[NỘI DUNG]: Tôi gửi anh bức thư này, được gửi nhờ qua người quen cũ của chúng ta là Barton; gã giờ đây đã thay đổi nhiều hết mức có thể đối với một kẻ bản tính như gã. Thay vì một kẻ lế thếch, cẩu thả và biếng nhác mà chúng ta từng biết ở Oxford, tôi lại thấy gã trở thành một chính trị gia bận rộn và hay nói; một tay chải chuốt trong trang phục, và một kẻ xu nịnh biết điều ở cung đình. Gã không đủ căm phẫn trong người để bị thiêu đốt bởi mối thù phe phái đến mức dùng những lời lăng mạ tục tĩu; nhưng kể từ khi kiếm được một chức vụ, gã đã trở thành một thành viên nhiệt thành của phe bộ trưởng, và nhìn nhận mọi thứ qua một lăng kính phóng đại đến mức với tôi, kẻ may mắn chẳng thuộc phe phái nào, là hoàn toàn khó hiểu — Không còn nghi ngờ gì nữa, khói hương phe phái không chỉ làm nhiễu loạn năng lực lý trí mà còn làm đảo lộn các giác quan; và tôi dám cá một ăn mười, rằng nếu Barton ở một bên, và vị ái quốc tận tụy nhất phe đối lập ở bên kia, danh dự đảm bảo, cùng vẽ nên bức chân dung của nhà v[ua] hoặc các bộ trưởng, thì anh và tôi, những kẻ vẫn chưa bị nhiễm độc và thiên vị, sẽ thấy cả hai họa sĩ đều cách xa sự thật như nhau. Tuy nhiên, phải thừa nhận một điều để giữ thể diện cho Barton, là gã không bao giờ buông ra những lời lăng mạ kém văn minh, càng không tìm cách bôi nhọ nhân phẩm của bất kỳ cá nhân nào ở phe bên kia bằng những lời vu khống đê tiện.

Kể từ khi chúng tôi đến đây, gã tỏ ra đặc biệt ân cần và chu đáo với gia đình chúng tôi; một sự quan tâm mà, ở một kẻ lề mề và bận rộn như gã, tôi đã cho là hoàn toàn kỳ quặc, thậm chí trái tự nhiên, nếu tôi không nhận ra rằng em gái Liddy của tôi đã để lại chút ấn tượng trong lòng gã. Tôi không thể nói rằng mình có điều gì phản đối việc gã thử vận may trong chuyện này; nếu một gia tài kếch xù và một tá tính tốt là những phẩm chất đủ để một người chồng mang lại hạnh phúc suốt đời cho trạng thái hôn nhân, thì nó có thể hạnh phúc với Barton; nhưng tôi tưởng tượng rằng, vẫn cần có thứ gì đó khác để thu hút và giữ chặt tình cảm của một người phụ nữ có lý trí và tế nhị — thứ mà tự nhiên đã từ chối người bạn của chúng ta — Liddy dường như cũng có chung quan điểm ấy. Khi gã ngỏ lời trò chuyện với nó, nó có vẻ miễn cưỡng lắng nghe, và cố tình tránh mọi sự tiếp xúc riêng tư; nhưng trái ngược với sự rụt rè của nó, dì chúng ta lại xán lại gần. Bà Tabitha đi hơn nửa quãng đường để đón nhận những lời săn đón của gã; bà hiểu nhầm, hoặc giả vờ hiểu nhầm, ý nghĩa những lời lịch thiệp của gã, vốn khá hình thức và giả tạo; bà đáp lại những lời tán dương của gã với sự phóng đại quá mức, bà làm phiền gã bằng sự xã giao của mình ở bàn ăn, bà liên tục viện đến gã trong câu chuyện, bà thở dài, đưa đẩy, liếc mắt, và bằng vẻ điệu bộ cùng sự xấc xược kỳ dị của mình, đã đẩy tên cận thần tội nghiệp đến tận cùng của sự nhẫn nhịn; tóm lại, bà dường như đã bắt đầu cuộc vây hãm trái tim Barton, và tiến hành các bước tiếp cận theo một cách thức tuyệt vọng đến nỗi tôi không biết liệu gã có buộc phải đầu hàng hay không. Trong khi đó, sự chán ghét của gã đối với người tình này xung đột với sự nhã nhặn đã luyện thành tính, cùng nỗi sợ tự nhiên làm mích lòng người, đã đẩy gã vào một dạng khốnốn vô cùng nực cười.

Hai ngày trước, gã đã thuyết phục bác tôi và tôi cùng đi đến St. James’s, nơi gã nhận lời giới thiệu cho chúng tôi làm quen với tất cả những nhân vĩ đại trong vương quốc; và quả thực, có một sự tụ họp lớn của những nhân vật lỗi lạc, vì đó là một ngày lễ lớn tại triều đình. Người dẫn đường của chúng tôi đã thực hiện lời hứa một cách rất đúng giờ. Gã chỉ ra hầu như từng cá nhân thuộc cả hai giới, và thường giới thiệu họ với chúng tôi kèm theo những lời ca tụng hoa mỹ — Thấy nhà vua bước lại gần, ‘Kìa bước đến (gã nói) vị quân vương khả ái nhất từng cầm gậy sáu uy quyền của nước Anh: delicioe humani generis; Augustus trong việc bảo trợ nhân tài; Titus Vespasian trong sự hào phóng; Trajan trong lòng nhân đức; và Marcus Aurelius trong triết học.’ ‘Một quý ông chân chất thật thà (bác tôi thêm vào) ông ấy quá tốt so với thời đại. Một vị vua nước Anh nên có chút ít tính gan góc trong con người.’ Barton, đoạn quay sang công tước xứ C[umberland], tiếp lời — ‘Ngược biết ngài công tước chứ, vị anh hùng lừng lẫy kẻ đã dẫm nát cuộc nổi loạn dưới chân, và bảo đảm cho chúng ta sở hữu mọi thứ đáng trân trọng với tư cách là người Anh và tín đồ Thiên Chúa giáo. Hãy nhìn ánh mắt kìa, vừa thấu suốt lại vừa ôn hòa! Dáng vẻ uy nghi làm sao! Nét mặt nhân từ làm sao — Ngay cả ác ý cũng phải thừa nhận rằng ngài là một trong những vị tướng vĩ đại nhất cõi Thiên Chúa giáo.’ ‘Tôi nghĩ ngài đúng là thế (ông Bramble nói) nhưng những thanh niên đứng cạnh ngài là ai thế?’ ‘Những người đó ư! (bạn chúng ta kêu lên) đó là những hoàng tử hoàng gia cháu ruột của ngài; những vị hoàng thân dòng dõi máu mù. Những vị hoàng tử ngọt ngào làm sao! Những bảo vật linh thiêng của dòng dõi Tin Lành; thật khí thế, thật hiểu biết, thật vương giả’ — ‘Vâng; rất hiểu biết! rất khí thế! (bác tôi nói, ngắt lời gã) nhưng kìa hoàng hậu! ha, hoàng hậu kìa! — Hoàng hậu kìa! để tôi xem — Để tôi xem — Kính của tôi đâu? ha! ánh mắt ấy thật có chiều sâu — Thật có tình cảm — Thật có biểu cảm — Nào, ông Barton, nhân vật tiếp theo ngài gọi tên là gì?’ Nhân vật tiếp theo gã chỉ ra là vị bá tước sủng thần; người đứng cô độc bên một khung cửa sổ — ‘Hãy nhìn kìa ngôi sao phương bắc (gã nói) đã bị tước mất hào quang’ — ‘Gì cơ! vị minh tinh xứ Caledonia, kẻ gần đây từng chiếu sáng rực rỡ trên bầu trời của chúng ta! ta tưởng, hiện tại, nó đang lấp sương mù; giống như sao Thổ không vành đai, lạnh lẽo, mờ ảo và xa xôi — Ha, kìa một hiện tượng vĩ đại khác, vị đại biểu cao cấp, cái chong chóng ái quốc cứ xoay theo mọi hướng của la bàn chính trị và vẫn cảm thấy gió ủng hộ ở phía sau. Hắn ta cũng vậy, giống như một quả sao chổi điềm gở, đã vươn lên trên bầu trời triều đình; nhưng hắn sẽ tiếp tục bay lên được bao lâu thì không dễ đoán trước, xét đến tính cách kỳ quặc tột độ của hắn — Hai vệ tinh đi theo hỗ trợ hắn là ai thế?’ Khi Barton cho biết tên họ của họ, ‘Về tính cách của chúng (ông Bramble nói) tôi không lạ gì. Một kẻ, không có lấy một giọt máu đỏ trong người, lại có một làn hơi độc làm tê liệt trong đầu; và đủ sự cay độc trong tim để tiêm nhiễm và làm ảnh hưởng cả một quốc gia. Kẻ kia thì (tôi nghe nói) được nhắm cho một chân trong chính q[uản]trị, và vị đại biểu cao cấp bảo đảm rằng hắn có đủ tư cách — Điển hình duy nhất về sự khôn ngoan của hắn mà tôi từng nghe tới, là việc hắn bỏ rơi người bảo trợ cũ khi thấy vị ấy sụt giảm quyền lực và mất lòng dân. Không có nguyên tắc, tài năng hay trí tuệ, hắn thô lỗ như một con lợn rừng, tham lam như kền kền, và hay ăn cắp như quạ khoang; nhưng, phải thừa nhận rằng, hắn không phải kẻ đạo đức giả. Hắn không giả vờ có đức hạnh nào, và chẳng buồn che giấu bản chất của mình — Bộ máy cai trị của hắn sẽ đi kèm với một lợi thế, chẳng ai phải thất vọng vì hắn nuốt lời, bởi chẳng một phàm nhân nào lại đi tin lời hắn. Tôi tự hỏi làm sao lãnh chúa—lại có thể phát hiện ra thiên tài hạnh phúc này, và với mục đích gì mà lãnh chúa—giờ đây lại nhận nuôi hắn: nhưng người ta sẽ nghĩ rằng, giống như hổ phách có khả năng hút rác rưởi, cọng rơm và trấu, một vị bộ trưởng cũng được phú cho thứ năng lực tương tự, để liếm láp mọi kẻ vô lại và đần độn ngáng đường mình’ — Lời ca tụng của gã bị gián đoạn bởi sự xuất hiện của vị công tước già xứ N—; người đang chen vào vòng tròn với vẻ mặt bận rộn quan trọng, thò đầu vào mọi nét mặt, như thể đang tìm kiếm ai đó mà ông muốn truyền đạt một điều gì đó hết sức quan trọng — Bác tôi, người từng quen biết ông trước kia, liền cúi đầu chào khi ông đi qua; và vị công tước thấy mình được chào hỏi một cách đầy kính trọng bởi một người ăn mặc chỉnh tề, liền không chậm trễ đáp lại lễ nghĩa — Ông thậm chí tiến lại, nắm chặt lấy tay bác tôi, ‘Bạn thân mến của tôi, ngài A— (ông nói) tôi rất vui mừng được gặp ngài — Ngài từ nước ngoài về được bao lâu rồi? Ngài để lại những người bạn tốt người Hà Lan của chúng ta thế nào? Vua Phổ không nghĩ đến một cuộc chiến tranh khác chứ, hử? Ông ấy là một đại vương! một nhà chinh vĩ đại! một nhà chinh phạt rất vĩ đại! Mấy vị Alexander và Hannibal của các ngài chẳng thấm vào đâu so với ông ấy cả, thưa ngài — Hạ sĩ quan! tay đánh trống! cặn bã! toàn rác rưởi thuần túy — Rác rưởi khốn kiếp, hử?’ — Vị công tước lúc này đã hụt hơi, bác tôi chớp lấy cơ hội để nói với ông rằng ông chưa từng rời khỏi nước Anh, rằng tên ông là Bramble, và rằng ông từng có vinh dự ngồi trong quốc hội áp chót của cố nhà vua, với tư cách là đại diện cho khu bầu cử Dymkymraig. ‘Ô hay! (cục công tước kêu lên) tôi nhớ ngài rất rõ, ngài Bramble thân mến của tôi — Ngài luôn là một thần dân tốt và trung thành — một người bạn kiên định của chính phủ — Tôi đã phong anh trai ngài làm giám mục Ai-len’ — ‘Thứ lỗi cho tôi, thưa ngài (squire nói) tôi từng có một anh trai, nhưng anh ấy là đại úy trong quân đội’ — ‘Ha! (vị công tước nói) đúng thế — Quả thực là vậy! Nhưng ai là Giám mục khi ấy nhỉ! Giám mục Blackberry — Chắc chắn là giám mục Blackberry. Có lẽ là họ hàng nào đó của ngài’ — ‘Rất có thể, thưa ngài (bác tôi đáp); quả Blackberry là quả của cây Bramble — Nhưng, tôi tin rằng, vị giám mục ấy không phải là quả thuộc bụi cây của chúng tôi’ — ‘Đúng thế thật — Đúng thế thật, ha, ha, ha! (vị công tước thốt lên) ở điểm đó ngài đã châm chọc tôi một vố đau đấy, ngài Bramble thân mến, ha, ha, ha! — Chà, tôi sẽ rất vui được gặp ngài ở Lincoln’s inn-fields — Ngài biết đường mà — Thời thế đã thay đổi. Dù tôi đã mất quyền lực, nhưng tôi vẫn giữ lại ý định — Người đầy tớ rất khiêm nhường của ngài, ngài Blackberry tốt bụng’ — Nói xong, ông lách sang một góc khác của phòng. ‘Quả là một quý ông lớn tuổi tuyệt vời! (ông Barton kêu lên) tinh thần làm sao! trí nhớ làm sao! Ông ấy chẳng bao giờ quên một người bạn cũ.’ ‘Ông ấy quá đề cao tôi rồi (bác tôi nhận xét) khi xếp tôi vào số đó — Trong thời gian tôi ngồi trong quốc hội, tôi chưa từng bỏ phiếu cho phe bộ trưởng ngoại trừ ba lần, khi lương tâm mách bảo rằng họ đúng: tuy nhiên, nếu ông ấy vẫn tổ chức thiết triều, tôi sẽ đưa cháu trai mình tới đó, để nó có thể nhìn thấy và học cách tránh xa khung cảnh đó; vì, tôi nghĩ, một quý ông người Anh chưa bao giờ tỏ ra kém cỏi đến thế, như ở buổi thiết triều của một vị bộ trưởng — Về phần vị công tước, hiện tại tôi sẽ không nói gì, ngoại trừ việc trong suốt ba mươi năm, ông là cái gai quen thuộc và thường trực của sự chế giễu và nguyền rủa. Ông ta thường bị cười nhạo như một con khỉ trong chính trị, kẻ mà chức vụ và ảnh hưởng chỉ chuốc lấy sự tai tiếng cho sự ngớ ngẩn của mình; và phe đối lập nguyền rủa ông ta, như là kẻ sai vặt không biết mệt mỏi của một kẻ khởi xướng, kẻ từng được gọi và mang tiếng đúng nghĩa là cha đẻ của sự nhũng nhiễu: nhưng con khỉ nực cười này, kẻ sai vặt vụ lợi này, vừa mất đi những chiếc ghế mà ông ta vốn không đủ tư cách đảm nhận, liền giương cao ngọn cờ phe phái, thế là ông ta được biến đổi thành một tấm gương đức hạnh công cộng; chính những kẻ từng nguyền rủa ông ta trước kia, giờ đây lại ca ngợi ông ta lên tận mây xanh, như một chính trị gia khôn ngoan, giàu kinh nghiệm, trụ cột chính của dòng dõi Tin Lành, và hòn đá tảng của tự do nước Anh. Tôi rất muốn biết làm thế nào ông Barton có thể hòa giải những mâu thuẫn này, mà không bắt chúng tôi phải từ bỏ mọi quyền đối với đặc quyền của lẽ thường tình.’ ‘Xin ngài thân mến (Barton đáp) tôi không có ý định bào chữa cho những hành vi thái quá của đám đông; những kẻ, tôi đoán là đã cuồng loạn trong những lời chỉ trích trước đây, cũng như trong lời ca ngợi hiện tại; nhưng tôi rất vui được cùng ngài tham dự buổi thiết triều của ngài công tước vào thứ Năm tới; nơi mà, tôi e rằng, chúng ta sẽ không phải chen lấn vì đông người; vì, ngài biết đấy, có một sự khác biệt lớn giữa chức vụ chủ tịch hội đồng hiện tại của ông, và chiếc ghế cựu chủ tịch thứ nhất ủy ban ngân khố trước kia.’ Người bạn cởi mở này sau khi đã điểm danh tất cả các nhân vật nổi bật thuộc cả hai giới xuất hiện tại triều đình, chúng tôi quyết định giải tán và lui về. Dưới chân cầu thang, có một đám đông đầy tớ và phu khiêng kiệu, và ở giữa họ là Humphry Clinker, đứng cao trên một chiếc ghế đẩu, một tay cầm mũ, tay kia cầm một tờ giấy, đang say sưa diễn thuyết trước đám đông — Trước khi chúng tôi kịp tìm hiểu ý nghĩa của màn trình diễn này, hắn đã nhận ra chủ nhân, nhét vội tờ giấy vào túi, trèo xuống khỏi bục cao, lao vút qua đám đông và đánh xe ra cổng. Bác tôi không nói gì cho đến khi chúng tôi đã ngồi vào xe, lúc ấy, sau khi nhìn tôi chăm chú một lúc lâu, ông phá lên cười và hỏi tôi có biết Clinker đang diễn thuyết về đề tài gì trước đám đông không — ‘Nếu (ông nói) gã này mà biến thành kẻ làm trò hề mua vui, ta sẽ phải sa thải hắn, bằng không hắn sẽ biến tất cả chúng ta thành những thằng hề Merry Andrew’ — Tôi nhận xét rằng, rất có thể, hắn đã học y khoa từ người chủ cũ của mình, vốn là một thợ móng ngựa. Vào bữa tối, bác tôi hỏi hắn hành nghề y từ bao giờ. ‘Dạ, thưa ngài (hắn đáp) giữa lũ thú vật vô tri; chứ tôi chưa bao giờ can thiệp vào những sinh vật có lý trí.’ ‘Ta không biết ngươi có xếp vào cái đám khán giả mà ngươi đang hùng biện ở sân tòa án tại St. James’s vào loại đó không, nhưng ta rất muốn biết ngươi đã phân phát những loại bột thuốc nào; và việc buôn bán có chạy không’ — ‘Buôn bán, thưa ngài! (Clinker kêu lên) tôi hy vọng mình sẽ không bao giờ đê tiện đến mức đem bán bằng vàng và bạc thứ vốn xuất phát từ ân điển của Thiên Chúa. Thưa ngài, tôi chẳng phân phát gì ngoài một lời khuyên nhủ cho những người đồng cảnh ngộ nô lệ và tội lỗi của mình.’ ‘Lời khuyên! Về điều gì?’ ‘Dạ thưa ngài, về chuyện văng tục chửi bới; thật là kinh hoàng và chấn động đến mức làm dựng cả tóc gáy tôi lên.’ ‘Ừ, nếu ngươi có thể chữa khỏi căn bệnh đó cho bọn chúng, ta thực sự sẽ coi ngươi là một vị bác sĩ thần kỳ đấy’ — ‘Sao lại không chữa cho bọn chúng chứ, thưa người chủ nhân kính yêu của tôi? Trái tim của những con người tội nghiệp ấy không hề cứng nhắc như ngài tưởng đâu — Hãy làm cho họ nhận thức được trước rằng ngài chẳng có mưu đồ gì ngoài việc tốt cho họ, khi đó họ sẽ kiên nhẫn lắng nghe, và dễ dàng bị thuyết phục về tội lỗi cũng như sự dại dột của một thói quen chẳng mang lại lợi lộc hay niềm vui nào cả’ — Trước nhận xét này, bác tôi liền biến sắc và nhìn quanh những người có mặt, ý thức được rằng bản thân ông cũng không hẳn là trong sạch hoàn toàn. ‘Nhưng, Clinker (ông nói) nếu ngươi có đủ tài hùng biện để thuyết phục dân dã từ bỏ những ẩn dụ và phép tu từ ấy, thì sẽ còn lại rất ít hoặc chẳng còn gì để phân biệt cuộc trò chuyện của họ với tầng lớp bề trên.’ ‘Nhưng khi ấy thưa ngài, cuộc trò chuyện của họ sẽ không còn vướng mắc tội lỗi; và vào ngày phán xét, sẽ chẳng có sự phân biệt giai cấp nào hết.’ Humphry đi xuống lầu để lấy một chai rượu vang, bác tôi liền chúc mừng em gái mình vì đã có được một nhà cải cách trong gia đình; lúc ấy bà Tabitha tuyên bố rằng, hắn là một kẻ điềm đạm có văn hóa; rất lễ phép và rất chăm chỉ, và bà tin là một tín đồ Thiên Chúa giáo tốt nữa. Người ta sẽ nghĩ rằng Clinker quả thực phải có tài năng phi thường nào đó mới có thể lấy lòng theo cách này đối với một người đàn bà đanh đá có tính cách như bà, kẻ vốn mang đầy thành kiến và sự hằn học để đề phòng hắn; nhưng sự thật là, kể từ vụ tai nạn ở Salt-hill, bà Tabby dường như đã thay đổi hoàn toàn. Bà đã bỏ thói mắng mỏ gia nhân, một thói quen đã trở thành bản năng, và thậm chí dường như cần thiết cho cơ thể bà; và đã trở nên thờ ơ với Chowder đến mức đem tặng hắn làm quà cho phu nhân Griskin, người có ý định nhân giống dòng chó đó cho hợp mốt. Phu nhân là góa phụ của Sir Timothy Griskin, một người họ hàng xa của gia đình chúng tôi. Bà hưởng một khoản tiền thừa kế năm trăm bảng một năm, và chật vật tiêu xài gấp ba lần số tiền đó. Tính cách của bà trước khi kết hôn có chút mập mờ; nhưng hiện tại bà sống theo phong cách thượng lưu, mở các bàn chơi bài, tổ chức những buổi tiệc tối riêng tư cho những người bạn được chọn lọc, và được tiếp đón bởi những nhân vật thời trang hàng đầu — Bà tỏ ra đặc biệt lịch thiệp với tất cả chúng tôi, và vun đắp mối quan hệ với bác tôi bằng sự quan tâm đặc biệt nhất; nhưng bà càng ve vãn ông, thì lông bờm của ông có vẻ càng dựng đứng lên — Đối với những lời ca tụng của bà, ông chỉ đưa ra những lời đáp lại rất ngắn gọn và khô khan — Hôm nọ bà gửi cho chúng tôi một giỏ dâu tây hảo hạng, mà ông đón nhận với những dấu hiệu ghê tởm, lẩm bẩm trích từ sách Aeneid, timeo Danaos et dona ferentes. Bà đã hai lần gọi Liddy vào buổi sáng để đi dạo bằng xe ngựa; nhưng bà Tabby lúc nào cũng nhanh nhảu (tôi đoán là theo chỉ thị của ông) nên bà ấy chẳng bao giờ có thể đi cùng cô cháu gái mà thiếu sự hiện diện của bà cô. Tôi đã cố gắng dò la ông Square-toes về vấn đề này; nhưng ông cẩn trọng tránh né mọi sự giải thích.

Kính gửi Phillips, giờ đây tôi đã viết kín cả một trang giấy, và nếu anh đã đọc đến tận dòng cuối cùng, tôi dám cá là anh cũng mệt mỏi hệt như

Đầy tớ khiêm nhường của anh, J. MELFORD

LONDON, ngày 2 tháng Sáu.