Thế nào là văn minh? Thế nào là dã man?

Người đời sau thường khinh bỉ sự kiêu ngạo của các cường quốc kể từ thời đại Đại Hàng hải, những kẻ dùng "văn minh" và "dã man" để phân chia thế giới. Nhưng trên thực tế, cách làm này không phải bắt nguồn từ cường quốc, cho dù là chư Hua chư Di thời Xuân Thu Chiến Quốc, hay Hy Lạp cổ đại đối với người man rợ, La Mã đối với các bộ tộc man rợ, thực chất đều là sự thể hiện của tư tưởng văn minh đứng ở vị trí cao ngất ngưởng. Sự ưu việt này không có bản chất nào khác biệt so với việc người Trung Quốc thế kỷ 21 châm chọc Ấn Độ, coi thường Việt Nam và các nước khác. Điểm khác biệt duy nhất chính là, thế giới thế kỷ 17 là một thời đại mang "quy luật rừng xanh", mọi thứ đều trần trụi và chân thành đến thế...

Trong thời đại "quy luật rừng xanh" này, cái gọi là sự dã man thường chia làm hai loại: một là những "quốc gia dã man" có ý thức quốc gia nhưng thực lực yếu nhược, hai là những "kẻ dã man" không có khái niệm quốc gia. Hoặc giữa những kẻ tự xưng là "quốc gia văn minh", họ luôn cẩn trọng duy trì quan hệ song phương, nhưng khi đối xử với các quốc gia dã man, đặc biệt là những kẻ dã man, họ lại không hề tỏ ra chút cẩn trọng nào, chỉ hận không thể nuốt chửng toàn bộ thế giới ngay trong một miếng. Mặc dù tự nhận là "văn minh", nhưng trong mắt họ, những "kẻ dã man" chưa phát triển đến hình thái quốc gia, vẫn còn ăn lông ở lỗ ấy chỉ là một dạng "sinh vật giống người" ở mức độ nào đó, vậy thì vùng đất họ đang sinh sống tự nhiên cũng là đất vô chủ.

Bởi vì là vô chủ, thế nên hầu như kể từ sau khi Columbus phát hiện ra châu Đại lục Mỹ, vùng đất vẫn còn ở trạng thái ngu muội này đã trở thành bãi săn của các cường quốc. Dựa vào lợi thế đến trước, sau khi Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha chia cắt Nam Mỹ, người Pháp đến sau đã thiết lập Tân Pháp ở khu vực ven biển vịnh St. Lawrence. Người Hà Lan thì xây dựng thuộc địa Tân Hà Lan lưu vực sông Hudson. Còn người Anh cũng thiết lập một loạt thuộc địa bao gồm Virginia, Massachusetts, Maryland, Connecticut, Rhode Island, Bắc và Nam Carolina...

Mà Đại Minh - kẻ đến châu Mỹ muộn nhất, cường quốc hùng mạnh nhất thời đại này, so với họ, lợi ích tranh giành trên miếng mồi châu Mỹ này quả thực không đáng kể chút nào, chỉ đơn giản là lấy được New York từ tay người Anh, tức là thuộc địa Tân Hà Lan mà họ cướp được từ tay người Hà Lan mà thôi.

Tuy nhiên, so với sự tranh giành của quần hùng trên bản đồ ven biển Bắc Mỹ, bờ Tây nằm bên bờ Thái Bình Dương rõ ràng yên bình hơn nhiều. Ở đây chỉ có Tân Tây Ban Nha của người Tây Ban Nha. Cho đến mười mấy năm trước, theo chân đội thám hiểm của Phương Trung Lý phát hiện ra đảo Hưng Càn (đảo Vancouver) làm điểm khởi đầu, Đại Minh lần đầu tiên đặt chân lên vùng đất xa lạ này. Ngay sau đó, thuộc địa đầu tiên đã được xây dựng ở đây - Tân Thành.

Trong mười mấy năm sau đó, những di dân Đại Minh vượt đại dương, trải qua muôn vàn cay đắng mới đến được vùng đất này, dựa vào đôi bàn tay cần cù, đã biến vùng đất hoang dã này thành khu vực nông nghiệp trù phú. Tân Thành cũng trở thành một thành phố phồn vinh thịnh vượng. Dân số di dân của thuộc địa Tân Thành cũng tăng từ hơn hai nghìn người vào năm Hoằng Võ thứ bảy lên hơn một vạn rưỡi người, thuộc địa cũng từ đảo Hưng Càn mở rộng sang cửa sông Duwamish ở đối diện eo biển Hưng Càn, và có xu hướng tiếp tục mở rộng vào sâu trong nội địa.

Thế nhưng, đồng thời với việc mở rộng, xung đột giữa di dân và thổ dân cũng ngày càng trở nên gay gắt. Những thổ dân bị di dân gọi là "man đỏ" vì trên mặt quét thuốc nhuộm màu đỏ, chưa từng ngừng lại các cuộc tập kích nhắm vào các điểm định cư.

Cũng giống như những năm trước, bước vào tháng bảy, lúa trên đồng mỗi ngày một đổi màu. Nhìn những thửa ruộng lúa dần chuyển sang màu vàng, nhìn những lớp sóng lúa nhấp nhô, trên khuôn mặt của Lương Thanh Viễn lại nở nụ cười.

"Thu hoạch ở đây thật là tốt, năm nay quả thực là rất tuyệt, mưa thuận gió hòa..."

Lại một lần nữa, ngồi dưới hành lang nhà mình, Lương Thanh Viễn cười ha hả lẩm bẩm một mình. Đã ở tuổi gần đất xa trời, ông dường như đã quên mất nỗi đau khi bị lưu đày năm xưa, cũng quên mất những lời nguyền rủa nhắm vào Hoàng đế Hưng Càn năm ấy.

"Chứ sao nữa, từ khi chúng ta đến đây, hình như chưa có năm nào thiếu nước mưa, không úng không hạn, đặt ở triều đình thì cũng hiếm có lắm chứ chẳng chơi,"

Lý Duy Tán vừa nói, vừa ngậm cái điếu cày, cười nói.

"Đúng vậy, đất ở đây một sào có thể thu hoạch hai thạch lúa, đặt ở quê nhà Bắc Trực Lệ, thu hoạch được một thạch thôi là đã cao thủ lắm rồi..."

Nhắc đến quê nhà Bắc Trực Lệ, trong đôi mắt đục ngầu của Lương Thanh Viễn lại lộ ra nỗi niềm thương nhớ quê hương.

"Lương công lại nhớ nhà rồi à?"

Lại một lần nữa, đối mặt với câu hỏi của người bạn thân, Lương Thanh Viễn thở dài trước, rồi xua tay nói.

"Không nghĩ nữa, không nghĩ nữa, mọi thứ rốt cuộc cũng là số mệnh cả thôi..."

Sau tiếng thở dài thườn thượt, Lương Thanh Viễn khép hờ đôi mắt lại.

Rốt cuộc đều là số mệnh!

Ông là tiến sĩ đệ nhị giáp đệ nhất danh khoa Bính Tuất năm Thuận Trị thứ ba, từng làm quan đến chức Tri phủ... Thế nhưng ông lại làm sai một việc. Năm xưa quân Thanh bại lui, đối mặt với sự thật Đại Minh trung hưng, ông đã đưa ra một lựa chọn khác. Ông không làm trung thần nhà Thanh, cũng không dâng thành quy thuận, mà vứt bỏ ấn tín cáo lão về quê, ở ẩn chốn rừng lâm.

Vốn dĩ ông tưởng rằng ở ẩn chốn rừng lâm rồi thì mọi chuyện cũng sẽ xong xuôi. Thế nhưng nào ngờ, sự bình yên đó chỉ duy trì vỏn vẹn mấy năm ngắn ngủi. Mấy năm sau, theo một tờ chiếu chỉ của triều đình, là một kẻ làm quan ngụy dưới triều Thanh, khi tuổi đã xấp xỉ bảy mươi, ông vẫn bị lưu đày ra hải ngoại.

Điều duy nhất có thể khiến ông thấy hơi may mắn, e là việc ông vứt bỏ ấn tín về quê đã khiến tam tộc không bị liên lụy, chỉ liên quan đến bản gia, thậm chí còn có thể để lại một người cháu trai đã trưởng thành ở quê nhà. Đây cũng coi như là điều may mắn trong bất hạnh, ít nhất tổ phần nhà họ Lương vẫn có người hương khói. Nếu năm xưa ông chọn tận trung vì nhà Thanh, kẻ bị lưu đày sẽ là tam tộc rồi.

Đại Minh sẽ không quên trung thần của quốc gia, đồng thời cũng sẽ không quên kẻ phản bội!

Mới bị lưu đày đến đây, không dưới một lần ông nguyền rủa vị Hoàng đế Hưng Càn "giết dân lành" ấy, thậm chí căm hận đến tận xương tủy. Nhưng cho dù là vậy cũng không thay đổi được hiện thực đang ở chốn tha hương. Dần dần, ông chấp nhận số mệnh, chấp nhận tất cả những điều này.

Đặc biệt là khi nhìn con cháu bắt đầu cuộc sống mới ở đây, nhìn gia tộc họ Lương sinh sôi nảy nở, đâm chồi nảy lộc tại chốn này, ông đã chấp nhận tất cả mọi thứ. Chỉ có bài vị tổ tiên trong căn nhà kia là vẫn nhắc nhở ông rằng, cội nguồn tổ tiên nhà họ Lương ở Chính Định, Bắc Trực Lệ.

"Nếu như hôm nay triều đình có ngày đại xá cho những kẻ tội nhân chúng ta, Lương huynh có còn về nhà nữa không?"

Đặt điếu thuốc xuống, Lý Duy Tán hỏi ngược lại.

Trầm mặc một lát, Lương Thanh Viễn lắc đầu.

"Không về nữa..."

Tiếp theo lại là một tiếng thở dài.

"Đôi chân này đã bước không nổi nữa rồi, còn nghĩ ngợi nhiều thế làm gì."

Phải vậy không, đã đi không nổi nữa rồi...

Nhắm mắt lại, Lương Thanh Viễn trầm giọng nói.

"Năm xưa, khi mới đến đây, ta từng hận kim thượng. Thế nhưng bây giờ, lại đã nghĩ thông suốt rồi. Kim thượng đối với đám người chúng ta cũng coi như là nhân chí nghĩa tận. Dẫu sao thì năm xưa, đám người chúng ta ra làm quan cho nhà Thanh, nói là "ngũ hành tuần hoàn", tự có số mệnh. Nhưng nhà Thanh đó lại là dị tộc, cái gọi là ranh giới Hán Di, đại nghĩa Xuân Thu, cho dù có cái gọi là "ngũ hành" đi nữa, thì cũng chỉ là trong người Hán chúng ta mà thôi, liên quan gì đến nhà Thanh bọn chúng? Nhà Thanh xâm lược, tàn sát người Hán chúng ta há chỉ hàng triệu, chúng coi chúng ta như nô lệ, mà đám người chúng ta lại cam tâm tình nguyện làm tay sai cho chúng, cam tâm tình nguyện giúp Trệt làm ác. Cho dù sau này có vứt bỏ ấn tín, thì điều nghĩ đến cũng chỉ là "báo ơn vua". Hành vi như thế thì khác gì Hán gian? Thế nhưng bệ hạ vẫn niệm tình chúng ta biết quay đầu là bờ, mở lưới khoan hồng. Nếu như còn không biết cảm kích ơn huệ của bệ hạ, đám người chúng ta đây thực sự là..."

Thở dài một tiếng, Lương Thanh Viễn nhìn đăm đăm về phía xa và nói.

"Mất tới mười mấy năm trời mới nghĩ thông suốt tất cả những chuyện này, cũng trách đám người chúng ta lại ngu muội đến mức độ này, từng là Hán gian mà không tự biết, giúp Trệt làm ác mà không biết cái hại của nó..."

"Đại trượng phu hành sự, bàn phải trái, không bàn lợi hại; bàn thuận nghịch, không bàn thành bại; bàn muôn đời, không bàn một đời."

Trầm tư một lát, Lý Duy Tán cúi đầu nói.

"Thế nào gọi là anh hùng? Kiếm chỉ thương khung, gánh vác sứ mệnh, đây chính là anh hùng. Thế nào gọi là anh hùng? Hành sự quang minh lỗi lạc, sáng tựa nhật nguyệt, đây lại là anh hùng. Thế nào gọi là anh hùng? Bọn họ sinh ra vốn tầm thường nhưng lại không chịu khuất phục sự tầm thường, cho nên bọn họ sinh ra trên đời, sống giữa thời đại..."

Trầm giọng ngâm tụng câu nói này của Hoàng Tông Hi, ông lại cảm thán rằng.

"Lời nói này của Lệ Châu tiên sinh thật hay!"

"Đúng vậy! Nghĩ lại đám nam nhi chúng ta, việc làm chẳng phải anh hùng, cũng chẳng phải đại trượng phu, vậy mà sống trong chốn mê đồ mấy chục năm trời mà không tự biết, chẳng phải là nực cười tột cùng hay sao?"

Nói là nực cười, nhưng nhiều hơn lại là tiếng cười cay đắng.

"Công danh lợi lộc khổ nhọc thay..."

Sau tiếng thở dài thoạt nhìn thì giống như tự giễu cợt, nhưng thực chất lại chứa đựng sự bất lực nhiều hơn thế, Lý Duy Tán đứng dậy, đăm đăm nhìn về phía xa, dường như muốn giải tỏa sự bất lực trong lòng, đôi mắt đột nhiên mở trừng trừng, kinh hoảng lẩm bẩm.

"Man, man đỏ..."

Khi những bông lúa mì vàng óng lọt vào tầm mắt, đôi mắt của Seattle càng lúc càng trở nên cuồng nhiệt. Xung quanh hắn, những chiến binh cưỡi trên lưng ngựa không một ai không tham lam nhìn chằm chằm về phía trước.

Thứ khơi gợi sự tham lam này không phải là lúa mì trên đồng, những thứ đó đối với bọn chúng mà nói chỉ là phế vật vô dụng. Bọn chúng tham lam nhìn chằm chằm vào những ngôi nhà ở cuối cánh đồng lúa mì, bọn chúng biết rằng trong những ngôi nhà đó có tất cả những thứ mà bọn chúng cần - vải vóc, lụa là mà phụ nữ cần, súng hỏa mai, xe ngựa, đồ sắt, đương nhiên còn có cả rượu chè mà bọn chúng cần. Tóm lại, tất cả những gì bọn chúng cần đều có thể tìm thấy ở đó.

Chỉ là những người Hán đó tuyệt đối sẽ không dễ dàng giao nộp những thứ này ra. Muốn có được chúng thì chỉ có hai lựa chọn: một là dùng da thú để đổi, hai là trộm cắp hoặc cướp bóc. So với việc dùng da thú để đổi, bọn chúng sẵn sàng thông qua cách sau để đạt được tất cả những thứ này hơn. Dẫu sao thì da thú có hạn, trong khi trộm cắp và cướp bóc lại có thể giúp bọn chúng kiếm được nhiều hơn, đặc biệt là có được những loại súng hỏa mai đủ mọi kiểu dáng mà người Hán vĩnh viễn không bao giờ đem bán.

Nghĩ đến những tài sản có thể thu được trong điểm định cư, cổ họng Seattle đột nhiên phát ra tiếng kêu la cuồng nhiệt. Tiếng kêu ấy gần giống như tiếng gào thét dã man, trong chốc lát cả khu rừng đều vang vọng tiếng kêu gào man rợ này. Giữa những tiếng thét chói tai kỳ dị ấy, hàng trăm con ngựa lần lượt lao ra khỏi khu rừng, chạy nước đại trên cánh đồng lúa mì, lao về phía điểm định cư.

"Quỷ man đỏ!"

Lũ man đỏ trên cánh đồng lúa mì khiến Lý Duy Tán kinh hãi hét lên.

Lúc này, tiếng tru tréo của lũ man đỏ đã truyền được đến tai họ, trên khuôn mặt của tất cả mọi người đều hiện lên vẻ kinh hãi.

Man đỏ!

Đối với các di dân mà nói, thời tiết khắc nghiệt ở đây chưa từng là kẻ thù của họ, họ rất nhanh đã thích nghi với thời tiết nơi này. Chỉ có lũ man đỏ luôn là cơn ác mộng của các di dân. Mặc dù tính cách hòa nhã khiến họ cố gắng dùng tấm lòng rộng lớn để bao dung thổ dân, cố gắng cảm hóa họ, nhưng sự tàn bạo của lũ man đỏ vẫn vượt quá tưởng tượng của họ, xung đột chưa từng có thể tránh khỏi.

Nấu, mau rút lui về phía chợ...

Những cuộc tập kích kéo dài nhiều năm khiến các phụ nữ không còn hoảng sợ như khi mới đến đây nữa. Họ lập tức đánh xe ngựa, chất một số đồ đạc trong nhà lên xe ngựa. Trong khi đó, những người đàn ông đã cầm súng hỏa mai lên, ngắm chuẩn lũ thổ dân đang tấn công rồi siết cò.

Trong chốc lát, tiếng súng hỏa mai dày đặc vang vọng khắp điểm định cư. Tuy nhiên, so với số lượng thổ dân lên tới gần một trăm người, hỏa lực của điểm định cư chỉ có mười mấy hộ gia đình này rõ ràng là quá yếu ớt. Khi những người đàn ông nhìn thấy phụ nữ đã đánh xe ngựa trốn khỏi làng, họ lập tức nhảy lên ngựa, bảo vệ phụ nữ chạy trốn về phía khu chợ. Chợ có tường rường kiên cố bảo vệ, nơi đó thậm chí còn có cả pháo nhỏ, chẳng khác gì một pháo đài, thổ dân vĩnh viễn không thể nào công phá nổi một pháo đài.

Trong lúc mọi người rút lui về phía chợ, những tên thổ dân cưỡi ngựa liên tục tập kích họ từ bốn phương tám hướng. Mặc dù vài chục năm trước, những tên thổ dân này còn chẳng biết ngựa là gì, nhưng những con ngựa truyền đến từ Tân Tây Ban Nha đã khiến thổ dân nhanh chóng chấp nhận loài quái vật bốn chân này. Cướp bóc ngựa cũng là một trong những nguyên nhân khiến chúng tập kích điểm định cư.

"Lê, ồ lê lê... a ồ ồ..."

Trong từng tràng tiếng kêu kỳ dị, cung tên, rìu chiến liên tục bay tới từ khắp bốn phương tám hướng. Những người đàn ông cưỡi trên lưng ngựa chỉ có thể liên tục dùng súng lục sáu phát để phản kích. Ở cự ly gần, súng lục sáu phát tồn tại như một thứ vũ khí gần như vô địch. Trong lúc những người đàn ông đang chống trả, những người phụ nữ trên xe ngựa cũng không hề rảnh rỗi. Có một số phụ nữ cũng cầm súng hỏa mai, nhắm chuẩn kẻ địch rồi nổ súng.

Ở vùng thuộc địa, đối mặt với lũ thổ dân từ bốn phương tám hướng kéo tới, dù là nam hay nữ, họ đều bắt buộc phải học cách sử dụng vũ khí để bảo vệ chính mình.

Huệ nhi, cho nàng này..."

Ngồi trên xe ngựa, Lương Thanh Viễn nạp đạn cho súng hỏa mai rồi đưa cho người con dâu ở bên cạnh. Người con dâu ngày thường vốn hiền thục dịu dàng nay trông giống như biến thành một con người khác. Khi đứa cháu gái đánh xe ngựa, nàng ngồi xổm quỳ gối trong xe ngựa, nhắm thẳng về phía lũ thổ dân ở đằng xa.

Một tiếng súng vang lên, Lương Thanh Viễn có thể nhìn thấy một tên thổ dân ngã nhào từ trên lưng ngựa xuống.

"Đùng..."

Đúng lúc ấy, mũi tên bắn trúng xe ngựa phát ra tiếng động khiến Lương Thanh Viễn giật mình hoảng hốt.

"A..."

Lúc Lương Thanh Viễn sợ đến tái mét mặt mày, Huệ nhi đang nạp đạn súng hỏa mai liền quay đầu lại, ân cần hỏi.

"Cha, cha không sao chứ."

"Không, không sao..."

Nhìn vẻ mặt điềm tĩnh tự như không có chuyện gì của con dâu, Lương Thanh Viễn không khỏi cảm thấy có chút hổ thẹn. Môi trường có thể thay đổi tất cả mọi người, nhưng ông vẫn không thể giống như lũ trẻ, sau sự hoảng sợ ban đầu, dần dần trở nên điềm tĩnh tự nhiên.

"Cha, nếu cha thấy mệt thì nằm nghỉ một lát đi, lát nữa là đến chợ rồi."

Lời nói của Huệ nhi càng khiến Lương Thanh Viễn cảm thấy hổ thẹn hơn. Ông nhìn khẩu súng hỏa mai bên cạnh, nghiến răng một cái, rồi giơ súng hỏa mai lên.

Trong lúc ông đang hồi tưởng lại cách sử dụng súng hỏa mai, ông nhìn thấy có người ngã ngựa ở đằng xa, chính là Lý Duy Tán. Ông liền vứt quách khẩu súng hỏa mai đi, đỡ lấy thành xe ngựa rồi lớn tiếng hô hoán.

Gia Minh hiền đệ..."