Gần đến tết Trung thu, theo tập tục của giới sĩ lâm trong hàng ngàn hàng trăm năm qua, những người trong giới sĩ lâm lại thi nhau tổ chức các buổi tụ hội đủ loại. Trong chốc lát, các tác phẩm thơ từ mới mẻ lại càng xuất hiện lớp lớp không dứt. Mặc dù giới sĩ lâm truyền thống đang dần suy tàn, nhưng trong mười năm qua, một tầng lớp sĩ lâm mới đã xuất hiện ở Đại Minh — giới sĩ lâm cũ vì để truyền thừa không chỉ tiếp thu các "học sĩ" của thư viện đại học, mà thậm chí còn chủ động thực hiện cái gọi là văn võ hợp lưu thông qua các phương thức như kết thông gia.

Những huân quý, huân sĩ từng bị giới sĩ lâm xem thường cũng chủ động nghiên cứu văn chương. Tất nhiên, họ không hề vứt bỏ chữ "võ", và chính trong quá trình này, một tinh thần sĩ lâm đề cao trung quân, tín nghĩa, liêm sỉ, thượng võ và danh dự đã thay thế tinh thần sĩ lâm thời cũ.

Trong quá trình này, nói là sĩ lâm truyền thống đã thay đổi huân sĩ, chi bằng nói thời đại đã thay đổi sĩ lâm truyền thống, khiến họ từ những văn sĩ trói gà không chặt biến thành những kẻ sĩ tay cầm gươm giáo, sẵn sàng xả thân vì nghĩa bất cứ lúc nào. Giá trị quan của kẻ sĩ truyền thống thời Xuân Thu Chiến Quốc lại một lần nữa xuất hiện trên mảnh đất này.

Trong quá trình đó, thói "khẩu pháo" chuyên bới móc mép mép thời cũ đã biến mất. Sự biến mất này là do thói quen của người nhà võ — đối với những lời lăng mạ sỉ nhục đến danh dự cá nhân, họ sẽ trực tiếp chọn cách dùng quyết đấu để giải quyết vấn đề.

Quyết đấu vì danh dự, không màng tính mạng!

Đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa sĩ lâm mới và sĩ lâm cũ. Chính vì thế, cái thói khẩu pháo từng dùng câu "dũng khí của kẻ thất phu" để khinh miệt kẻ khác, tùy tiện khoa trương tài ăn nói trong chớp mắt đã biến mất hoàn toàn chỉ trong hai ba năm ngắn ngủi. Giận dữ lên thì máu chảy năm bước. Những kẻ khẩu pháo đối mặt với quan niệm danh dự mới đã bước vào ngày tàn của chúng.

Đôi khi những thứ thoạt nhìn có vẻ lạc hậu lại thường có thể phát huy tác dụng bất ngờ.

Tuy nhiên, sĩ lâm truyền thống vẫn có sức ảnh hưởng riêng của họ. Chẳng hạn như các buổi tụ hội của kẻ sĩ, văn nhân mặc khách nâng chén vui cười, tặng thơ từ cho nhau đều là tập tục của sĩ lâm cũ. Giờ đây, sĩ lâm Đại Minh vẫn tiếp nối tất cả những điều đó, không hề có bất kỳ thay đổi nào chỉ vì bên hông họ đã giắt thêm đao kiếm.

Xung quanh dịp Trung thu, hễ là công viên hay tư gia đều có vô số buổi thi hội. Ngay cả những huân thần, huân sĩ vốn tự hào mặc quân phục ngày thường cũng lần lượt cởi bỏ quân phục, thay bằng áo đoàn lĩnh, ngâm thơ vẽ trăng ở đó hệt như những kẻ sĩ bình thường.

"Lại là một buổi tụ hội nhàm chán, tại sao người đọc sách lúc nào cũng thích làm những chuyện thế này nhỉ?"

Đỡ người bạn say khướt leo lên xe ngựa, ngẩng nhìn vầng trăng sáng vằng vặc trên trời, người thanh niên thầm thở dài một tiếng, miệng không ngừng cười nói "cáo biệt" với những thư sĩ nửa say đang đi lướt qua bên cạnh. Khác với những người khác, thanh niên này dù mặc áo đoàn lĩnh, nhưng trong từng cử chỉ lại mang theo khí chất đặc trưng của người quân nhân.

"Thực học, thi thư, võ công... văn điềm võ hi..."

Có lẽ là đã say, hắn ngồi trên xe vẩn vơ suy nghĩ miên man. Những thư sĩ quen biết qua lại trong mấy ngày nay chỉ khiến hắn cảm nhận được một trận mê mẩn. Trong những tờ báo và sách vở mà hắn đọc, đều nói khí tiết của các sĩ đạiu đời nay vượt xa bất kỳ thời đại nào trước đây, ngay cả văn sĩ cũng vô cùng cương liệt.

"Chẳng phải nói hễ là văn sĩ thì uy vũ bất khuất, thất phu bất khả đoạt chí sao? Tại sao những gì ta nhìn thấy lại là một khung cảnh văn điềm võ hi chứ?"

Vừa liếc nhìn người bạn đang ngủ say bên cạnh, hắn nhỏ giọng nói với xa phu.

"Đi chậm thôi."

Rõ ràng người thanh niên dường như không mấy hài lòng với tất cả những gì mình chứng kiến. Trong khoảng thời gian gần đây, hắn đã kết giao với người đọc sách, cũng kết giao với không ít huân sĩ, nhưng hắn lại cảm thấy có chút thất vọng.

Mặc dù văn nhân đeo đao kiếm, huân sĩ mặc áo nho, thoạt nhìn cả hai hòa làm một thể, thế nhưng hắn vẫn cảm thấy dường như cả hai bên đều quá gượng ép. Sự gượng ép ấy thậm chí còn khiến hắn sinh ra ảo giác văn điềm võ hi.

Võ và văn, tại Đại Minh năm Hưng Càn thứ mười bảy, kết hợp với nhau theo một cách thức đặc biệt, hòa quyện và dung hợp lẫn nhau. Mà trong quá trình đó tự nhiên sẽ có những điểm đột ngột, đến mức khiến người ta cảm thấy khó chịu.

Đúng lúc này, thanh niên nghe thấy tiếng lẩm bẩm trong cơn say của người bạn.

"...cái thư sĩ vạn hộ hầu."

Rõ ràng là ngay cả trong mơ, y vẫn đang khao khát cái phong thái vạn hộ hầu đó.

Không có công huân quân sự thì không được phong tước!

Đại Minh coi trọng quân công, thực học, xem nhẹ văn trị, đây là điều mà thiên hạ ai ai cũng biết.

"Lẽ nào văn trị võ công của Đại Minh sau này lại không ra thể thống gì như thế này sao?"

Hơi thất vọng lắc đầu, người thanh niên lại một lần nữa tự lẩm bẩm một mình. Cuối cùng, ánh mắt hắn nhìn về phía đằng xa, thấp giọng lẩm bẩm.

Huân sĩ đã như vậy, những huân quý kia sẽ có bộ dạng thế nào đây?

Thanh niên tự nhiên nghĩ đến những huân quý được mệnh danh là "cột trụ đế quốc". Khác với bất kỳ thời đại nào trong quá khứ, triều Hưng Càn vô cùng coi trọng và tôn sùng huân quý. Trong quân đội, rất nhiều huân quý đảm nhận các chức vụ quan trọng. Mặc dù phần lớn huân quý chủ yếu nắm giữ chức vụ trong quân, nhưng cũng không ít huân quý sau khi xuất ngũ mười mấy năm vẫn đảm nhiệm chức vụ ở địa phương, hơn nữa tiếng tăm rất tốt. Thế nhưng, đối với người thanh niên mà nói, vì không có kênh tiếp xúc nên tự nhiên hắn không hiểu rõ những người đó. Hắn lại càng lo lắng những huân quý nhờ vào quân công năm xưa mà một bước thành "quân công hầu" liệu có giống như huân quý trong sử sách hay không — đời đầu của họ thì còn có ích, nhưng con cháu đời sau lại chìm đắm trong quân công của tổ tông, phần lớn đều là đám công tử bột. Nếu như thế này, vậy tương lai của Đại Minh phải làm sao đây?

Nghĩ đến đây, thanh niên tự nhiên liên tưởng đến Đại Minh trước thời Liệt Hoàng. Đại Minh hiện tại cũng giống như quá khứ, đều do huân thần đảm nhiệm các chức vụ quân sự cao cấp nhằm đạt được mục đích bảo vệ hoàng thất. Thế nhưng dưới sự bảo vệ của chế độ thế tập, việc bồi dưỡng huân thần thu lại hiệu quả vô cùng ít ỏi, cuối cùng thường không quá mấy tên công tử bột. Huân thần nhậm chức chẳng những không phát huy được chức năng vốn có, mà còn làm trầm trọng thêm tình trạng phế lãng và hủ bại của chính trị quân sự.

Đây há lại là phúc khí của Đại Minh sao?

Chính vì còn trẻ, cho nên hắn có những nỗi lo riêng của mình. Có lẽ trong ký ức của hắn không hề trải qua bài học kinh nghiệm đau thương về việc cạo tóc đổi áo, thậm chí ký ức về tất cả những chuyện đó rất mơ hồ, nhưng những trang sử đẫm máu từng câu từng chữ nhìn thấy từ sách vở lại khiến hắn mãi mãi không thể nguôi ngoai.

"Nên đi Trung Đô, đến đó xem thử, có lẽ ở nơi đó vẫn có thể tiếp xúc được với một vài huân quý..."

Ở Đại Minh, nơi tập trung nhiều huân thần nhất, một là Nam Trực Lệ, hai là Giang Tây, ngoài ra còn có Phúc Kiến. Xét về nguyên nhân, là vì các tướng lĩnh do Mân Vương lãnh đạo trong chiến dịch Bắc phạt năm xưa phần lớn đều là người Phúc Kiến, còn bệ hạ khởi binh ở Giang Âm, đặt nền móng cơ nghiệp ở Giang Bắc, tướng lĩnh dưới quyền tự nhiên phần lớn là người Nam Trực Lệ, trong khi Trương Hoàng Ngôn lấy Giang Tây làm gốc rễ, dưới quyền tự nhiên người Giang Tây chiếm đa số.

Năm Hưng Càn thứ nhất, hoàng đế vừa đăng cơ luận công ban thưởng, Trung Nghĩa quân, Trịnh gia quân, các cánh quân Minh ở khắp nơi do Trương Hoàng Ngôn làm chủ phần lớn tướng lĩnh đều được phong công bá hầu, còn có rất nhiều sĩ quan được phong huân sĩ. Sau đó, việc cắt giảm quân đội của quân Minh khiến hàng ngàn quan võ trong quân xuất ngũ trở về quê hương, họ một bước hóa thân thành danh lưu địa phương, đóng vai trò là tầng lớp xã hội nằm giữa quan phủ và dân gian, kết nối chính quyền với xã hội, phối hợp lẫn nhau với quan phủ để cùng quản lý xã hội.

Trương Nghĩa mang tước vị Bình Hương Hầu, cũng giống như đại đa số huân thần không có chức vụ công quyền, từ hơn chục năm trước sau khi giải thể quân đội, bỏ chức vụ quân sự là đã trở về quê hương, xây dựng lại đại trạch họ Trương ở quê nhà. Năm xưa khi Trương Hoàng Ngôn vào Giang Tây, hắn từng dẫn hơn ngàn tử tế đồng hương đi theo đầu bôn (đầu bạt - đầu quân), cuối cùng những người đó phần lớn cũng đều công thành danh toại — cho dù bị giải tán thì cũng nhận được điền sản huân công đáng có, dẫu cho họ buộc phải di dời đến Tứ Xuyên và những nơi khác. Nhưng dù là như vậy, cũng đủ khiến cho hắn ở quê nhà, ở Bình Hương sở hữu địa vị vô cùng đặc biệt. Địa vị này không phải vì tài sản của hắn có thể xếp hàng đầu ở Giang Tây, mà là vì hắn đã mưu tính rất nhiều phúc lợi cho tử tế quê nhà.

Trương Nghĩa mang tước hiệu Bình Hương Hầu không cần làm bất cứ chuyện gì cũng có thể kiếm được thu nhập khổng lồ. Ông ta có hàng vạn mẫu ruộng ở Giang Tây và Hồ Bắc — đó là điền sản huân công của ông ta, tuy nhiên ruộng đất chẳng kiếm được bao nhiêu tiền, cho dù điền sản huân công của ông ta được miễn thuế, mỗi năm cũng chỉ thu về vỏn vẹn vài ngàn lượng mà thôi. Thứ thực sự khiến ông ta trở thành phú hào chính là than đá ẩn giấu dưới lòng đất Bình Hương, thông qua việc đầu tư mỏ than, ông ta đã trở nên vô cùng giàu có.

Dựa vào nguồn thu nhập hàng chục vạn lượng mỗi năm từ mỏ than, Trương Nghĩa trở thành người giàu nhất Giang Tây, nhưng ông ta cảm thấy mình vẫn thiếu thứ gì đó.

Cha của ông ta — một cử nhân thời Liệt Hoàng — hoàn toàn là một con người khác. Năm xưa quân Thanh nhập quan, đánh chiếm Giang Tây, ông ta cùng bạn bè khởi binh, thất bại thì tự sát. Chính người đầy tớ già đã cõng thi thể ông ta về nhà, rồi sau đó, Trương Thương Thủy dẫn quân tiến vào Giang Tây, Trương Nghĩa lúc đó hai mươi sáu tuổi đã dẫn dắt người trong làng đi đầu quân, một nghìn hai trăm người đồng hương, người trở về chưa đến sáu trăm.

Một nửa số người công thành danh toại, thì nửa còn lại đã ngã xuống.

Cũng chính vì thế, trong mấy năm qua, Trương Nghĩa mới năm nào cũng bỏ ra mấy vạn lượng bạc để trợ cấp cho con cháu các di tộc ở Giang Tây đi học, mặc dù thực tế bọn họ không hề cần đến — bọn họ đều thừa kế điền sản công huân do thế hệ đi trước đánh đổi bằng tính mạng.

Nhưng Trương Nghĩa vẫn hy vọng bản thân có thể làm được điều gì đó.

"Có lẽ, ta có thể làm nhiều việc hơn nữa..."

Nhìn hình bóng trong gương với mái tóc điểm bạc ở mai, Trương Nghĩa tự lẩm bẩm.

Có lẽ nên làm chút gì đó cho bách tính bình thường, có nên đề xuất điều này trong Tư Nghị Viện hay không?

Tư Nghị Viện là cơ quan tư nghị được xây dựng theo đặc chỉ của hoàng đế vào năm Hưng Càn thứ mười hai. Mặc dù hàng ngàn hàng trăm năm qua, sĩ phu đóng vai trò là tầng lớp xã hội đứng giữa quan phủ và dân gian, kết nối chính quyền với xã hội, phối hợp cùng quan phủ để quản lý xã hội, nhưng thực tế sự tham gia của họ lại không hề có bất kỳ tính hợp pháp nào.

Năm Hưng Càn thứ mười, khi bệ hạ đọc sử ban đêm, nhìn thấy điển tích tam lão hương, tam lão huyện thời nhà Hán có thể phản ánh chính tích của quan lại địa phương lên triều đình, thay triều đình giám sát quan lại địa phương, liền nghĩ đến sự hợp tác giữa sĩ phu và quan phủ, muốn đưa dư luận dân gian vào trong chế độ theo phương thức chế độ hóa, hợp pháp hóa và đại nghị chế. Sau đó, ngài thảo luận với các vị các thần về việc thiết lập một chế độ tương tự ở Đại Minh. Sau hai năm nghiên cứu, Đại Minh đã thiết lập tư nghị viện và cục tư nghị ở các nơi, các nghị viên đều là những sĩ phu công bằng, minh đạt.

Cũng chính từ lúc đó, Trương Nghĩa với tư cách là nghị viên Tư Nghị Viện tỉnh, là một huân quý, ông không cần thông qua bầu cử của Tư Nghị Viện phủ mà có thể trực tiếp bước vào Tư Nghị Viện tỉnh để làm nghị viên. Và chính tại Tư Nghị Viện, Trương Nghĩa đã tìm thấy giá trị tồn tại của mình. Ông có thể bàn luận về các công việc của bản thân tỉnh trong viện — ngân sách, quyết toán, công trái, công trình, v.v., cũng có thể giám sát sự được mất trong chính tích của quan lại địa phương, thậm chí nếu được thông qua, có thể trực tiếp dâng sớ lên nội các đề xuất xử lý quan lại dưới danh nghĩa Tư Nghị Viện.

Sự hào quang của các nghị viên hiện tại tuyệt đối không thua kém gì tam lão trong sử sách. Đáng tiếc là, trừ khi tuần phủ tỉnh triệu tập riêng nghị viên, nếu không Tư Nghị Viện tỉnh mỗi năm chỉ triệu tập ba lần họp mà thôi.

Đa số thời gian, cuộc sống của Trương Nghĩa đều vô cùng bình lặng.

Tuy nhiên, ông cũng có những chuyện đáng tự hào. Khi đoàn tàu phì phà hơi nước xuyên qua thung lũng nơi đây, ông đều cảm thấy tự hào vì điều đó — con đường sắt ấy chính là do một tay ông chủ trương xây dựng. Mặc dù mục đích ban đầu là vì than đá, nhưng đường sắt đã kéo Bình Hương kết nối chặt chẽ với toàn bộ Đại Minh. Trong nhiều năm qua, đường sắt từ lâu đã thay đổi cuộc sống của con người nơi đây, trở thành một phần trong cuộc sống của mọi người.

"Vẫn là mặc quân phục đi!"

Nhìn bản thân trong gương, sau khi trầm ngâm suy nghĩ hồi lâu, Trương Nghĩa đã chọn mặc quân phục. Hai tuần trước, ông nhận được bức điện tín do chính bệ hạ gửi tới. Bệ hạ sẽ triệu kiến ông, và hy vọng ông dẫn theo đứa con thứ cùng vào kinh, bày tỏ mong muốn tìm hiểu suy nghĩ của người trẻ tuổi. Giờ đây, ông đang chuẩn bị đến Trung Đô, ông buộc phải chuẩn bị sẵn sàng mọi thứ cho lần triệu kiến này.

Tuy nhiên, ông không cần phải mang theo đứa con thứ, bởi vì đứa con thứ hai của ông đang theo học tại thư viện ở Trung Đô. Còn về đứa con cả, thì đang ở tận Mũi Hảo Vọng — với tư cách là sĩ quan hải quân, con cả là người đi xa nhất trong nhà họ Trương.

Nhìn khung cảnh quê hương ngày càng phồn hoa ngoài cửa sổ tàu, Trương Nghĩa có thể thấy phương thức sinh hoạt của người dân đang trải qua những thay đổi trời lở đất.

Ngay lúc Trương Nghĩa bước lên tàu hỏa, hai người thanh niên cũng bước lên chuyến tàu đi Vũ Xương từ sân ga đông đúc ở Trường Sa, Hồ Nam.

"Á chà, cuối cùng cũng thoải mái hơn chút rồi!"

Bước vào toa hạng hai, Chu Minh mướt mồ hôi vì cảnh chen chúc ban nãy, có chút tò mò đánh giá toa tàu này. So với toa hạng ba đông đúc, người ở toa hạng hai không nhiều lắm. Hành khách trong toa, nhìn y phục trên người cũng có thể nhận ra, đại khái đều là sĩ phu. Dù sao thì giá vé toa hạng hai đắt gấp đôi toa hạng ba, người bình thường sẽ không chọn toa hạng hai đắt đỏ như vậy.

"Này Minh Thường, anh nói xem khi chúng ta đến Vũ Xương rồi, là đi tàu thủy hay là đi tàu hỏa? Kỳ thực, nếu không phải vì tò mò cái tàu hỏa này rốt cuộc có hình thù thế nào, tụi mình hoàn toàn có thể đi tàu thủy đến Trung Đô mà..."

Chu Minh quay đầu nhìn bạn mình, lại thấy mắt bạn dán chặt vào ngoài cửa sổ tàu, chỉ im lặng ngồi ngây ra đó.

"Minh Thường, Minh Thường?"

Tả Tử Minh đang thẫn thờ nghe thấy tiếng gọi của bạn tốt, liền quay đầu nhìn đối phương.

"Nghiên Sinh, có chuyện gì vậy?"

"Cậu đấy..."

Thấy vẻ mặt ngẩn ngơ của Tả Tử Minh, Chu Minh cười nói.

"Sao dạo này cứ hay thất thần thế nhỉ, nếu tớ không biết cậu được mệnh danh là Tương Âm đệ nhất tài tử của chúng ta, còn tưởng là cậu ngày nào cũng mất hồn mất vía ấy chứ."

"Đừng nhắc đến cái danh Tương Âm đệ nhất tài tử gì nữa, thứ mà thiên hạ này ít cần nhất chính là tài tử."

Thấy bạn tốt lại nhắc đến lời trêu chọc của thầy giáo ở huyện học, Tả Tử Minh có chút khó chịu nói.

"Ồ?"

Ngạc nhiên nhìn bạn, Chu Minh hỏi ngược lại.

"Sao Minh Thường lại nói vậy?"

"Biến cố Giáp Thân, tài tử trong thiên hạ nhiều biết bao nhiêu, thế nhưng lại làm được tích sự gì?"

Tả Tử Minh đăm đăm nhìn về phía xa, giọng điệu tỏ vẻ có chút nặng nề.

"Thứ vô dụng nhất đối với đất nước này, e là chính là cái gọi là thơ từ văn chương của tài tử, nhiều nhất cũng chỉ có thể tu dưỡng tình cảm mà thôi..."