Rời khỏi Thái Nguyên phủ, họ đi về phía Bắc, qua Hân Châu, Đại Châu, Úy Châu, Quy Châu, rồi thẳng tới Bắc Bình phủ.

Hân, Đại vốn là vùng trọng yếu của Hà Đông, nên cũng chẳng có gì lạ, vẫn y như cũ. Nhưng Úy Châu, Quy Châu và Vân Châu bên cạnh thì hoàn toàn khác biệt.

Tóm lại, các châu huyện ngoài Nhạn Môn Quan, do cuộc chiến tranh giằng co suốt ba mươi năm qua, dân số đã giảm xuống mức vô cùng thê thảm. Triều đình buộc phải điều động dân ít đất ở bốn châu Tào, Tống, Biện, Hoạt thuộc Quan Trung, Quan Bắc, thậm chí cả Hà Nam di cư đến, nhằm tăng cường nhân khẩu địa phương.

Và sau một phen sắp xếp như vậy, địa phương đã khởi sắc hơn nhiều, không còn là bộ dáng hoang vu nghìn thôn vạn xóm mọc đầy gai góc nữa - không nói đến việc giàu có bao nhiêu, nhưng thực sự đủ an định, tài nguyên bình quân đầu người cũng nhiều.

Ngày hôm đó, tại một ngôi làng ngoài huyện Hưng Đường, Úy Châu, Triệu Khuông Minh và Diêu Tự tạm lánh gió tuyết. "Lão trượng là người Quan Tây sao?" Triệu Khuông Minh nhận lấy bát canh cừu, liên tục nói cảm ơn.

"Là người huyện Diêm Trì, Linh Châu. Nơi đó không có đất, chỉ thích hợp nuôi ngựa." Lão trượng ngồi xuống, dùng vẻ mặt hoài niệm nói: "Huyện Diêm Trì kỳ thực không tệ, chỉ là đất ít thôi. Nhà ta không ở Thiết Trụ Tuyền, nếu không thì đã không bỏ đi rồi."

"Là do thiếu nước sao?" Triệu Khuông Minh uống một bát canh cừu, khen không dứt miệng.

"Thiếu." Lão trượng gật đầu, nói: "Hồi Thánh nhân trị Linh Hạ, đã tu sửa không ít ao đầm, nhưng vẫn thiếu nước. Không có nước, đất có nhiều đến mấy cũng chỉ có thể bỏ đó, không thể khai khẩn. Cũng chỉ nuôi chút gia súc thôi, thậm chí gia súc cũng không nuôi được nhiều."

"Úy Châu chẳng phải cũng thiếu nước sao?" Triệu Khuông Minh hỏi.

"Tốt hơn huyện Diêm Trì." Lão trượng nói: "Tuyết mùa đông đều lớn hơn bên kia, trời ấm lên tan băng, vừa vặn để cày cấy mùa xuân. Ngài nhìn cỏ chăn nuôi bên ngoài là biết, đều là đồng cỏ, nhưng đồng cỏ cũng không giống nhau, chia làm ba bảy loại cả đấy."

Triệu Khuông Minh hồi tưởng lại một chút. Quả nhiên, cỏ chăn nuôi ở Úy Châu mọc khá tươi tốt, nhưng dường như không thể so sánh với Quảng Thành Trạch ở Nhữ Châu. Nơi đó khí hậu ôn hòa hơn, có núi rừng, có hồ nước, có đồng cỏ, có suối nước nóng, chẳng trách từ thời Hán, thiên tử đều xây hành cung ở đó để tu hành, kiểm duyệt quân kỵ, thực sự là nơi tốt.

Thế nhưng vùng Hà Nam đó, trồng lương thực có thu nhập cao hơn, không thể biến thành đồng cỏ được. Quảng Thành Trạch đến nay vẫn không thể mở rộng, lại còn đối mặt với nguy cơ bị thu hẹp đồng cỏ, khai khẩn thành đất cày, khác hẳn với vùng Âm Sơn.

"Bát canh cừu của lão trượng thật ngon. Ngày đông trời lạnh, uống một bát, toàn thân thoải mái." Triệu Khuông Minh uống xong canh cừu, ra hiệu một cái, tùy tùng liền lấy ra nửa xâu tiền đặt trên bàn.

"Không cần nhiều như thế đâu." Lão trượng từ chối.

"Lát nữa còn phải mua chút thịt chín nữa mà, cứ nhận lấy đi." Triệu Khuông Minh cười nói.

Nghe ông nói vậy, lão trượng mới chịu nhận, lại dặn dò người con trai đang giết cừu trong sân, chọn vài miếng thịt ngon để chưng nấu. Triệu Khuông Minh thích thú nhìn bọn họ bận rộn.

Lão trượng có ba người con trai, con cả là phủ binh, bị trưng tập đi thú thủ (thú thủ) ở Ngưu Bì Quan rồi. Con thứ đang cạo da cừu, con út đang giết cừu.

Động tác của bọn họ rất thuần thục. Trên cổ con cừu có vết thương do dao nhọn đâm thủng, móc sắt xuyên qua vết thương, móc lấy toàn bộ cổ, treo lên xà gỗ.

Người con thứ của lão trượng dùng dao nhọn cẩn thận cạo da cừu, phát ra tiếng sột soạt. Lúc này đã gần xong, da cừu được lột ra nguyên vẹn, đặt sang một bên.

Con cừu đã mất da treo lơ lửng ở đó, khẽ đung đưa theo gió. Một người đàn bà vóc dáng tráng kiện đi tới, tháo con cừu xuống khỏi móc sắt, rồi đặt lên tấm thớt bên cạnh, dùng dao rìu cắt xẻ.

"Bộp bộp!" Động tác của người đàn bà tráng kiện rất vững, rất chuẩn, lại còn rất mạnh. Nếu như bị trưng tập đi đánh trận, ít nhất cũng có thể đứng trên tường thành cầm rìu chém người.

"Rào rào!" Người đàn bà khác dưới mái hiên thì khéo léo hơn nhiều. Bà đang ướp thịt cừu.

Đây là thói quen mang từ Quan Bắc về. Kể từ khi chế độ luân canh ba vụ được đẩy mạnh, vào tiết cuối thu, nhà nhà đều sẽ giết một phần gia súc để ướp thịt muối.

Phần lớn thịt mang ra chợ bán, một phần nhỏ giữ lại để ăn.

Hành vi này mang tính lan rộng, gần như cả huyện, cả hương, cả thôn đều làm như vậy, đã có hình dáng sơ khai của phong tục rồi - qua vài chục năm, trăm năm nữa, chắc chắn sẽ trở thành phong tục đường hoàng.

Ướp thịt cũng cần có chi phí. Ngoài muối hạt ra, dường như còn thêm vào một ít hương liệu, điều này khiến Triệu Khuông Minh cảm thấy hơi kỳ lạ. Ở Giang Lăng phủ bên kia gia súc tương đối ít, lúc ướp thịt cũng không cho nhiều hương liệu, cho nên hắn cảm thấy rất mới mẻ.

"Muối ở đây không ngon bằng muối thanh ở Diêm Trì đất Hồ lạc." Thấy Triệu Khuông Minh nhìn chằm chằm, người đàn bà cũng không cảm thấy thẹn thùng, hào phóng nói: "Nghe nói là vớt từ dưới hồ trên thảo nguyên phía Bắc lên, không ngon lắm. Nếu nói về loại muối tốt nhất, vẫn phải là muối ấn của Phong Châu, đó mới là cống phẩm đấy. Thánh nhân có phúc khí, từ nhỏ đã ăn muối ấn. Ngay cả bây giờ, ngày nào Thánh nhân cũng ăn bánh hấp làm từ bột trắng Phong Châu, chấm với muối ấn."

"Sao bà biết?" Triệu Khuông Minh cười hỏi.

"Khắp bốn phương tám hướng đều nói như thế, còn giả được sao?" Người đàn bà nói một cách đương nhiên.

"Bốn phương tám hướng là người ở đâu?"

"Người Linh Châu, Hựu Châu, Hạ Châu đều có, nhưng người Tuy Châu vẫn là nhiều nhất." Triệu Khuông Minh bật cười.

"Đây là hương liệu sao?" Hắn hỏi.

"Hồ tiêu, có thể khử mùi tanh." Người đàn bà ngạc nhiên hỏi: "Quan nhân không biết thứ này sao?"

"Biết." Triệu Khuông Minh cười nói: "Ngày xưa Nguyên Tải vơ vét của cải, kiêu ngạo vô cùng. Sau khi bị Đường Đại Tông ban chết, tịch thu gia sản, lục soát ra mấy chục chậu san hô, năm trăm lượng nhũ đá, tám trăm thạch hồ tiêu."

"Nguyên Tải là ai?" Người đàn bà hỏi: "Sao lại tích trữ nhiều hồ tiêu thế?"

"Tể tướng thời Đường Đại Tông."

"Chẳng trách nhà Đường diệt vong, tên Nguyên Tải này cũng quá không hiểu chuyện. Hồ tiêu có đắt đâu, ra chợ mua không phải là được rồi sao?" Người đàn bà cảm thán.

"Hồ tiêu không đắt?" Triệu Khuông Minh cảm thấy nhận thức của mình bị lật đổ: "Hồ thương Tây Vực vận chuyển từ xa tới, đắt vô cùng. Bà có biết hồ tiêu sản xuất ở Thiên Trúc không?"

"A?" Người đàn bà há hốc miệng, kinh ngạc không thôi.

"Hồ tiêu trước kia rất đắt, bây giờ không đắt đến thế nữa." Lão trượng bước tới, nói: "Quan nhân có điều chưa biết, số hồ tiêu này đều được vận chuyển từ Mật Châu, Hải Châu tới."

"Lão trượng thật có kiến thức, đến cả Hải Châu, Mật Châu cũng biết." Triệu Khuông Minh cười ha hả, hỏi: "Chẳng lẽ là Đại Thực hồ thương đi đường biển vận tới?"

Lão trượng có chút không chắc chắn, nói một cách mơ hồ: "Có lẽ vậy. Tuy nhiên, nghe đồng đội của con trai cả nhà ta nói, hồ tiêu vận đến chỗ chúng ta, ít nhất ba phần một số lượng là sản xuất tại An Nam."

Triệu Khuông Minh lại bị chấn động mạnh thêm một lần nữa.

Hắn ham đọc sách, biết rằng thời tiền Đường, hồ tiêu phần lớn đi đường bộ, do đội lạc đà của hồ thương Túc Đặc, Ba Tư chuyển vận tới. Nếu Đại Thực hồ thương dùng thuyền biển vận tới Mật Châu, lượng đó đúng là không thể so sánh với đội lạc đà.

Thực ra hắn từng nghĩ, nếu ép giá hồ tiêu xuống, liệu có nhiều người mua hơn, từ đó kiếm được nhiều tiền hơn không? Hắn đã cẩn thận suy xét một phen, phát hiện khả năng là cực lớn.

Chỉ tiếc là, rất ít người làm như vậy.

Thứ hồ tiêu này, đầu đời Đường còn được người ta dùng làm dược liệu, giá cả đắt đỏ. Sau này hồ thương phát hiện Trung Nguyên cần thứ này, thế là vận tới nhiều hơn, giá cả dần dần giảm xuống, từ từ được người ta dùng làm gia vị. Đến tận ngày nay, giá hồ tiêu đã giảm xuống rất nhiều, chỉ bằng vài phần so với đầu đời Đường, nhưng vẫn không phải là thứ người bình thường có thể tiêu thụ nổi.

Thế nhưng những gì nhìn thấy trước mắt đã lật đổ nhận thức của hắn. Một gia đình phủ binh khi ướp thịt lại sử dụng hồ tiêu với số lượng lớn, chẳng lẽ gần đây lại giảm giá rồi?

"An Nam từ bao giờ sản xuất hồ tiêu vậy?" Triệu Khuông Minh có chút khó hiểu.

"Cái này thì không biết được. Con cả nhà ta cũng chỉ nghe người khác nói thế thôi." Lão trượng nói: "Nhưng ai mà nói chắc được chứ? An Nam cũng là đất dưới quyền cai trị của triều đình mà? Nếu có thể trồng rộng rãi hồ tiêu, có lẽ là chuyện tốt lớn. Trước kia không thấy gì, bây giờ phát hiện ra, rời xa hồ tiêu, thịt này không thể ăn nổi."

"Vì sao?"

"Không dùng hồ tiêu, mùi vị quá tanh, quá hôi, bán cũng không được giá. Ngay cả người nhà mình ăn, cũng cảm thấy ghê cổ." Lão trượng nói.

"Trước kia khi chưa có hồ tiêu thì làm thế nào?"

"Có vài loại rễ cỏ tương đối cay, miễn cưỡng dùng được."

"So với hồ tiêu thì thế nào?"

"Khó so sánh lắm, khó so sánh lắm." Lão trượng cười, nói: "Dù sao nhà ta cũng dùng được hồ tiêu, hà tất phải đi tìm rễ cay nữa?"

"Nha nội." Diêu Tự bước tới, thấp giọng nói: "An Nam quả thực đã sản xuất hồ tiêu, chuyện mới có vài năm gần đây thôi. Năm ngoái ở Lạc Dương gặp người của tiến tấu viện Tĩnh Hải quân, nói rằng người trồng hồ tiêu ở bên đó ngày càng nhiều, dường như là triều đình ra lệnh. Nhưng hồ tiêu An Nam cũng là do Đại Thực hồ thương chuyển vận tới, bọn họ thuyền nhiều, quen thuộc tình hình biển, bản lĩnh hàng hải cao, thuyền cũng tốt, cho nên sau khi nhìn thấy nhu cầu đối với hồ tiêu ở phương Bắc ngày càng lớn, liền thu mua hồ tiêu An Nam với số lượng lớn, vận đến Hải Châu, Mật Châu, Đăng Châu v.v. bán, thu lợi rất nhiều."

"Nếu như—" Triệu Khuông Minh quay đầu lại, nhìn Diêu Tự, nói: "Nếu như nhà nhà ở phương Bắc đều mua hồ tiêu, đó sẽ là mối làm ăn lớn đến mức nào? Tiền bạc làm rung động lòng người, mối làm ăn nào là kiếm tiền nhất? Không phải những thứ hiếm lạ như san hô, trân châu, ngọc bích, mà là thứ hàng thông dụng mà ai ai cũng phải dùng."

"Quả thực là một mối làm ăn tốt!" Diêu Tự cũng thở dài: "Nếu kinh doanh đúng cách, giàu địch quốc cũng không thành vấn đề."

Ông có thể nhìn ra, dân hộ phương Bắc thực hiện chế độ luân canh ba vụ, mỗi năm đều có một lượng lớn gia súc già yếu cần giết thịt. Thậm chí, khi thị trường tốt, gia súc khỏe mạnh cũng không phải là không thể giết.

Một gia đình có lẽ chẳng là bao, chỉ một hai con bò, hơn hai mươi con cừu, nhưng một nghìn hộ, một vạn hộ, thậm chí mười vạn hộ thì sao? Đây là khái niệm gì? Nếu đều dùng hồ tiêu để ướp thịt khử mùi lạ, thì đó là một thị trường lớn đến mức nào? Không dám tưởng tượng.

"Có nhiều hồ tiêu đến thế sao?" Triệu Khuông Minh lẩm bẩm: "Chẳng lẽ muốn biến toàn bộ đất đai An Nam thành ruộng trồng hồ tiêu? Có thể sao?"

Triệu Khuông Minh, Diêu Tự không hề biết rằng, trong lịch sử vùng nông thôn Bồ Đào Nha thế kỷ 15, mỗi khi đến cuối thu, nhà nhà đều bắt đầu giết gia súc, ướp thịt. Bởi vì có mùi hôi nồng nặc, cho nên cần hương liệu để áp chế, là loại rẻ nhất trong ba loại hương liệu lớn (hồ tiêu, vỏ nhục đậu khấu, đinh hương), nhu cầu về hồ tiêu tăng dần theo từng năm, các thương nhân Venice, Genoa kiếm được bộn tiền từ đó — họ lấy hàng từ tay người Thổ Nhĩ Kỳ, người Thổ Nhĩ Kỳ lại thông qua thương nhân Ả Rập thu mua từ Ấn Độ.

Thế nhưng đến một ngày người Thổ Nhĩ Kỳ thực hiện cấm vận thương mại, hương liệu, tơ lụa mẹ kiếp đều đứt đoạn cả, bức người Bồ Đào Nha tự mình ra khơi tìm kiếm hương liệu. Phát triển đến phía sau, Bồ Đào Nha tự nhiên trở thành đế quốc thực dân đầu tiên.

Ngày nay, mô hình sản xuất nông nghiệp phương Bắc Đại Hạ rất kỳ lạ.

Lông cừu thúc đẩy sự hưng thịnh của ngành dệt len, loại vải len này hiện nay đã bắt đầu phổ biến ở lưu vực sông Trường Giang. Người ta tuy ở phương Nam, nhưng mùa đông thực sự lạnh thấu xương, nhu cầu đối với vải len không hề kém cạnh người phương Bắc.

Ngành chế phẩm từ sữa cũng đạt được sự phát triển to lớn, bột sữa đã trở thành một trong những lương khô chế độ của quân đội, các sĩ quan đều khen tốt, bởi vì giảm bớt áp lực hậu cần rất lớn.

Sau đó chính là thịt. Dưới chế độ luân canh ba vụ, lấy sáu mươi mẫu đất làm ví dụ, ít nhất có thể nuôi hai mươi con bò. Nếu không nuôi bò, có thể nuôi hơn ba trăm con cừu. Bò cừu đều có tuổi thọ, mỗi năm đều có con già chết, bệnh chết hoặc chết do tai nạn, lượng giết mổ rất lớn. Mà giết mổ quy mô lớn thường bắt đầu vào cuối thu, bị hạn chế bởi trình độ chế biến nên mùi hôi của thịt rất nặng, tốt nhất là có hương liệu che đậy, đây chẳng phải là tạo ra một thị trường khổng lồ từ hư không sao?

Tất nhiên, tiền đề là phải ép giá hương liệu xuống. Điều này cần diện tích trồng trọt lớn cũng như ngành vận tải biển tương đối phát triển, bởi vì thứ như hồ tiêu này, nơi lạnh không trồng được.

"Ta nghi ngờ Thánh nhân từ hơn hai mươi năm trước đã dự đoán được ngày hôm nay." Triệu Khuông Minh thở dài: "Cái nơi An Nam quái gở đó, cho dù dân chúng cày đất cày ra tia lửa, có thể trồng được nhiều hồ tiêu đến thế sao? Họ có nguyện ý không?"

"Trước mặt búa rìu, không có gì là không nguyện ý." Diêu Tự cũng liên tục cảm thán: "Chỉ cần dân chúng cần thứ này, có tiền kiếm, có tiền lớn để kiếm, thì không ai ngăn cản được. Các châu ở An Nam, có lẽ cả đời phải trồng hồ tiêu cho người phương Bắc rồi, không trồng không được."