“Gái Mễ Chi, trai Tú Đắc”, phàm là người Thiểm An, hầu như ai cũng biết câu nói này. Theo “Mễ Chi huyện chí” ghi chép: Mỹ nhân thiên hạ thời Tam Quốc là Điêu Thuyền chính là người Mễ Chi. Thế nhưng, điều thực sự khiến Mễ Chi nổi tiếng thiên hạ, e rằng vẫn là Lý Sấm thời Sùng Trinh.

Đối với Đại Minh, Lý Tự Thành là một nhân vật không thể bỏ qua, chính hắn đã vào kinh sư, bức chết Liệt hoàng phải tuẫn quốc, hắn cũng phải chịu trách nhiệm cho việc Mãn Thanh nhập quan, chịu trách nhiệm cho cái chết thảm thương của hàng ức vạn đồng bào.

Năm Hưng Càn thứ bảy, mùng chín tháng tư, một đội kỵ binh xông vào huyện Mễ Chi. Ngoài cửa thành huyện lính, huyện thừa cùng các hương thân phụ lão quỳ nghênh đón đám kỵ binh này, điều này cũng đồng nghĩa với việc Mễ Chi đã quay về với Đại Minh.

Vài ngày sau, huyện lệnh và các quan lại nha thự do Lại bộ phái đến đã đặt chân tới Mễ Chi. Bách tính Mễ Chi cuối cùng cũng thở phào nhẹ nhõm, ít nhất thì không có sự trả thù như trong tưởng tượng của họ. Thế nhưng ngay khi vừa mới thở phào, quan phủ đã ban xuống một đạo lệnh.

Chiếu theo bước đầu tiên của pháp quy di dân do bệ hạ khâm định, trước tiên là dời đi những người tha hương bên ngoài cảnh giới Thiểm Tây. Mặc dù Thiểm Tây đã trải qua cơn đại hạn thời Sùng Trinh, trải qua mấy năm trời hạn hán không mưa, hàng triệu người trở thànhlưu khấu, hàng triệu người chết vì thiên tai, nhưng hơn chục năm nay, nơi đây vẫn xem như mưa thuận gió hòa, đất rộng người thưa, thế nên cũng thu hút không ít bách tính từ Sơn Tây và những nơi khác tới. Những người ngoại tỉnh này ít nhất cũng có tới mấy vạn người. Trong số đó, có người tuy đã dựng nghiệp an cư tại đây, lấy vợ sinh con, trải qua hơn chục năm gian khổ, chắt chiu dành dụm, có lẽ đã tậu được chút ít điền sản, sống qua ngày cũng xem là tạm ổn. Nhưng cũng có những kẻ tha hương vẫn sống cảnh màn trời chiếu đất, buộc phải ăn mày dọc đường để sinh mưu sinh. Đương nhiên, trong đám ăn mày này cũng có không ít người bản xứ.

Khi quan phủ địa phương dán cáo thị “Thiên dân” (Di dân) lên, những bách tính đã an cư lạc nghiệp kia có lẽ vẫn còn chút lưu luyến nơi này, có chút không nỡ rời xa. Ngược lại, nhóm sau thì tỏ ra vô cùng phấn khởi, nhất là khi họ hiểu rõ triều đình muốn ban đất cho họ, để họ đến nơi khác cày cấy sinh sống, từ nay có thể an cư lạc nghiệp, thì chẳng hề do dự chút nào. Dù sao đi nữa, đối với họ mà nói, đi đâu chẳng là đi.

Hơn nữa, quan phủ còn hứa hẹn trên cáo thị rằng mỗi người còn được nhận một khoản lộ phí, tội gì mà không làm? Thế nên, với nhóm người này chẳng tốn mấy lời, bảo đi là đi ngay. Còn về phần nhóm ăn mày phía sau, đó quả thực là đại hỷ lâm môn từ trên trời rơi xuống. Mặc dù một số kẻ trong số họ đã quen với lối sống không làm mà vẫn có ăn, nhưng quân lệnh như sơn, những kẻ không muốn đi đều bị tuần tra và binh lính trực tiếp bắt giữ, rồi tống thẳng vào đội ngũ di dân.

Từ khi cáo thị di dân được dán lên, trước cửa nha môn các huyện khắp Thiểm Tây đều kê hai chiếc bàn dài, cắt cử bốn năm tên nha dịch chuyên lo việc di dân cho những người này. Chiếu theo pháp quy di dân của triều đình: mỗi đinh có thể lĩnh mười đồng ngân nguyên tệ. Số tiền này đủ cho chi phí dọc đường của họ, lại có thể sắm sửa y phục mới, chăn nệm mới, đương nhiên còn có cả chi phí ăn ở dọc đường. Thật ra, chi phí khoản này không lớn lắm, dẫu sao đối với dân di dân, quan phủ đã có kế hoạch sẵn, dọc đường sẽ cung cấp lương thực cho họ, đến Đồng Quan sẽ cho họ lên tàu hỏa, rồi lại xuống thuyền đi về hướng Đông Bắc.

Đương nhiên, ngoài những người tha hương và ăn mày này ra, bách tính không đất hoặc ít đất cũng nằm trong hàng ngũ này. Chỉ có điều khác với nhóm trước bắt buộc phải di dời, nhóm sau hoàn toàn dựa trên nguyên tắc tự nguyện. Từ ngày cáo thị di dân được dán lên, quan phủ các nơi ngày nào cũng có người đến làm thủ tục di dân.

Ở Mễ Chi cũng vậy, chỉ có điều số lượng không nhiều lắm. Mấy ngày nay, mỗi ngày cũng chỉ có tầm chục người, trong đó phần lớn là già trẻ lớn bé đùm đề, gánh gánh gồng gồng mang theo hành lý, từng nhóm ba năm người kéo đến trước cửa nha môn huyện, hầu hết đều mang vẻ nghèo túng khốn cùng. Đối với những người này, họ vốn dĩ đã chạy nạn đến đây, nay chẳng qua chỉ là đổi chỗ khác để chạy nạn mà thôi, huống chi quan phủ còn nói, đến nơi không chỉ có ruộng mà còn có cả trâu.

Thấy một tráng đán y phục đầy miếng vá bước tới, lại dịch ngồi sau bàn bèn cất tiếng hỏi.

“Ngươi là người phương nào?”

Hán tử kia vội vàng rụt rè đáp.

“Bẩm lời quan gia: Tiểu nhân là người Vận Thành, Sơn Tây, hơn hai mươi năm trước vì tránh chiến loạn nên mới trốn đến đây.”

Người tiếp theo, có lẽ là người Hà Nam. Còn rốt cuộc có phải hay không thì quan phủ cũng chẳng truy cứu. Năm xưa Lý Sấm ở Hà Nam, Sơn Tây từng ép buộc hàng chục vạn bách tính làm binh lính, trong số đó không ít người đã phân tán khắp nơi trên đất Thiểm Tây. Nếu không có cáo thị của quan phủ, họ sẽ lấy vợ sinh con, cắm rễ tại đây, và cuối cùng con cháu đời sau của họ sẽ trở thành người Thiểm Tây.

Chỉ là lúc này, vận mệnh của họ đã thay đổi.

Lại dịch liếc nhìn hắn, sau khi hỏi rõ nhà hắn có mấy miệng ăn, liền ghi tỉ mỉ tên họ, nam hay nữ, tuổi tác ngày sinh, quê quán bản quán vào sổ hộ tịch, đồng thời bắt ấn tay dưới tên họ, rồi đoạn nói.

“Cầm lấy, đây là di dân khoán của ngươi, lập tức lên đường quay về, không được phép sai sót, phải đến Đồng Quan trong thời hạn quy định. Đến đó sẽ có quan phủ an trí thống nhất, khi đến nơi ở mới, quan phủ sẽ phân đất cho ngươi, phát cho nông cụ. Không có di dân khoán này, ra khỏi Đồng Quan sẽ bị coi là ăn mày, bị lưu đày ra hải ngoại làm khổ dịch, rõ chưa?”

Hán tử bên này vội vàng đáp lời.

“Rõ, rõ, thảo dân rõ rồi!”

Dù vậy, vẫn chưa xong, trên mu bàn tay họ còn phải đóng một dấu mực xanh, trên đó có chữ “Di”. Chặng đường ăn uống tiếp theo của họ đều phải dựa vào dấu ấn này. Đóng dấu xong xuôi, họ mới được sang bàn thứ hai để lãnh ngân nguyên tệ.

Làm xong xuôi mọi việc, những người này mới có thể dắt già bồng trẻ lên đường. Chưa đầy hai tháng, khắp các nơi ở Thiểm Tây đã tiễn đi vỏn vẹn hơn một vạn tám nghìn bốn trăm người tha hương và ăn mày. Rốt cuộc họ đến Thiểm Tây bằng cách nào, rốt cuộc năm xưa là theo giặc hay thực sự là chạy nạn? Chẳng ai buồn truy cứu cả, phần lớn họ đến từ Hà Nam, Sơn Đông và Hồ Quảng, thậm chí còn có cả Nam Trực Lệ v.v.

Chẳng ai quan tâm đến xuất thân của họ, dẫu sao đối với quan phủ mà nói, việc những bách tính này di dời có nghĩa là vùng Đông Bắc có thêm gần hai mươi vạn bách tính. Còn đối với những bách tính vui mừng rời khỏi Thiểm Tây mà nói, họ chẳng hề biết mình sẽ đi Đông Bắc, thậm chí họ còn tưởng triều đình sẽ an trí họ ở Trung Nguyên, thậm chí còn mơ tưởng đến chuyện được trở về quê hương.

Quan phủ không giải thích quá nhiều, bách tính cũng có sự hiểu lầm như vậy, nhưng điều đó chẳng hại gì đến đại cục. Cho dù đợi đến lúc họ phản ứng lại, e rằng cũng đã muộn màng rồi.

Còn đối với bách tính bản địa mà nói, bỗng dưng tống khứ được từng ấy người ngoại tỉnh “quay về nguyên quán”, bách tính khắp nơi ở Thiểm Tây cảm thấy vô cùng vui mừng. Dù sao thì đất mà người ngoại tỉnh chiếm giữ đều là đất của họ, nay những người ngoại tỉnh đó đi rồi, chẳng phải đất đai họ để lại đều thuộc về người bản địa hay sao?

Mà đối với bách tính bản địa, họ hoàn toàn không biết rằng màn mở đầu của việc di dời này chỉ vừa mới bắt đầu. Những người vừa quay về dưới sự cai trị của Đại Minh vẫn ngoan ngoãn phối hợp với quan phủ để đăng ký lại hộ tịch. Mỗi khi đăng ký hộ tịch, tuần tra đều nhắc nhở họ rằng, hiện nay Đại Minh đã không còn thu đinh ngân nữa, cho nên không việc gì phải giấu giếm nhân đinh cả! Để họ yên tâm, thậm chí quan lại còn bảo tú tài biết chữ trong thôn đem hoàng bảng từng dán ở Quan Nội dán lại một lần nữa để cáo tri bách tính, giúp họ yên tâm đăng ký hộ khẩu.

Đến tháng bảy, ngay lúc bách tính đã quen với sự thống trị của Đại Minh, bắt đầu cắt tóc lại và ôm ấp những mơ ước tốt đẹp cho năm tới, họ hoàn toàn không biết rằng cái gọi là pháp lệnh “đăng ký” này chỉ là để chuẩn bị cho công cuộc di dời sâu rộng hơn mà thôi.

Cuối tháng bảy, một bản công văn từ Tây An được gửi xuống các huyện, huyện Mễ Chi cũng không ngoại lệ.

Cáo thị của quan phủ vừa được dán lên, con phố Hồng Động vốn dĩ vô cùng náo nhiệt phồn hoa bỗng chốc trở nên vắng tanh lạnh ngắt, bách tính đều trốn cả vào trong nhà, trên khuôn mặt ai nấy đều hiện lên vẻ không thể tin nổi.

Chuyện này là thế nào?

Không phải nói chỉ di dời người ngoại tỉnh, cùng với những người không có đất và ít đất thôi sao?

Sao bây giờ, tất cả mọi người đều phải di dời hết vậy?

Bách tính tìm cách đóng cửa để trốn tránh cảnh này, nhưng những tên tuần tra lại khua chiêng gõ mõ, đi khắp các con hẻm gõ cửa từng nhà để đôn đốc.

“Triều đình có chiếu, đất đai Thiểm Tây qua ngàn năm khai khẩn, địa lực đã cạn kiệt, cho dù là năm được mùa thì thu hoạch cũng chỉ vừa đủ qua quýt đắp đổi qua ngày, hoàng thượng (bệ hạ) nhân từ... dời bách tính Thiểm Tây đến nơi khác, phân chia ruộng đất, phát cho nông cụ, trâu cày, mỗi người phát mười đồng ngân nguyên tệ, ba năm không thu điền phú, vừa lợi nước vừa lợi dân...”

Thế nhưng mặc cho nha dịch tuần tra có hô hào thế nào, chẳng ai thèm đếm xỉa tới. Chẳng đến mức vạn bất đắc dĩ, có ai muốn rời quê cha đất tổ đi tha hương chứ. Không còn cách nào khác, những nha dịch được lưu dụng liền số đành phải lôi pháp quy di dân ra.

“Chiếu theo pháp quy di dân của triều đình, di dân không tuyệt tông tự, nhà hai đinh thì giữ lại một, từ hai khẩu trở lên, bất kể bao nhiêu, cũng chỉ giữ lại một đinh! Kẻ đáng dời một kẻ không tha, muốn trốn cũng không trốn được, muốn chạy cũng chẳng chạy thoát. Kẻ nào dám trái lệnh, lưu đày ngàn dặm!”

Theo tiếng hô hào khua chiêng gõ mõ của đám nha dịch tới gần, người ta vội vàng đóng cửa then cài, già trẻ một nhà trốn tránh cả vào trong. Ngõ hẻm phố xá trong chớp mắt trở nên trống không chẳng một bóng người, dường như họ cho rằng cứ đóng cửa lại thế này là có thể trốn tránh được tất cả.

“Không sao cả!”

Nghe xong báo cáo của đội trưởng tuần tra, Tôn Ngọc Dân — vị tri huyện Mễ Chi mới nhậm chức được mấy tháng — vẫn thản nhiên tiếp tục đánh cờ với ty hình sứ huyện.

“Tiếp tục thông cáo các hương, thông cáo năm ngày sau, rồi gom địa bảo các thôn lại, mang theo sổ hộ khẩu, đến từng hộ thông báo cho họ.”

“Huyện tôn đã suy nghĩ kỹ rồi chứ?”

Ty hình sứ đi một nước cờ rồi hỏi.

“Có những lúc, cho dù anh hay tôi có không muốn đến đâu thì cũng chỉ đành làm vậy thôi. Việc di dời này liên quan đến đại kế trăm năm của triều đình, nếu không dời, e rằng khó tránh khỏi tương lai lại sinh ra một kẻ như Lý Sấm...”

Đối với triều đình mà nói, một xuất phát điểm của việc di dân chính là để ngăn chặn sự tái xuất hiện của Lý Sấm. Dời bách tính từ nơi “đất chật người đông” đến chốn “đất rộng người thưa” có thể triệt để hạn chế khả năng bùng nổ nạn đói, từ đó tránh việc lại sinh ra một tên Lý Sấm nữa.

“Nếu bách tính phản kháng thì phải làm sao?”

“Điều binh! Hiện nay ở Thiểm Tây có cả chục vạn đại gia đang đóng quân ở đây đấy!”

Mọi thứ đều nằm trong kế hoạch. Trong mấy ngày tiếp theo, nha dịch không còn cách nào khác, đành phải kéo theo địa bảo các thôn, mang theo sổ hộ khẩu vừa mới đăng ký, gõ cửa từng nhà từng hộ.

“Này, mở cửa, mở cửa mau!”

“Mau mở cửa ra, không mở nữa là ta phá cửa đấy nhé!”

Gõ hồi lâu, cuối cùng cũng có người mở hé cửa.

“Chuyện gì thế hả?”

Nha dịch giật lấy sổ hộ khẩu từ tay địa bảo, lật sột soạt một trận.

“Nhà ngươi có mấy miệng ăn?”

Người nọ lập tức lớn giọng la lối.

“Trên đó chẳng viết rành rành rồi còn gì, sáu người.”

Nha dịch liền lớn tiếng nói.

“Phụng thánh chỉ của hoàng đế Đại Minh, nhà ngươi phải dời đi năm người, giữ lại một người.”

Người kia vừa nghe xong liền sập mạnh cửa lại, rồi đứng sau cánh cửa la mắng.

“Muốn dời thì tự mà dời, cháu chắt nhà chúng mày mới dời ấy!”

“Đây là vương pháp của triều đình!”

“Bảo dời là dời, đây là thứ vương pháp quái quỷ gì vậy, từ xưa đến nay, chỉ có chuyện hoàng đế không giết thường dân lương thiện, cớ sao lại bắt bọn tao phải dời!”

“Đúng thế, không dời!”

Từ khoảng sân nhà bên cạnh vọng lại một trận hò hét.

“Không dời, có chết cũng không dời, muốn chết thì cũng phải chết ở Mễ Chi này!”

Thấy có vẻ đã chọc giận đám đông, nha dịch liền lớn tiếng quát.

“Những chuyện này tao quản không nổi nhiều thế! Hoàng đế có thánh chỉ, kẻ đáng dời thì bắt buộc phải dời, muốn trốn cũng không trốn được, muốn chạy cũng chẳng chạy thoát! Bây giờ ăn nói tử tế mà không chịu dời, đợi đến lúc triều đình phái binh đến thì sẽ không còn dễ nói chuyện như anh em hương thân chúng ta lúc này đâu đấy!”

“Phái binh á, chúng mày cứ bảo họ phái đi! Năm xưa ép ra được một Lý Sấm, khéo phen này lại ép ra thêm một Trương Sấm, Triệu Sấm nào nữa cho coi...”

Bị người sau cánh cửa vả cho một câu cứng họng, nha dịch tức thì câm như hến. Đúng lúc ấy, hắn nhìn thấy hai tên tuần tra đang đi tới.

“Vừa rồi là kẻ nào nói muốn lòi ra Trương Sấm với Triệu Sấm thế hả...”

“Lý gia, Lý gia, không, không có...”

Bị ánh mắt trừng trừng của gã kia nhìn thấu, nha dịch liền chỉ vào cánh cửa nói.

“Chính là nhà này.”

Tên tuần tra nọ lại bước tới gõ cửa nhà đó, rồi cất giọng nói.

“Mở cửa! Ta là tuần tra trong huyện đây!”

Gào thế nào cũng không mở, tên tuần tra cũng chẳng khách khí nữa, trực tiếp cầm sổ hộ khẩu lên và nói.

“Trương Điền Phong, ngươi dám xúi giục chống lại lệnh di dân của triều đình, nay chiếu theo pháp lệnh tương ứng, cưỡng chế di dời toàn bộ tam tộc trong nhà!”

“Quan gia, tiểu nhân không, không có...”

Tiếng người sau cánh cửa còn chưa dứt, tên tuần tra đã sa sầm nét mặt lạnh lùng ra lệnh.

“Phá cửa ra!”

Còn chưa đợi nha dịch tìm khúc gỗ đến để phá cửa, cánh cửa đã được bách tính bên trong tự mở tung ra. Cả một sân bách tính đều quỳ rạp dưới đất, kẻ đứng đầu liên tục dập đầu lạy lấy lạy để.

“Quan gia, quan gia, tiểu nhân dẫu có gan bằng trời cũng không dám làm loạn đâu ạ. Nhà tiểu nhân trên có già dưới có trẻ, thực sự là không thể di dời được đâu...”

Vừa nói vừa dập đầu liên hồi.

“Quan gia mở ơn rộng lượng, quan gia mở ơn rộng lượng cho...”

Tên tuần tra mặt không biểu cảm chằm chằm nhìn hắn, đoạn cất giọng lạnh lùng.

“Đứng dậy cho ta! Ngươi có đúng một canh giờ để thu dọn hành lý. Sau một canh giờ nữa, căn nhà này... san bằng!”

Một câu “san bằng” khiến sắc mặt Trương Điền Phong thay đổi ngoắt ngoéo, mặt cắt không còn giọt máu, hắn lẩm bẩm.

“Sao, sao lại có thể thế này, sao lại thế này chứ...”

Trong tiếng lẩm bẩm của hắn, đám phụ nữ và trẻ nhỏ trong sân ôm nhau khóc thành một mảnh. Bọn họ hoàn toàn không ngờ lại có kết cục thế này, chẳng qua chỉ nói nhảm một câu, mà cái giá đổi lại lại là thế này đây.

“Còn cả hàng xóm láng giềng hai bên nữa, gom lại di dời tất! Cho họ một canh giờ để thu dọn hành lý, nếu có kẻ nào dám kháng lệnh!”

Tên tuần tra mặt lạnh như băng nhìn đám bách tính khắp sân, đoạn lạnh lùng nói.

“Trói lại cho ta! Bọn chúng muốn di cũng phải di, mà không muốn di cũng phải di! Cứ lề mề chậm chạp thế này, thì bao giờ mới xong việc hả!”