Mùa đông ở kinh sư lạnh lẽo và tiêu điều, nhưng nếu đi ngược lên phía Bắc, vượt qua Sơn Hải Quan, qua sông Liêu, băng Trường Bạch, lội sông Tùng Hoa, đi mãi ba ngàn dặm đường về phương Bắc, thì cái lạnh mùa đông ở kinh sư chẳng thấm tháp vào đâu. So với chốn quan nội, nơi đây mới chính là vùng đất khổ hàn bao phủ bởi băng tuyết.

Nơi này cứ đến tháng tám là bị băng tuyết thống trị, gần như là vùng đất hoang dã, chính là Ninh Cổ Tháp. Kể từ khi Mãn Thanh nhập quan, đối với người Hán mà nói, nơi đây chính là vùng đất dữ khiến người ta nghe danh đã biến sắc. "Phát vãng Ninh Cổ Tháp, dữ phi giáp nhân vi nô" (Đày đi Ninh Cổ Tháp, làm nô lệ cho kẻ mặc giáp), có thể nói là hình phạt tàn khốc nhất của Mãn Thanh. Bị đày đến đây không chỉ đồng nghĩa với cái lạnh thấu xương khó lòng chịu đựng, mà còn đồng nghĩa với cái chết luôn cận kề và nỗi tủi nhục khi thân phận làm nô bộc.

Ninh Cổ Tháp lúc này, trong và ngoài thành chỉ có ba trăm hộ dân, mà ba trăm hộ dân này đều là cái gọi là "Phi giáp nhân". Theo chế độ Bát kỳ của Mãn Thanh "dĩ kỳ thống quân, dĩ kỳ thống dân" (lấy kỳ thống lĩnh quân đội, lấy kỳ thống lĩnh dân chúng), ngày thường cày ruộng săn bắn, lúc chiến tranh thì mặc giáp ra trận. Trong kỳ đinh, căn cứ theo thân phận địa vị mà chia làm ba loại: "A Cáp", "Phi giáp nhân" và "Kỳ đinh". A Cáp tức là nô lệ, phần lớn là người Hán, người Triều Tiên; còn Phi giáp nhân là hàng binh, dân tộc không đồng nhất, địa vị cao hơn A Cáp; Kỳ đinh là người Nữ Chân. Sau khi Bát kỳ nhập quan, những kẻ Phi giáp nhân đó đời đời ở lại biên cương, trấn giữ cái gọi là "quê hương Mãn Châu" cho bọn họ. Để vỗ về "Phi giáp nhân", Mãn Thanh thường xuyên đem một số phạm nhân hoặc gia thuộc của họ đày đến làm nô lệ cho những kẻ này, nhằm ổn định lòng người.

Ninh Cổ Tháp ngoại trừ ba trăm hộ Phi giáp nhân này ra, còn sinh sống hàng ngàn người Hán. Họ phần lớn bị đày đến đây, hầu hết đều làm nô lệ cho Phi giáp nhân. Không chỉ bản thân họ phải chịu sự khi nhục của cái gọi là "chủ tử", mà vợ con họ còn bị chúng chà đạp. Đối với những kẻ làm nô, nhiệm vụ chính hàng ngày là cày ruộng, hầu hạ gia chủ; còn những phụ nữ trẻ thì phải phục vụ đám Phi giáp nhân này, mỗi ngày đều bị chúng lăng nhục trăm bề.

Tất nhiên không phải ai cũng như vậy. Để có thể sống yên ổn, thường thì những người làm nô cho Phi giáp nhân đều phải dùng tiền bạc "hối lộ" để miễn cưỡng duy trì chút thể diện. Tuy nhiên, không phải tất cả lưu nhân đều như thế. Một số người trong số họ nhờ được chăm sóc đặc biệt nên không đến mức thực sự bị đày đến nhà Phi giáp nhân làm nô. So với những kẻ làm nô kia, những lưu nhân này ít nhiều cũng có chút tự do, không đến nỗi phải chịu sự bắt nạt của Phi giáp nhân. Thế nhưng, dù là vậy, cái khổ hàn nơi quan ngoại này đối với họ vẫn là sự tra tấn khó lòng chịu đựng.

Mặc dù trong nhà có đốt lò sưởi, nhưng luồng gió lạnh buốt giá vẫn không ngừng lùa qua khe cửa vào trong phòng. Ngô Triệu Khiên nằm bò trên bàn sách, cảm thấy tay lạnh buốt thì hà hơi nóng vào lòng bàn tay, rồi tiếp tục viết.

"...Ninh Cổ hàn khổ thiên hạ sở vô, tự xuân sơ đáo tứ nguyệt trung tuần, đại phong như lôi minh điện kích chỉ xích giai mê, ngũ nguyệt chí thất nguyệt âm vũ tiếp liên, bát nguyệt trung tuần tức hạ đại tuyết, cửu nguyệt sơ hà thủy tận đống. Tuyết tài đáo địa tức thành kiên băng, nhất vọng thiên lý giai mang mang bạch tuyết..."

Trong thư gửi gia đình, Ngô Triệu Khiên không hề che giấu sự khổ hàn của Ninh Cổ Tháp. Trong suốt mấy năm qua, mỗi lần viết thư, ngoài nỗi nhớ nhung khôn nguôi dành cho gia đình và Giang Nam, còn có nỗi khổ sở không sao kể xiết. Viết xong một phong thư, nhìn lá thư trên bàn, chàng không khỏi thở dài thườn thượt.

"Hai năm rồi..."

Lẩm bẩm cái ngày tháng này, đôi mắt Ngô Triệu Khiên khép lại, nước mắt suýt nữa thì trào ra.

"Hối hận không nghe lời bạn bè khuyên nhủ, nhất quyết phải đi ứng thí khoa cử Mãn Thanh..."

Một lần nữa, tận đáy lòng Ngô Triệu Khiên ngập tràn vẻ hối hận. Tháng tám năm Thuận Trị thứ mười bốn, chàng tham gia kỳ thi hương ở Giang Nam, đỗ đạt cử nhân. Tháng mười một, án khoa trường Nam Vi bùng nổ, vì bị kẻ thù vu cáo nên phải nhận chỉ nhập kinh tham gia phúc thí. Tháng tư phúc thí tại Doanh Đài, võ sĩ đứng san sát, cầm đao áp giải hai bên. Trong cơn run rẩy, tự nhiên không thể làm xong bài thi, vì vậy bị xóa tên, phạt bốn mươi trượng, gia sản bị tịch biên, cha mẹ anh em vợ con bị lưu đày đến Ninh Cổ Tháp.

Tháng nhuận năm mười sáu, từ kinh sư xuất tái. Tác phẩm bạn bè tiễn chàng xuất quan nhiều không đếm xuể. Những tác phẩm tặng của bạn bè tuy khiến chàng vô cùng cảm động, nhưng không thể thay đổi được hiện thực Ninh Cổ Tháp băng tuyết chất chồng, không phải chốn nhân gian này. Và điều duy nhất khiến chàng cảm thấy may mắn là, vài tháng sau, theo cuộc Bắc phạt của Trịnh Thành Công, Giang Nam bị triều đình Minh chiếm lại. Như vậy, cha mẹ anh em vợ con của chàng đương nhiên không cần phải lưu đày đến Ninh Cổ Tháp nữa, thậm chí ngay cả gia sản bị tịch biên cũng nhờ bạn bè giúp đỡ, được quan lại nhà Minh lấy lý do "tù trưởng ra lệnh không nhận" mà trả lại cho nhà họ Ngô.

Mặc dù tất cả những điều này khiến Ngô Triệu Khiên thấy đôi chút an lòng, nhưng thân là người Giang Nam mà phải chịu sự tra tấn ở nơi khổ hàn như Ninh Cổ Tháp này vẫn khiến tinh thần chàng bị dày vò mỗi ngày.

Một văn nhân Giang Nam yếu đuối bị đày đến đây, về cơ bản chỉ còn chờ đợi kết cục bị tra tấn đến chết. May mắn thay, trên đường chàng bị đày đến Ninh Cổ Tháp, lại đi cùng với tổng quản Ninh Cổ Tháp mới nhậm chức là Ba Hải. Mà Ba Hải lại là thám hoa bảng Mãn Châu năm Thuận Trị thứ chín. Tự coi mình là người đọc sách, Ba Hải rất thưởng thức tài hoa của Ngô Triệu Khiên, đối với chàng đương nhiên ưu đãi có thừa. Không những không đày chàng đến chỗ Phi giáp nhân, mà còn sắp xếp cho chàng nơi ở có lò sưởi, lại còn cho chàng áo lông chồn và những vật dụng chống rét khác, thậm chí còn cho chàng vài nô bộc để sai khiến, điều này giúp chàng có được cuộc sống tương đối thoải mái ở nơi đây.

Thế nhưng mặc dù vậy, hầu như ngày nào chàng cũng chìm đắm trong nỗi đau khổ. Đúng lúc chàng đang đắm chìm trong cảm giác nhớ nhà, tiếng gõ cửa đột ngột vang lên, rồi có người đẩy cửa, gấp gáp nói.

"Hán Tra, Hán Tra..."

Người đẩy cửa bước vào là Phương Chương Việt, y cũng vì án khoa cử mà bị đày đến Ninh Cổ Tháp. So với Ngô Triệu Khiên, cha anh thân quyến hàng chục người của y đều bị lưu đày đến đây. Sau khi cùng cha là Phương Củng Càn lưu đày tới đây, dâng nộp mấy ngàn lượng bạc, mới tránh được cảnh bị đày đến chỗ Phi giáp nhân, và xây được ba gian nhà trong thành Ninh Cổ Tháp. Ở ngoài nhà trồng hoa quả rau củ, và bắt chước hành sự của Vương Thủ Nhân đời Minh khi bị biếm cư tại Long Trường Dịch, Quý Châu, đặt tên nơi ở là "Hà Lậu Cư", và cày cấy trên mảnh đất hoang ngoài thành để sinh sống. Còn Phương Chương Việt, công tử thứ năm của Phương thị Đồng Thành này, hiện cũng mặc áo vải thô, trông chẳng khác gì nông phu chốn thôn quê.

"Chỉ Niệm, rốt cuộc là chuyện gì mà khiến huynh phải đến chỗ đệ vào nửa đêm thế này?"

Nhìn Phương Chương Việt bước vào một cách vội vàng, Ngô Triệu Khiên cười hỏi.

"Hán Tra, Bắc phạt, Bắc phạt..."

Giọng Phương Chương Việt không lớn, nhưng rất kích động.

"Đệ vừa mới biết được, quân Minh đã Bắc phạt rồi, hiện đã tiến đến Hà Nam, quan lại Thanh ở khắp nơi tại Hà Nam đều nghe phong phanh mà hàng!"

"Thật sao!"

Ngô Triệu Khiên lập tức kinh ngạc đứng bật dậy, liên tục hỏi.

"Tin tức này là thật chứ?"

Từ cuối năm kia khi biết Trịnh Thành Công khôi phục Giang Nam, cũng giống như tất cả những người Hán bị lưu đày đến đây, Ngô Triệu Khiên luôn dõi theo tin tức phương Nam. Thậm chí so với những người khác, chàng còn quan tâm đến từng cử động ở nơi đó hơn, vì gia đình chàng không bị lưu đày đến đây như nhà họ Phương, điều chàng lo lắng nhất mỗi ngày chính là quân Thanh tiến xuống phía Nam, lo cha mẹ thân tộc lại bị lưu đày đến vùng đất khổ hàn Ninh Cổ Tháp này một lần nữa.

"Đâu chỉ là thật, nếu đệ đoán không lầm, e rằng bây giờ đại quân Bắc phạt của Đại Minh đã tiến vào Sơn Tây, uy hiếp kinh kỳ rồi. Nghĩ đến năm sau, năm sau chúng ta có khả năng sẽ được trở về Giang Nam..."

Giọng điệu của Phương Chương Việt có vẻ rất kích động. Phương gia ở Đồng Thành là đại tộc, trăm năm qua có thể gọi là nhân tài xuất chúng, mà cha y là Phương Củng Càn lại càng là di dân tiền triều. Còn bản thân y từ thuở thiếu niên đã có tiếng tăm, nhưng vì người khác vu cáo "liên tông" với chủ khảo Phương Du mà đỗ đạt cử nhân, nên mới liên lụy cả nhà bị lưu đày đến đây.

Mặc dù nhờ hối lộ mà gia đình không đến nỗi bị Phi giáp nhân lăng nhục, nhưng mỗi lần nhìn cha anh chịu đựng cái khổ hàn phương Bắc, y sao có thể không thầm đau lòng. Nhất là khi thấy cha viết câu "Hoang tai bão phạn lục thập niên, bạch đầu tài tri biện mạch thục" (Hoang phí cơm no sáu mươi năm, đầu bạc mới biết phân biệt lúa mạch và đậu), lại càng đau xót cho sự bất hiếu của bản thân.

Vì vậy, khi biết Giang Nam đã bị quân Minh đoạt lại, Giang Bắc cũng đã được quân Minh thu phục, Phương Chương Việt mỗi khi nằm mơ đều tưởng tượng đến ngày quân Minh Bắc phạt. Thậm chí trong năm này, y càng ngày càng chạy đến nha môn tổng quản để nghe ngóng tin tức, từng tờ đê báo của triều đình Thanh đều được y đọc đi đọc lại, từ đó tìm hiểu tin tức về phương Nam. Mặc dù đê báo của triều Thanh thường chỉ toàn tin tốt, không thấy tin xấu, nhưng y vẫn có thể thông qua việc đọc và suy xét đê báo mà có được tin tức mình muốn, thậm chí đoán không sai vào đâu được, hơn nữa còn khẳng định hiện tại triều đình Minh đang dần dần chiếm ưu thế.

Mà tin tức Bắc phạt này, dù chỉ được nhắc đến một cách úp mở trong đê báo, nhưng y vẫn nhìn thấy cuộc Bắc phạt từ đó, nhìn thấy sự bị động ở khắp nơi của triều Thanh.

"Năm sau đã có thể quay về Giang Nam..."

Ngẩn ngơ nhìn về phía Nam, mặc dù ngày đêm mơ ước rời khỏi nơi này, nhưng khi nghe câu nói đó, Ngô Triệu Khiên vẫn có chút thất thần, mãi một lúc lâu sau mới nói.

"E rằng chúng ta muốn quay về Giang Nam không dễ dàng như vậy, dù sao thì..."

Thở dài thườn thượt, khi Ngô Triệu Khiên nhìn về phía Nam, ánh mắt ngập tràn vẻ nhớ nhung.

"Hoặc là quân Thanh thất bại, chúng tất sẽ bỏ kinh thành xuất quan, quay về Liêu Đông. Đến lúc đó e rằng chúng nhất định sẽ giống như tiên đế trước kia, chiếm cứ Liêu Đông để tử chiến với Đại Minh ta. Mà chúng ta đang ở Ninh Cổ Tháp, làm sao dễ dàng quay về Giang Nam được? Trừ khi triều đình có thể tập kích chiếm được Liêu Đông, như vậy chúng ta mới có khả năng quay về Giang Nam..."

Lời nói của Ngô Triệu Khiên khiến Phương Chương Việt đang kích động không khỏi sững sờ. Ban đầu y chỉ nghĩ rằng nếu triều Thanh mất thiên hạ, họ chắc chắn có thể giành lại tự do, bây giờ xem ra đúng là không đơn giản như vậy.

"Nhưng, nhưng Hán Tra, chúng ta có thể rời khỏi nơi này mà. Đến lúc đó triều Thanh bỏ chạy quay về Liêu Đông, chắc chắn sẽ hỗn loạn không chịu nổi, chúng ta đương nhiên có thể chạy trốn từ đây. Đến lúc đó chỉ cần chạy thoát đến quan nội, thì còn sợ triều Thanh truy cứu sao?"

Lời đề nghị của Phương Chương Việt khiến Ngô Triệu Khiên nhíu mày suy nghĩ một lát, rồi nói: "Việc này còn cần bàn bạc kỹ lưỡng mới được. Hơn nữa hiện tại chuyện ở phương Nam vẫn chưa rõ ràng, chúng ta e rằng còn cần hành sự cẩn thận."

Trải qua vụ án khoa cử, Ngô Triệu Khiên trở nên thận trọng hơn trước. Chạy trốn khỏi Ninh Cổ Tháp, không phải là chàng chưa từng nghĩ tới, chỉ là ba ngàn dặm đường này, muốn chạy trốn khỏi nơi đây đâu phải là chuyện dễ dàng?

Sau khi Phương Chương Việt rời đi, Ngô Triệu Khiên chìm sâu vào nỗi nhớ nhung quê hương Giang Nam, tâm tư đó đương nhiên lâu lâu khó mà bình tĩnh lại...