Ngày mai tôi sẽ khởi hành đi London, nơi tôi đã thuê sẵn phòng trọ tại nhà bà Norton ở quảng trường Golden. Dẫu không mấy mặn mà gì với Bath, tôi vẫn rời nơi này với chút tiếc nuối; bởi tôi phải chia tay một vài người bạn cũ mà rất có thể tôi sẽ chẳng bao giờ gặp lại nữa. Trong những buổi trò chuyện ở quán cà phê, tôi từng nghe nhiều lời ca tụng hết lời dành cho các tác phẩm của ông T—, một quý ông sinh sống tại đây, người chuyên vẽ tranh phong cảnh để tiêu khiển. Vốn không đặt nhiều lòng tin vào gu thẩm mỹ và phán đoán của mấy vị sành sỏi quán cà phê, lại chưa từng tìm thấy niềm vui lớn lao nào ở bộ môn nghệ thuật này, những lời khen chung chung ấy hoàn toàn không mảy may kích thích sự tò mò của tôi; thế nhưng, theo lời nài nỉ của một người bạn thân thiết, hôm qua tôi đã đến xem những bức tranh từng được tán dương nồng nhiệt ấy — thú thực, tôi không phải là kẻ am hiểu hội họa, dù rất yêu thích tranh ảnh. Tôi không cho rằng các giác quan của mình lại lừa dối tôi đến mức khiến tôi trầm trồ trước một tác phẩm tồi tệ; nhưng quả thực, tôi đã từng bỏ qua nhiều nét đẹp tuyệt vời trong những bức tranh có giá trị phi thường. Dẫu vậy, nếu tôi chưa đến nỗi mất sạch gu thẩm mỹ, thì vị quý ông trẻ tuổi ở Bath này chính là họa sĩ vẽ tranh phong cảnh xuất sắc nhất hiện còn sống: các tác phẩm của ông đã gây cho tôi một ấn tượng mạnh mẽ chưa từng có đối với bất kỳ bức tranh nào trước đây. Những tán cây của ông không chỉ mang sự trù phú của lá cành cùng sắc màu ấm áp làm say đắm lòng người; mà còn ẩn chứa một vẻ tráng lệ trong bố cục cùng tinh thần sống động trong cách thể hiện mà tôi không sao diễn tả nổi. Cách ông xử lý nghệ thuật sáng tối (chiaro oscuro), đặc biệt là những tia nắng chiếu rọi, thực sự tuyệt diệu cả về ý tưởng lẫn kỹ thuật thực hiện; và ông tài tình đến mức trong việc xử lý viễn cảnh cùng những khoảng cách trên biển qua một chuỗi các con tàu, thuyền bè, mũi đất và doi đất, đến nỗi tôi không khỏi có cảm giác như mình đang phóng tầm mắt ngắm nhìn một khoảng không gian ba mươi dặm ở hậu cảnh bức tranh. Nếu thời đại suy đồi và đang trượt dài vào cảnh hoang dã này vẫn còn chút gu thẩm mỹ cho sự tài hoa, thì tôi tin rằng nghệ sĩ này sẽ sớm tạo nên một tiếng vang lớn ngay khi các tác phẩm của ông được biết đến.

Hai ngày trước, tôi đã vinh dự đón tiếp ông Fitzowen đến thăm; vị này với vẻ vô cùng câu nệ đã đến vận động lá phiếu và sự ủng hộ của tôi trong cuộc tổng tuyển cử. Lẽ ra tôi không nên cảm thấy sốc trước sự trơ trẽn của con người này; dù rằng điều đó thật đáng chú ý, nếu xét đến những gì đã diễn ra giữa tôi và ông ta trong một dịp trước đây — Những chuyến viếng thăm này chỉ là thủ tục xã giao mà bất kỳ ứng viên nào cũng phải thực hiện với mọi cử tri; kể cả những người mà ông ta thừa biết đang bỏ phiếu cho đối thủ, kẻo lại rước lấy điều tiếng kiêu ngạo vào thời điểm mà ai nấy đều mong đợi ông ta phải tỏ ra khiêm nhường. Quả thực, tôi chẳng thấy có gì đê tiện bằng cung cách của một kẻ đi vận động tranh cử một chiếc ghế trong nghị viện — Sự khom lưng cúi đầu hèn hạ ấy (đặc biệt là trước các cử tri ở các khu bầu cử) tôi thiết nghĩ đã góp phần không nhỏ trong việc nuôi dưỡng thói hống hách nơi tầng lớp bình dân; một thứ thói hư tật xấu mà cũng như quỷ dữ, sẽ rất khó lòng dẹp bỏ. Dù thế nào đi nữa, tôi cũng có chút bối rối trước sự mặt dày của Fitzowen; nhưng tôi nhanh chóng lấy lại bình tĩnh và bảo rằng mình vẫn chưa quyết định sẽ bỏ phiếu cho ai, và cũng chẳng biết có nên bỏ phiếu cho bất kỳ ai không.—Sự thật là, tôi nhìn nhận cả hai ứng viên đều tệ hại như nhau, và sẽ tự coi mình là kẻ phản bội lại hiến pháp đất nước nếu bỏ phiếu cho bất cứ kẻ nào trong số đó. Giả như mọi cử tri đều đem điều suy ngẫm ấy áp dụng vào lương tâm mình, thì chúng ta đã chẳng phải lớn tiếng kêu ca về nạn mua bán phiếu bầu trong quốc hội. Nhưng tất cả chúng ta đều là một lũ tham lam nhũng lãng, đã đánh mất mọi liêm sỉ và chút danh dự tối thiểu, đến nỗi tôi đinh ninh rằng chẳng bao lâu nữa, chỉ có đức tính và lòng yêu nước mới là những điều bị nguyền rủa.

G. H—, một người thực sự nhiệt thành với lòng yêu nước và từng đại diện cho thủ đô qua nhiều khóa nghị viện liên tiếp, đã thổ lộ với tôi cách đây vài hôm trong ngấn lệ rằng ông đã sống hơn ba mươi năm tại thành phố London và làm ăn buôn bán với tất cả các thương gia có tiếng tăm ở đây qua nhiều thế hệ; thế nhưng, trước sự chứng giám của Chúa, trong suốt cuộc đời mình, ông chưa bao giờ tìm được quá ba hay bốn người mà ông có thể gọi là hoàn toàn lương thiện: một lời thổ lộ khiến tôi chạnh lòng hơn là ngạc nhiên, bởi bản thân tôi cũng chỉ tìm được rất ít người đáng kính trong số các mối quan hệ của mình, đến mức họ chỉ đóng vai trò như những ngoại lệ — mà theo thuật ngữ của mấy tay chuyên nghiên cứu ngữ pháp, chính là những điều xác nhận và chứng minh cho một quy tắc chung.—Tôi biết anh sẽ bảo rằng G. H— đã nhìn nhận mọi việc qua lăng kính định kiến mờ mịt, và tôi thì đang bị cay đắng gặm nhấm—Có lẽ anh nói đúng một phần; vì tôi nhận ra rằng quan điểm của tôi về con người, cũng giống như thủy ngân trong nhiệt kế, cứ lên xuống thất thường theo sự thay đổi của thời tiết.

Xin hãy giải quyết sổ sách với Barnes; lấy toàn bộ số tiền của tôi đang nằm trong tay hắn và đưa cho hắn giấy biên nhận. Nếu anh thấy rằng Davis có đủ vốn liếng hoặc uy tín để quản lý trang trại cho đàng hoàng, hãy miễn khoản tiền thuê nhà đang còn nợ cho hắn, điều này sẽ khích lệ tinh thần làm việc của hắn; vì tôi biết chẳng có gì khiến một người nông dân nhụt chí bằng ý nghĩ đang nợ đần chủ nhà. Hắn sẽâm thầm chán nản, xao lãng công việc và cứ thế trang trại sẽ lụn bại. Con mụ Tabby mấy ngày nay cứ làu bàu mãi về tấm da cừu mà Williams, tên tá đắp, đã xin tôi khi hắn đến Bath lần trước. Xin anh hãy lấy lại nó, đền cho y đúng giá trị của tấm da để tôi có được chút yên ổn trong cái nhà này; và bảo hắn cứ ngậm miệng lại nếu còn muốn giữ cái nghề của mình — Ồ! Tôi sẽ chẳng bao giờ dám coi thường hay chỉ trích bất kỳ người nghèo khổ nào vì tội sợ vợ nữa; khi bản thân tôi thừa ý thức được mình buộc phải luồn cúi trước một con quỷ cái trong nhà; dù cho (tạ ơn Chúa) ả không phải là kẻ trói buộc cuộc đời tôi trên cỗ xe hôn nhân — Ả đã gây sự với đám gia nhân trong nhà chuyện tiền típ lộc; và những lời mắng chửi cay nghiệt cứ thế dội qua dội lại từ cả hai phía, khiến tôi phải lén lút dỗ dành mụ đầu bếp và cô hầu phòng. Anh không thể tìm nổi một quý ông nghèo nào xứ Wales để gánh hộ cái món nợ quý hóa này cho

Bạn của anh, MATT. BRAMBLE BATH, ngày 19 tháng 5.