thể bảo toàn vinh hoa phú quý cho họ.
Con người luôn thực tế. Trong khi những tên ngụy quan sự Thanh kia vì vinh hoa cá nhân mà lần lượt đầu hàng, thì bách tính các nơi ở Sơn Tây kể từ sau khi Lý Tử Uyên bắc phạt, đã đồn thổi về việc hắn nhân nghĩa ra sao, kỷ luật quân mã dưới trướng nghiêm minh thế nào. Tất nhiên, quan trọng hơn chính là chữ "Minh" trên lá cờ của hắn. Mặc dù cuộc tàn sát của Mãn Thanh gần như đã giết sạch người Sơn Tây, nhưng lại không giết sạch lòng nhớ Minh của người dân. Đối với bách tính tỉnh Tấn, họ không ai là không mong ngóng quân Bắc phạt, chỉ đợi đại quân Lý Tử Uyên tới là đón hàng.
Mà sau khi quân Minh vượt sông, sĩ phu bách tính tỉnh Tấn không những tận mắt chứng kiến kỷ luật dưới trướng hắn quả thực nghiêm minh, mà còn đọc được bố cáo Bắc phạt do hắn ban bố, đặc biệt là khi nhìn chữ "Minh" trên lá cờ kia. Khắp nơi lần lượt xuất hiện tình thế đón hàng. Gần như ngay khi quân Minh vừa vượt sông, còn chưa tới Bình Dương thì Tri phủ Bình Dương là Vạn Vĩnh Tộ đã dâng thành đầu hàng, ông ta vẫn được lưu nhiệm tại chức ở Bình Dương. Tiếp đó là Trạch Châu cũng nộp thành quy hàng.
Cũng chính trong tình thế khắp nơi đón hàng như vậy, Lý Tử Uyên tiến vào Sơn Tây. Phía trước hắn là ba ngàn kỵ binh mặc giáp đen, phía sau là ba ngàn kỵ binh nữa. Sáu ngàn kỵ binh này chính là thân quân do Lý Tử Uyên – kẻ tự phong "Chiêu thảo Nguyên soái" – thống lĩnh. Họ đều mặc giáp đen Giang Bắc, khôi giáp chỉnh tề, cờ xí tươi sáng, ngựa tốt tráng kiện. Đi tiếp về sau chính là năm vạn trung quân do chính hắn thống lĩnh. Trong năm vạn trung quân này có hơn hai vạn lão binh, có thể nói là tinh nhuệ thực sự dưới trướng hắn.
So với sự bồn chồn lo âu khi tấn công Hà Nam, giờ đây sau khi một đường chiêu hàng ở Hà Nam, trước khi tiến vào Sơn Tây, Lý Tử Uyên đã liệu trước sẽ có cảnh đón hàng trên dọc đường. Nay quả nhiên như thế, đám ngụy quan giặc Thanh ở Sơn Tây căn bản không hề có tâm tận trung với Mãn Thanh, gần như tất cả mọi người đều đang nắm bắt cơ hội – nắm bắt cơ hội để thoát khỏi thân phận Hán gian.
"Nguyên soái, nay Bình Dương, Trạch Châu lần lượt nạp hàng, Sơn Tây này đã hoàn toàn là vật trong túi của Nguyên soái rồi!"
Cưỡi ngựa đi theo bên cạnh Lý Tử Uyên, Hứa Vân Trình mặc quan bào văn quan nhị phẩm, giọng điệu đầy vẻ đắc ý.
"Bình Dương, Trạch Châu là đã hàng, nhưng Thái Nguyên vẫn chưa hàng!"
Lý Tử Uyên chậm rãi nói ra nỗi lo của mình: "Thái Nguyên một ngày chưa hàng, bản soái sao có thể an tâm đây!"
"Nguyên soái cứ yên tâm, một khi đại quân qua Phần Châu, Bạch Như Mai ở Thái Nguyên chắc chắn sẽ hàng!"
Giọng điệu Hứa Vân Trình tỏ ra vô cùng tự tin, ông ta vốn đã định liệu Sơn Tây sẽ không có sự kháng cự nào, không phải vì binh lực quân Thanh ở đây có hạn, mà là vì đại thế thiên hạ đã như vậy, tất nhiên cũng là vì lòng người xui khiến.
"Tính cách Bạch Như Mai giống như cỏ đầu tường, hiện nay thiên hạ đều hàng, ông ta sao có thể không hàng? Huống chi..."
Đột nhiên, Hứa Vân Trình mỉm cười nhìn Lý Tử Uyên trước mặt, trong lòng ông ta hiện lên câu nói mười mấy năm trước: "Thập Bát Tử chủ thần khí".
Mười mấy năm trước, khi vị bản gia kia của Nguyên soái tiến vào Sơn Tây đã truyền ra câu nói đó. Mặc dù trong bài thơ kia có ba chữ "Lý kế Chu", nhưng sự phát triển của thế cục cuối cùng đã nói cho người đời biết rằng cái gọi là "sấm ngữ" này chẳng qua chỉ là lời vọng ngôn để mê hoặc lòng người mà thôi.
Dẫu biết rõ cái gọi là "sấm ngữ" chẳng qua chỉ để mê hoặc lòng người, nhưng hiện nay, đối mặt với câu nói như vậy, trong đám quan lại địa phương ra nạp hàng kia, không tránh khỏi có người cảm thấy mình nên sớm nhận ra thiên mệnh, trở thành người theo Long.
Tất nhiên, lời này hiện tại không thể nói, cũng không ai dám nói, nhưng không ngăn được Hứa Vân Trình suy nghĩ. Mà dọc đường Bắc phạt này, Hứa Vân Trình cũng phát hiện sự khác biệt giữa Lý Tử Uyên và Lý Tự Thành. Năm xưa Lý Tự Thành chỉ chăm chăm tiến về phía trước, các nơi thường không để binh trấn thủ. Chỉ là đối với các phủ, châu, huyện đã đầu hàng, liền ủy nhiệm tri huyện của Đại Thuận triều. Khi đó lại vì để giải quyết lương hướng và chi phí cho đại quân, quan lại mới được bổ nhiệm ở các phủ, châu, huyện đều lấy lý do cung ứng quân nhu mà lùng sục dân gian tìm kiếm la mã, vơ vét quân nhu. Mà Lý Tự Thành chỉ cân nhắc làm sao để cung ứng cho đại quân đông chinh, xông thẳng vào Yên Kinh, mau chóng phá vỡ Bắc Kinh. Còn như làm thế nào để quan lại mới được bổ nhiệm áp dụng một số biện pháp hữu hiệu, khiến bách tính có thể trải qua những ngày tháng an ổn, nghỉ ngơi lấy sức, thì ông ta không kịp cân nhắc tới.
Thế nhưng Lý Tử Uyên lại khác. Ở những nơi nạp hàng, ngoài việc giữ lại quan lại cũ, hắn còn dán cáo thị, nhấn mạnh không lấy một xu tiền hưởng thuế, mọi thuế quyên đều tuân theo lệ cũ. Tất nhiên, điều này không có nghĩa là hắn không có cách để có được quân lương. Hắn cũng phái người lùng bắt thân nhân của những tên ngụy quan sự Thanh chưa hàng, ép buộc họ dâng ra số "tiền chuộc tội" ít thì vài vạn lượng, nhiều thì mấy chục vạn lượng để sung làm quân lương cho Bắc phạt. Như vậy vừa có được quân lương, lại tránh được lòng người hỗn loạn.
Sau khi đoàn người Lý Tử Uyên đến Bình Dương, đại quân nghỉ ngơi tại đây năm ngày. Một là quan binh cần nghỉ ngơi, hai là để đợi lương thảo từ phía sau vận tới. Nếu nói Lý Tử Uyên học được điều gì từ Chu Minh Trung, thì đó chính là đối với vùng đất mới chinh phục, vĩnh viễn không được vừa chiếm đóng đã vơ vét tận cùng. Mỗi khi đến một nơi, nhất định phải thu phục lòng người trước. Cũng chính vì vậy, Lý Tử Uyên mới không tiếc vận chuyển lương thực từ Hà Nam tới, đồng thời triệu kiến di lão tại Bình Dương. Nhất thời, hắn ở Bình Dương cũng bận rộn vô cùng. Tất nhiên, những di lão được hắn triệu kiến cũng không ai không cảm kích vì sự "lễ hiền hạ sĩ" của hắn mà ca công tụng đức, thậm chí có vài di lão còn phái con cháu trong tộc tới dưới trướng hắn hiệu lực. Lúc này, ngụy quan không muốn từ bỏ cơ hội "phản chính", cũng như vậy, những di lão kia cũng sẽ không bỏ lỡ cơ hội trở về chính thống.
Cũng chính vào lúc Lý Tử Uyên vừa tới Bình Dương, Tôn Nghĩa An với tư cách là tiên phong dưới trướng hắn đã không dừng bước, mà trực tiếp dẫn vài ngàn kỵ binh vượt qua Phần Châu – nơi vốn là đất không người sau cuộc tàn sát của quân Thanh mười mấy năm trước – tiến thẳng đến dưới thành Thái Nguyên. Khi tiền quân của hắn tới Thái Nguyên, không biết có bao nhiêu quan lại trong thành đã bỏ chạy. Còn kỵ binh tới Thái Nguyên thì không công thành, chỉ đóng quân ngoài thành Thái Nguyên, mãi cho đến vài ngày sau, khi ba vạn đại quân của tiền doanh tới nơi mới thực sự bao vây Thái Nguyên.
Ngay cả trước khi quân Minh tới, Sơn Tây Tuần phủ Bạch Như Mai đã vì không giữ nổi Hoàng Hà mà rút về tỉnh thành, khiến các châu huyện ở Tấn Tây và Tấn Nam không đánh mà mất, đã bị đàn hặc. Tuy nhiên triều đình cũng chỉ hạ chỉ trách cứ, không bãi chức ông ta, mà ra lệnh cho ông ta tiếp tục tại chức để lấy công chuộc tội.
Ngày mười tám tháng mười, tức ngày Thái Nguyên bị bao vây, Bạch Như Mai triệu tập văn võ quan lại trong thành, cùng với những nhân vật có máu mặt trong hàng sĩ phu tới hậu đường của Tuần phủ nha môn để thương lượng chuyện thủ thành. Đến lúc này mới phát hiện ra, Sơn Tây Bố chính sứ cùng các quan lại khác đã từ quan bỏ trốn, quan lại tới tham dự chỉ vẻn vẹn hơn mười người. Còn về phần đám sĩ phu kia, đến cũng chỉ vài chục người, hơn nữa đại khái đều là kẻ lòng mang dị tâm. Quan còn chạy, huống chi là sĩ phu, bây giờ trông mong họ bỏ tiền ra, tự nhiên là không thể nào.
Gần như tất cả mọi người đều biết Thái Nguyên chắc chắn không giữ nổi nữa. Tuy nhiên không ai lên tiếng, dẫu sao Dương Chấn Uy ở đó, Lục Doanh binh ở ngay bên ngoài, lỡ nói sai một câu là mất đầu như chơi. Nhìn đám người im lặng không nói, Bạch Như Mai nói.
"Bản quan chịu hoàng ân, không thể không nói là hạo đãng, cho nên đã quyết định lấy một cái chết để báo đáp quân ân. Nếu như tặc Minh đã tới, thì bản thân là quan lại triều đình, tự nhiên phải cùng thành cùng tồn vong!"
Câu nói này của Bạch Như Mai vừa ra, đám sĩ phu quan lại xung quanh không ai không tái mét mặt mày. Họ không ngờ vị Tuần phủ đại nhân vốn tưởng chắc chắn sẽ đầu hàng này lại nói ra những lời như thế này. Có người còn nhìn về phía Dương Chấn Uy, thấy hắn ngồi vững trên ghế, rõ ràng hai người bọn họ sớm đã có dự định.
Cùng thành cùng tồn vong?
Đám quan lại dị địa kia tái mặt là vì lo cho tính mạng của mình, còn đám sĩ phu mặt không còn chút máu kia, điều họ phải lo lắng bây giờ chính là sự an nguy của cả gia tộc. Nếu thành này thật sự thủ xuống, không chừng phải đền bù cả tính mạng của cả gia tộc!
"Chuyện thủ thành này không thể không có lương hưởng, hôm nay mời chư vị tới đây chính là vì việc trù lương!"
Nhìn chằm chằm vào mọi người, Bạch Như Mai lạnh lùng nói: "Ở đây có một danh sách, mỗi hộ mỗi nhà phải nộp bao nhiêu bạc, Bạch mỗ đã liệt kê ra rồi. Nếu thiếu một lượng bạc nào, đừng trách Bạch mỗ luận tội thông phỉ!"
Những lời như vậy rơi vào tai đám sĩ phu kia, khiến ai nấy đều không khỏi run rẩy trong lòng. Trong đó có vài người còn muốn mở miệng nhưng lại không nói nên lời. Họ làm sao không biết vị Tuần phủ đại nhân trước mắt vì sao không hàng? Không phải ông ta không muốn hàng, mà là Dương Chấn Uy không hàng. Lý do ông ta không đầu hàng là vì danh tiếng của ông ta quá tệ hại.
Những người khác có thể đầu hàng, nhưng Dương Chấn Uy dù có đầu hàng, Lý Tử Uyên có thu nhận hắn chăng?
Cho nên ông ta là quyết không đầu hàng!
Binh quyền nằm trong tay Dương Chấn Uy, nếu phía Bạch Như Mai vừa chọn đầu hàng, bên kia sợ rằng Dương Chấn Uy sẽ lấy đầu ông ta ngay. Chuyện này, mấu chốt nằm ở họ Dương kia...
Nghĩ thông suốt mấu chốt trong đó, Viên Đào Kỳ thăm dò hỏi:
"Đại nhân, nếu như còn một tia sinh cơ, đại nhân hà tất phải cùng Thái Nguyên cùng tồn vong?"
