Dĩnh Châu thành vào tháng Hai, nếu đặt vào những năm trước, ắt hẳn là lúc cành liễu xanh đung đưa trong gió. Thế nhưng mấy năm gần đây, mùa đông ngày một dài, ngày một lạnh. Cho dù đã đến tháng Hai, trên không trung vẫn còn những bông tuyết bay lượn, trận đại tuyết ập đến như thể đang giữa ngày đông, khiến mùa xuân này mang theo vài phần tiêu điều, sát khí của mùa đông.
Dĩnh Châu thành chẳng qua chỉ là một tiểu thành phía bắc Hoài Hà, ngay cả lớp gạch bao bọc trên tường thành cũng mới được xây vào niên hiệu Chính Đức. Xét cho cùng, từ sau khi Hoàng Hà đoạt đường Hoài Hà đổ ra biển, lòng sông hạ lưu Hoài Hà bị bồi lấp khiến nó mất đi cửa sông, dẫn đến toàn bộ lưu vực Hoài Hà ngập úng triền miên. Vùng đất từng là nơi trù phú, "cá tôm đầy rẫy" này đã trở thành vùng đất cằn cỗi, dễ hạn dễ úng, bá tánh nơi đây cũng sống vô cùng khốn khổ.
Tuy bá tánh nghèo khổ, nhưng văn hóa giáo dục nơi đây cũng xem như hưng thịnh. Trong thời Đại Minh cũng từng xuất hiện không ít nhân tài, thậm chí từng có người làm đến chức Binh bộ Thượng thư. Thế nhưng, năm Sùng Trinh thứ tám, giặc cướp đánh chiếm Dĩnh Châu, sự tàn phá giáng xuống tiểu thành này đến tận nay vẫn chưa khôi phục được – sĩ phu địa phương, kẻ sĩ đọc sách hoặc bị giết hoặc bị bắt làm tù binh, không biết bao nhiêu gia tộc cao môn hiển hách từng một thời đã trở thành gia đình dân thường, không biết bao nhiêu gia đình phú quý đã trở thành kẻ bần cùng xơ xác. Phong thái văn giáo nơi đây tất nhiên không thể như xưa, ngay cả thư viện từng một thời cũng đã hoang phế từ lâu, ảnh hưởng của chiến loạn đối với địa phương cần thời gian rất dài mới có thể khôi phục.
Nằm ở đầu phố sát Đại Đông Môn, dưới chân tường thành, trước cửa lò rèn dựa vào tường thành treo một lá cờ viết chữ "Lý". Lò rèn này đối diện với con đường trước Đại Đông Môn, con đường đó được lát bằng gạch, dù trời mưa cũng không bị bùn lầy, cũng chính vì vậy, đây luôn là nơi náo nhiệt nhất Dĩnh Châu thành.
Trên giá trước lò rèn bày đầy cuốc, xẻng và các loại nông cụ bằng sắt khác, trong đó không thiếu những loại vũ khí như yêu đao, phác đao, thậm chí còn có thể nhìn thấy vài nòng súng điểu thương. Suy cho cùng, Đại Minh vốn chưa từng hạn chế bá tánh mang đao cầm khí, ngay cả hỏa khí, dân thường cũng có thể tùy ý sở hữu. Hơn nữa, quan phủ còn khuyến khích bá tánh giữ vũ khí, đặc biệt là hỏa khí, thậm chí trong dân gian hiện nay đã bắt đầu xuất hiện những loại hỏa súng tương tự với "Thập ngũ thức hỏa súng" dùng trong quân đội. Vì chúng sử dụng đá lửa để phát hỏa, nên dân gian phần lớn gọi loại hỏa súng này là "Thạch phát súng". Tuy nhiên, trong lò rèn này dường như chỉ có những nòng súng được đúc chế tinh xảo mà thôi.
Trong lò rèn thỉnh thoảng lại truyền ra tiếng "đinh đang" rèn sắt. Bên trong lò, vì lò lửa đang cháy nên nóng hơn bên ngoài rất nhiều, ngay cả khi tuyết bay đầy trời, trong nhà vẫn khá ấm áp.
Trong lò, một tráng hán hơn ba mươi tuổi, thân hình cao lớn vạm vỡ đang vung búa sắt cùng một thiếu niên rèn sắt. Dù là mùa đông, nhưng cả hai chỉ mặc độc bộ áo ngắn, dù vậy cả hai vẫn mồ hôi nhễ nhại. Theo nhịp vung búa, mồ hôi trên ngực và trán của cả hai chảy ròng ròng, cơ ngực lộ ra không ngừng run rẩy.
Tráng hán đang rèn sắt này là Lý Minh Nhân. Tổ tiên nhà hắn vốn là quân hộ thuộc Vệ Dĩnh Châu, tuy chỉ là Bách hộ thế tập, nhưng vì nhà họ Lý dần chú trọng giáo dục con cháu nên cũng từng xuất hiện mấy vị Tiến sĩ. Ngay cả là chi thứ, gia cảnh cũng coi như sung túc. Thuở nhỏ, hắn thậm chí từng đi học, vào học đường.
Thế nhưng tất cả đã thay đổi vào năm Sùng Trinh thứ tám. Cha của Lý Minh Nhân tuy là Lẫm sinh, nhưng khi thành bị phá, vì không chịu đầu hàng giặc nên bị lưu khấu sát hại, mẹ cũng gieo mình xuống giếng. Lý Minh Nhân khi đó mới chín tuổi, tuy thoát được một kiếp, giữ được tính mạng, nhưng gia đình thì không còn nữa. Vì địa khế và gia trạch đều bị thiêu rụi cùng nhau, người trong bản tông thấy hắn còn nhỏ dại liền lừa hắn, cướp đi gia sản. Lưu lạc đầu đường xó chợ, hắn được Vương thợ rèn thu nhận. Lý Minh Nhân từng ở xã học năm xưa, nay trở thành tiểu thợ rèn trong lò rèn, cuối cùng lại trở thành con rể nhà họ Vương. Tuy không phải là con rể ở rể, nhưng hắn đã kế thừa lò rèn này.
Rèn sắt hơn hai mươi năm, dù đã ngấp nghé tuổi bốn mươi, toàn thân Lý Minh Nhân vẫn là những khối cơ bắp tràn đầy sức mạnh. Chỉ riêng vóc dáng này đã sớm không còn vẻ thư sinh gầy yếu năm xưa, nhìn qua chẳng khác gì những thợ rèn bình thường. Nhưng người trên phố ai cũng biết, gã thợ rèn này viết chữ rất đẹp, hơn nữa gã cũng chẳng có thói hư tật xấu gì, ngoài việc mua sách, đọc sách. Một thợ rèn thì cần đọc sách gì chứ? Thế nhưng gã không chỉ tự mình đọc, mà còn đưa con trai vào xã học. Theo lời gã, con cái muốn có tiền đồ thì bắt buộc phải đọc sách.
Có lẽ Lý Minh Nhân đã sớm quên đi hình dáng của cha mình, nhưng dấu ấn mà cha để lại cho hắn thì không thể xóa nhòa. Cha từng bảo hắn, vạn sự không gì quan trọng bằng đọc sách, cũng chính vì thế, hắn mới tin rằng muốn ngóc đầu lên được thì bắt buộc phải đọc sách.
"Keng!" Theo nhịp điệu rèn sắt, hai cha con trong lò rèn cứ thế vung búa nện xuống khối sắt đỏ rực, biến nó thành một món nông cụ. "Cha, con đã nghĩ kỹ rồi, đợi đến khi băng tan, thuyền trên sông thông suốt, con sẽ đi thuyền đến Thanh Hà, rồi thử xem có thể thi đỗ vào Thanh Hà thư viện không!"
Người đang rèn sắt là Lý Ngọc Càn, con trai Lý Minh Nhân, cũng là con trưởng. Mặc dù hắn là con rể nhà họ Vương, nhưng Vương thợ rèn đối đãi với hắn thực sự không tệ. Không những nuôi nấng hắn trưởng thành, mà còn gả con gái cho hắn, lại để lại lò rèn này cho Lý Minh Nhân. Ngoài việc muốn hắn phụng dưỡng tuổi già ra thì không còn yêu cầu gì khác. Cũng chính vì thế, con trai hắn mới mang họ Lý chứ không phải họ Vương. Tuy nhiên, dù không có yêu cầu, hắn vẫn để đứa con trai thứ hai đổi sang họ Vương để nối dõi tông đường cho nhà họ Vương. Dẫu sao nhạc phụ cũng chỉ có một mụn con gái, chỉ là thằng nhóc thứ hai này, cả ngày không thấy bóng dáng đâu, chỉ biết lêu lổng trên phố, nào được như đứa con cả, vừa biết đọc sách lại vừa biết lo lắng cho cha mẹ.
"Ừ, cứ đi thử xem cũng tốt hơn. Nhà họ Lý chúng ta tuy xuất thân quân hộ, nhưng xét cho cùng cũng là dòng dõi thi thư. Gia nghiệp này muốn hưng vượng, tóm lại phải nhờ vào việc đọc sách. Cha con không có thời gian đọc sách, cũng không có thời gian tầm sư học đạo, vì còn phải lo cơm áo gạo tiền. Tương lai nhà họ Lý này, đành trông cậy vào con vậy." Lý Minh Nhân vung búa sắt, không hề phản đối ý định muốn rời nhà đi xa của con trai.
"Lát nữa, ta sẽ nói với mẹ con, bà ấy thương con nhất, có không nỡ cũng vẫn phải nỡ thôi." "Ông nó à, ông xem ông nói kìa, thiếp tuy là đàn bà, nhưng cũng biết việc đọc sách luôn cần phải tầm sư học đạo mới được. Nghe nói thầy giáo trong Thanh Hà thư viện còn có cả thầy giáo của Đại vương nữa. Dẫu thế nào đi nữa, cũng sẽ không làm lỡ tiền đồ của con trẻ. Càn nhi..." Vương Lý thị vừa nói vừa bước vào, tay xách theo hộp cơm. Mặc dù miệng nói như vậy, nhưng thần sắc trong mắt lại lộ rõ vẻ không nỡ, dẫu sao con trẻ mới mười mấy tuổi, chưa từng đi xa bao giờ. "Mẹ, người đồng ý rồi ạ?"
"Chuyện này có gì mà không đồng ý, chỉ là con đến Thanh Hà thì được, nhưng nhất định phải biết tự chăm sóc bản thân, phải biết tự lo liệu cho mình..." Đúng lúc Vương Lý thị đang dặn dò con trai, bên ngoài cửa lò rèn lại có hai tên sai dịch đi tới, còn có một quan quân mặc đại y. "Quân gia." Vừa nhìn thấy vị quan quân mặc đại y kia, gương mặt Lý Minh Nhân liền gượng cười. Đối với vị quan quân này, hắn không hề xa lạ. Đây là Binh khoa Chủ sự của huyện. Điểm khác biệt với trước đây là, từ sau khi Giang Bắc phục Minh, chức Chủ sự Binh khoa này dần dần đều do quan tá của Trung Nghĩa Quân đảm nhiệm.
"Ngươi là Lý Minh Nhân?" Lâm Phác nhìn gã thợ rèn trước mặt hỏi. Nhìn lò rèn này, hắn biết, lò rèn này không thể thiếu người đàn ông trước mắt. Thế nhưng dù không thể thiếu cũng không còn cách nào khác, dù sao quốc có quốc pháp. Đã rút trúng đinh của hắn, hắn bắt buộc phải đi tòng quân! "Tiểu nhân đúng là ạ, không biết quân gia có gì phân phó?" Dù không biết nguyên do, nhưng lòng Lý Minh Nhân vẫn thắt lại, hắn lờ mờ đoán được lý do vị quân gia này đến cửa.
"Đây là lệnh chiêu quân của phủ, ngươi đã bị chọn đi phục dịch, hạn trong hai ngày phải đến Binh khoa huyện báo cáo, kẻ nào đến muộn đều bị xử theo tội đào binh..." Nhìn người phụ nữ và thiếu niên bên cạnh Lý Minh Nhân trong lò rèn, Lâm Phác hỏi ngược lại: "Lý Minh Nhân, ngươi có biết kết cục của đào binh là gì không?"
Gọi là hỏi ngược lại thì đúng hơn là đang nhắc nhở hắn, nếu làm đào binh thì sẽ có kết cục thế nào! Đào binh có kết cục gì ư? Lệnh chiêu quân đột ngột khiến sắc mặt Lý Minh Nhân thay đổi dữ dội, mà câu hỏi của vị quân gia càng làm hắn nhớ tới thảm cảnh năm ngoái của một gia đình vì con trai làm đào binh mà bị biếm thành tiện dân. Ngay cả chín hộ khác trong cùng giáp cũng bị liên đới trừng phạt. Bây giờ không chỉ thường xuyên bị người ta chửi bới, đánh đập, mà ngay cả chuyện hôn nhân của con cái cũng trở thành vấn đề, không một lương dân nào chịu cưới con gái tiện dân, càng không gả con cho tiện dân.
"Quân gia, chuyện này... chẳng phải chưa đến lúc chiêu quân sao? Sao lại chiêu tiếp vậy?" Vì từng đọc sách, Lý Minh Nhân đương nhiên biết việc chiêu quân là chia theo mùa vụ, làm gì có đạo lý nào bây giờ xuân canh còn chưa bắt đầu đã bắt đầu chiêu quân. "Theo luật chẳng phải nên sau khi thu lương mới chiêu quân sao? Sao bây giờ xuân canh còn chưa bắt đầu đã chiêu quân rồi?" Gọi là chất vấn thì đúng hơn là Lý Minh Nhân muốn làm cho ra lẽ. Hắn không biết tại sao lại chiêu quân sớm, nhưng chắc chắn đây không phải là chuyện gì tốt lành.
"Đây là mệnh lệnh của phủ." Lâm Phác nhìn Lý Minh Nhân, vô tình nhìn thấy mấy tờ báo trong lò, thậm chí còn thấy vài quyển sách, liền tò mò hỏi: "Ngươi biết chữ?" "Lâm Chủ sự, gã thợ rèn Lý này không những biết chữ mà còn viết chữ rất đẹp. Người quanh đây có việc hiếu hỉ gì đều do gã đại bút." Tên sai dịch bên cạnh nói, không quên nạt nộ Lý Minh Nhân. "Này gã thợ rèn Lý, ngươi đọc nhiều sách tự nhiên phải biết, Thanh lỗ làm khổ người Hán ta hơn mười năm nay, chúng ta thân là người Hán, đi lính đánh giặc là bổn phận của bá tánh. Phủ này khi nào chiêu quân tự có đạo lý của phủ, bá tánh chúng ta cứ việc nghe theo là được." "Đúng vậy, đặt vào ngày xưa, lúc bọn ngụy quan Mãn Thanh còn ở đó, chỉ cần thêm ngươi mấy tiền bạc thuế, ngươi dám hó hé nửa lời là bị chém đầu ngay lập tức!"
Lời của tên sai dịch khiến Lý Vương thị đứng một bên bối rối, vội vàng nhìn sai dịch, lấy lòng nói: "Từ đại ca, Trần đại ca, xem, xem các anh nói kìa, chuyện này, quan phủ có lệnh, tự nhiên không dám trái lời. Nhưng, nhưng các anh cũng biết, trong nhà chỉ có mỗi một người đàn ông là chủ gia đình. Thằng cả mới 17 tuổi, còn chưa đến tuổi điểm binh. Nếu chủ nhà bị bắt đi lính, thì, thì mấy miệng ăn già trẻ nhà này phải sống sao đây?" Vì sợ vị quan gia trước mắt hiểu lầm, Lý Vương thị lại vội vàng nài nỉ. "Vậy mọi năm chẳng phải đều có thể dùng bạc để thế cho việc sai dịch sao? Chúng tôi nguyện nộp bạc để thế dịch, không biết..."
Không đợi bà nói hết câu, Lâm Phác đã giận dữ quát mắng: "Đàn bà ngươi đang ăn nói xằng bậy cái gì ở đây? Dân chúng đi lính, bảo vệ đất nước là lẽ đương nhiên, đó là bổn phận của bá tánh! Làm gì có chuyện dùng bạc để thế dịch? Nếu là như thế, chẳng phải cứ có chút tiền thối là có thể miễn dịch sao?"
Sau một hồi quát mắng như vậy, Lâm Phác lại nhìn chằm chằm Lý Minh Nhân nói: "Lý Minh Nhân, ngươi nhớ kỹ, hai ngày! Hai ngày sau nếu không đến báo danh, thì đừng trách Lâm mỗ vô tình!" Nói xong những lời này, Lâm Phác lại nhìn những người dân đang hóng hớt xung quanh nói: "Đi lính đánh giặc là lẽ đương nhiên, nếu kẻ nào dám trốn dịch, cả nhà sẽ bị biếm làm tiện dân, chín hộ khác trong giáp sẽ bị liên đới xử phạt!" Lời quát mắng này là Lâm Phác cố tình nói ra, hắn đang nhắc nhở hàng xóm xung quanh nhà họ Lý, nhắc họ rằng nếu Lý Minh Nhân bỏ trốn thì họ sẽ phải chịu kết cục gì. Quả nhiên, hắn vừa nói xong, hàng xóm xung quanh lập tức nghĩ đến quốc pháp hiện nay khác với ngày xưa, quốc pháp hiện nay là phải chịu liên đới, thế là họ đua nhau khuyên can.
"Minh Nhân, ta nói này, việc đi lính cũng chẳng phải chuyện gì xấu. Chẳng phải ngươi thấy trên báo nói sao, đi lính nếu bị thương tàn tật, đều được thưởng một hai trăm mẫu công điền..." Hàng xóm miệng thì khuyên nhủ, nhưng ánh mắt lại dán chặt vào gia đình họ, thậm chí ngầm hiểu ý mà quyết tâm hai ngày này nhất định phải canh chừng Lý Minh Nhân thật chặt. Sau khi vị quân gia và sai dịch rời đi, Lý Ngọc Càn nhìn cha đang đứng bên cửa. "Cha..." Chưa đợi hắn cất lời, Lý Minh Nhân đã thở dài một tiếng, rồi lặng lẽ cầm búa sắt bên cạnh lên nói: "Hãy rèn xong thứ mà Vương đại thúc nhà ta cần trước đã..." Nói xong câu này, Lý Minh Nhân tiếp tục cúi đầu rèn sắt, mắt nhìn khối sắt đỏ rực kia, cũng không biết rốt cuộc hắn đang nghĩ gì. Lúc này, khối sắt đỏ rực ấy giống như kẻ thù giết cha của hắn vậy, hắn cứ thế nện từng búa từng búa xuống. Mặc dù hắn không nói gì, nhưng người khác vẫn có thể thấy được sự bất lực trên nét mặt hắn. Dẫu sao hắn cũng là trụ cột của gia đình, nếu hắn đi lính, thì cái nhà này phải làm sao? Đi lính bây giờ không giống như ngày xưa có quân lương, bây giờ thì có gì nào? Đi lính bây giờ chính là "sai dịch", ngoài khoản phụ cấp ít ỏi ra thì không còn quân lương nào nữa. Hắn đi lính, lò rèn này sẽ không còn thợ rèn, đến lúc đó già trẻ trong nhà phải làm sao? Nhưng nếu không đi lính, cái giá phải trả cũng không phải thứ hắn có thể gánh vác. Chiếc búa trong tay nện mạnh xuống khối sắt đỏ rực, đôi mắt Lý Minh Nhân đỏ ngầu, chỉ biết không ngừng trút nỗi bất mãn trong lòng lên khối sắt này. Đối với hắn, có lẽ chỉ có bằng cách này mới có thể giải tỏa sự bực bội trong lòng. Trong lúc tuyết bay đầy trời này, tiếng búa nện trong lò rèn ngày càng dồn dập...
