Cậu nói phải đấy, Phillips thân mến ạ; tớ không trông đợi những lời hồi đáp đều đặn cho từng bức thư đâu — tớ thừa biết đời sống đại học quá ư gò bó để có thể cung cấp chất liệu cho việc trao đổi thư tín nhanh chóng như vậy. Về phần mình, tớ liên tục thay đổi khung cảnh và vây quanh bởi những sự vật mới mẻ, trong số đó có không ít điều gây ấn tượng mạnh. Do đó, tớ sẽ gom nhặt những ghi chép của mình để làm trò vui cho cậu; và dẫu cho, thoạt nhìn, chúng sẽ không đả động đến những chi tiết gì hết sức quan trọng hay thú vị, thì có lẽ chúng cũng không đến nỗi hoàn toàn vô bổ và nhàm chán.
Âm nhạc và các cuộc vui chơi tại Bath mùa này đã chấm dứt; và tất cả những cánh chim di trú hào hoa của chúng tôi đều đã cất cánh bay về Bristolwell, Tunbridge, Brighthelmstone, Scarborough, Harrowgate, v.v.. Nơi đây chẳng còn lấy một bóng người, ngoại trừ dăm ba mục sư hụt hơi đang lạch bạch đi như những con quạ dọc theo đại lộ North Parade. Ở Bath lúc nào cũng có rất đông tầng lớp giáo sĩ xuất hiện: không phải mấy kẻ gầy giơ xương, ốm yếu, da vàng vọt, kiệt quệ vì sự kiêng khem và việc học hành vất vả, đang oằn mình chịu được thứ bệnh của giới bác học, mà là những vị chức sắc và chánh xứ to béo phì đại, với những chiếc mũi đỏ như gót hồng và đôi mắt cá chân sưng gút, hoặc những khuôn mặt phù nề phị ra, lê lết theo những cái bụng phệ nặng nề; đích thực là biểu tượng của sự lười biếng và chứng khó tiêu.
Nhân bàn về đề tài các vị mục sư, tớ phải kể cho cậu nghe một câu chuyện cười ra nước mắt vừa mới xảy ra cách đây vài hôm do Tom Eastgate thực hiện, kẻ mà cậu có lẽ còn nhớ từng thuộc diện học bổng nền tảng của trường Queen’s. Anh ta đã rất kiên trì bám lấy George Prankley, một sinh viên quý tộc tự túc của trường Christchurch, vì biết rằng vị Prankley kia là người thừa kế một cơ ngơi đáng kể và sẽ nắm quyền ban chức sắc cho một giáo xứ bổng lộc hậu hhĩnh, nơi vị đương kim mục sư đang rất già yếu và bệnh tật. Anh ta đã nghiên cứu tâm lý và nịnh nót vị này một cách vô cùng hiệu quả, đến mức trở thành bạn đồng hành và quân sư của hắn; và cuối cùng, đã thu được từ hắn lời hứa sẽ trao chức vụ đó khi giáo xứ trống chỗ. Prankley, sau cái chết của người bác, đã rời Oxford và lần đầu xuất hiện trong thế giới thượng lưu tại London; từ đó, gần đây hắn đã đến Bath, nơi hắn đang phô trương bản thân giữa đám công tử bột và tay chơi cờ bạc ở đây. Eastgate đã đi theo hắn đến tận nơi này; nhưng lẽ ra anh ta không nên rời mắt khỏi hắn lấy một khoảnh khắc nào, ngay từ khi hắn vừa bước chân vào đời. Lẽ ra anh ta phải biết rằng hắn ta là một kẻ kỳ quặc, ngốc nghếch, cả thèm chóng chán, kẻ sẽ quên sạch những mối thâm tình thời đại học ngay khoảnh khắc chúng không còn đáp ứng được những ham muốn tầm thường của hắn. Tom nhận được sự tiếp đón lạnh nhạt từ người bạn cũ của mình; và hơn thế nữa, anh ta còn được thông báo rằng hắn đã hứa trao chức mục sư đó cho một người khác, kẻ có một lá phiếu tại hạt nơi hắn dự định ra tranh cử trong kỳ tổng tuyển cử sắp tới. Giờ đây, hắn chẳng còn nhớ gì về Eastgate, ngoại trừ những lần anh ta từng tự do đùa cợt với mình khi Tom còn kiên nhẫn làm trò hề để đổi lấy bổng lộc; và những trò đùa ấy, hắn bắt đầu lặp lại dưới dạng những lời châm biếm tầm thường nhằm vào ngoại hình và y phục của anh ta, được hắn thốt lên giữa quán cà phê đông người để làm trò giải trí cho thiên hạ. Nhưng hắn đã hoàn toàn lầm to khi cho rằng sự nhẫn nhịn trước đây của Eastgate xuất phát từ lòng tốt, trong khi thực chất nó hoàn toàn là do những cân nhắc tính toán thận trọng. Những điều kiện đó nay đã không còn, anh ta liền đáp trả những lời châm chọc ấy một cách sắc sảo chẳng kém, và chẳng mấy khó khăn khi khiến đám đông quay sang chế giễu kẻ gây sự; gã này vì mất bình tĩnh nên bắt đầu thóa mạ và hỏi rằng hắn đang nói chuyện với ai. Sau một hồi đôi co, Prankley vung cây gậy ba-toong, bảo anh ta câm miệng, bằng không hắn sẽ cho anh ta một trận nên thân. ‘Tôi không có nhu cầu về một tên hầu phòng như vậy (Tom đáp), nhưng nếu anh muốn làm ơn làm phước giúp tôi việc đó mà lại quá sức, tôi ở đây có sẵn một khúc gậy sồi chắc nịch để phục vụ anh.’
Prankley vừa tức giận vừa ngơ ngác trước câu trả lời này. Sau một thoáng chần chừ, hắn kéo riêng anh ta về phía cửa sổ; và chỉ tay về phía lùm thông trên đồi Clerken-down, thì thầm hỏi xem anh ta có đủ gan dạ để gặp hắn tại đó với một cặp súng lục vào lúc sáu giờ sáng mai hay không. Eastgate đáp lại lời thách thức; và với vẻ mặt điềm tĩnh, anh ta đoan chắc rằng mình sẽ không lỡ hẹn vào đúng giờ đã định. Nói xong, hắn bỏ đi; còn kẻ thách đấu thì đứng lại một lúc với vẻ bồn chồn thấy rõ. Buổi sáng hôm sau, Eastgate, kẻ hiểu rõ bản tính đối phương và đã hạ quyết tâm, liền đến chỗ trọ của Prankley và gọi hắn dậy lúc năm giờ.
Gã công tử bột, chắc mẩm là đang nguyền rủa sự đúng giờ chết tiệt ấy trong lòng, nhưng vẫn ra điều ta đây ta đây mạnh miệng; và sau khi đã chuẩn bị sẵn vũ khí từ tối hôm trước, họ băng qua con sông ở cuối dãy South Parade. Trên đường leo dốc, Prankley cứ liếc nhìn vị mục sư với hy vọng nhận thấy chút ít sự nao núng trên gương mặt anh ta; nhưng vì chẳng có biểu hiện nào như thế xuất hiện, hắn bèn tìm cách dọa dẫm bằng lời nói. ‘Nếu mấy viên đá lửa này hoạt động đúng chức năng (hắn nói), ta sẽ giải quyết gọn gàng đời ngươi chỉ trong dăm phút.’ ‘Tôi rất mong anh hãy làm hết sức mình (người kia đáp); phần tôi, tôi đến đây không phải để đùa giỡn. Mạng sống của chúng ta nằm trong tay Chúa; và một trong số chúng ta đã đang chênh vênh bên bờ vực cõi vĩnh hằng rồi đấy.’ Nhận xét này dường như tạo được chút ít ấn tượng lên gã công tử bột, kẻ bỗng biến sắc và với giọng điệu ngập ngừng liền nhận xét rằng: ‘Thật chẳng ra thể thống gì khi một giáo sĩ lại dính líu đến những chuyện cãi vã và đổ máu’ — ‘Sự hỗn xược của anh đối với tôi (Eastgate đáp) đáng lẽ tôi đã nhẫn nhịn cho qua, nếu như anh không tung ra những lời lăng mạ đê tiện nhất đối với phẩm trật của tôi, thứ danh dự mà tôi tự thấy có bổn phận phải gìn giữ, dẫu có phải đổi bằng máu trong tim; và chắc chắn chẳng thể gọi là tội ác khi tẩy uế khỏi cõi đời này một kẻ đồi bại vô lại, chẳng có chút ý thức nào về nguyên tắc, đạo đức hay tôn giáo’ — ‘Ngươi có thể lấy đi mạng sống của ta (Prankley kêu lên trong cơn hoảng loạn tột cùng) nhưng đừng có bôi nhọ nhân phẩm của ta chứ. Gì chứ! Ngươi không có lương tâm sao?’ ‘Lương tâm tôi hoàn toàn thanh thản (người kia đáp); và giờ đây, thưa ngài, chúng ta đã đến đúng chỗ — Hãy chọn vị trí tùy ý thích; lên cò súng đi; và xin Chúa, với lòng thương xót vô biên của Ngài, hãy rủ lòng thương xót cho linh hồn khốn nạn của anh!’
Lời cảm thán này được anh ta thốt lên với giọng điệu lớn và trang nghiêm, tay bỏ mũ và mắt hướng lên trời; rồi rút ra một khẩu súng lục cỡ lớn, giương lên và thủ sẵn tư thế chiến đấu. Prankley bước ra khoảng cách của mình và cố gắng lên đò, nhưng bàn tay hắn run lập cập đến mức thấy việc này bất khả thi — Đối thủ của hắn, nhìn thấy tình cảnh của hắn bèn ngỏ ý giúp đỡ và tiến lại gần vì mục đích đó; lúc bấy giờ gã công tử tội nghiệp, vô cùng hoảng sợ trước những gì mình vừa nghe và thấy, liền tha thiết xin hoãn cuộc đấu sang ngày hôm sau, vì hắn vẫn chưa sắp xếp ổn thỏa công việc hậu sự. ‘Tôi vẫn chưa lập di chúc (hắn nói); các chị em tôi vẫn chưa được lo liệu chu đáo; và tôi vừa mới nhớ ra một lời hứa cũ mà lương tâm mách bảo rằng tôi phải thực hiện — Trước tiên tôi sẽ chứng minh cho anh thấy tôi không phải là kẻ vô lại mất gốc, rồi sau đó anh muốn tước đoạt mạng sống mà anh đang khao khát đến cháy bỏng này thế nào cũng được.’
Eastgate hiểu ngầm ý tứ; và bảo rằng chậm một ngày chẳng có gì là hỏng việc: rồi nói thêm rằng, ‘Chúa cấm tôi làm kẻ ngáng đường khiến anh không thể hành động như một người đàn ông lương thiện và một người anh trai có trách nhiệm’ — Nhờ sự hoãn binh này, họ cùng nhau quay về trong hòa bình. Prankley ngay lập tức lập giấy chuyển nhượng chức mục sư rồi giao tận tay cho Eastgate, đồng thời bảo rằng hắn đã lo liệu xong xuôi mọi chuyện và sẵn sàng cùng anh ta quay lại lùm thông; nhưng Tom tuyên bố rằng anh ta không tài nào nhẫn tâm ra tay sát hại ân nhân của mình được. Anh ta còn làm nhiều hơn thế: khi họ gặp lại nhau ở quán cà phê lần tới, anh ta đã cất lời xin lỗi ông Prankley nếu trong lúc nóng giận đã lỡ lời xúc phạm; và gã công tử bột tỏ ra vô cùng rộng lượng khi tha thứ cho anh ta kèm theo một cái bắt tay nồng ấm, tuyên bố rằng hắn không thích bất hòa với một người bạn cũ thời đại học. Tuy nhiên, ngày hôm sau, hắn đã đột ngột rời khỏi Bath; và rồi Eastgate đã kể hết cho tôi nghe những chi tiết này, vô cùng đắc ý với sự khôn ngoan của chính mình, nhờ đó anh ta đã vớ được một giáo xứ bổng lộc trị giá tới 160 bảng một năm.
Về phần người bác của tôi, lúc này tôi chẳng có gì để kể ngoài việc ngày mai chúng tôi sẽ khởi hành đi London theo kiểu gia đình. Ông ấy cùng các quý cô, kèm theo cô hầu gái và con chó Chowder ngồi trên xe ngựa; còn tôi và tên gia nhân cưỡi ngựa đi theo sau. Chi tiết về chuyến hành trình của chúng tôi sẽ được gửi tới cậu trong bức thư tiếp theo, với điều kiện không có tai nạn bất ngờ nào xảy ra cản trở,
Thân ái, J. MELFORD. BATH, ngày 17 tháng 5.
