[TIÊU TỀ]: Chương 286: Di dân (Cầu ủng hộ, cầu nguyệt phiếu)

“Hưng Càn là thời đại như thế nào?

Dưới con mắt của người đương đại ba trăm năm sau, Hưng Càn nghĩa là tân sinh, nghĩa là khởi đầu.

Nhưng vào thời kỳ Hưng Càn, một loạt chính sách do triều đình thúc đẩy đã tổn hại đến lợi ích của bách tính, dẫn đến việc đông đảo bách tính vì “Luật con trưởng kế thừa” mà không thể thừa kế đất đai của cha ông, trong khi chính sách “Đất hoang thuộc về quan” càng khiến cho các người con thứ mất đất, dù có thuê được ruộng quan thì cũng không thể có được quyền sở hữu ruộng đất, đồng thời còn phải gánh chịu áp lực nặng nề của thuế ruộng cao ngất, cuộc sống ngày càng khốn đốn. Cùng lúc đó, tỷ lệ sinh tăng vọt, nền kinh tế công thương nghiệp mới nổi không thể tiêu hóa, hấp thụ nổi lượng lớn “dân số dư thừa”, nông dân và dân chúng thành thị thất nghiệp trở thành nhân tố tiềm ẩn gây bất ổn xã hội. Vì thế, ngay từ đầu thời Hưng Càn, triều đình đã ban hành chính sách khuyến khích dân chúng di cư ra hải ngoại, gọi là “Hải ngoại Hoa Hạ”.

……Phân phong chư Hạ, quyết định thay đổi cục diện thế giới ngày nay ấy, xét theo một mức độ nào đó cũng chính là sự tiếp nối của “Hải ngoại Hoa Hạ”.

《Hoàng Minh sử ký》

Từ trước thời Hưng Càn, khai khẩn Đài Loan, cho đến sau năm Hưng Càn thứ nhất khai khẩn Nam Dương, cho tới tận khi phân phong chư Hạ, số dân di cư ra hải ngoại mỗi năm vẫn không ngừng tăng lên.

Từ năm Hưng Càn thứ nhất, số di dân hải ngoại năm đó là 23.165 người, trong đó 6 phần là tù lưu đày. Mà đến năm Hưng Càn thứ năm, số người di dân hải ngoại trong năm đã vượt quá một vạn, đến năm Hưng Càn thứ mười, thậm chí còn vượt qua mốc hai vạn, sau đó, mỗi năm đều tăng vọt với tốc độ 20%.

Dẫu sao, so với việc làm công trong các xưởng trong nước, hoặc thuê ruộng quan, di dân hải ngoại sẽ giúp họ lập tức có được ruộng đất đầy đủ. Chỉ cần cày cấy liên tục mấy năm, là có thể vô điều kiện sở hữu mảnh ruộng đó.

Đối với đại đa số bách tính, di dân không nghi ngờ gì chính là lựa chọn tốt nhất. Năm Hưng Càn thứ mười bảy, số người di dân hải ngoại trong năm đã vượt mốc sáu mươi vạn.

Trong mười mấy năm qua, các nước chư Hạ ở Nam Dương vẫn luôn không tiếc sức lực thu hút di dân thông qua đủ mọi con đường. Mà Đại Minh cũng tương tự không tiếc sức lực đẩy mạnh sự nghiệp này. Đặc biệt là sau khi “Tân Hạ” cùng các thuộc địa Bắc Mỹ được thành lập, quan phủ Đại Minh bắt đầu rút khỏi việc di dân Nam Dương, giao trọn sự nghiệp di dân Nam Dương cho các nước chư Hạ, dẫu sao, trải qua mười năm phát triển, chư Hạ đã có đầy đủ tài lực, vật lực để tiếp tục tiến hành sự nghiệp này.

Mà điều Đại Minh phải đối mặt lúc bấy giờ, chính là làm thế nào để vận chuyển nhanh chóng, an toàn lượng lớn di dân đến “Tân Hạ” và các thuộc địa châu Mỹ xa xôi, đây là vấn đề lớn mà quan phủ bắt buộc phải nghiêm túc cân nhắc.

Những di dân đầu tiên đến Châu Đại Dương và Bắc Mỹ đều đi bằng thương thuyền tốc độ cao để đến đích. So với việc di dân Bắc Mỹ, di dân “Tân Hạ” có lẽ dễ dàng hơn đôi chút, dẫu sao dọc đường có thể ghé cảng ở các nước Nam Dương, còn di dân Bắc Mỹ dù là đi qua “Hải lưu Kuroshio” của bờ Tây, hay là từ Nam Dương đến Mũi Hảo Vọng, rồi từ Mũi Hảo Vọng đến New York, đều cần hành trình kéo dài từ nửa năm trở lên.

Cho dù thời gian hành trình dài, hải trình xa, nhưng trong những năm đầu tiên, các thương thuyền vận tải của hải quân Đại Minh vẫn vận chuyển một lượng lớn di dân trên hai tuyến đường này. Tính đến năm Hưng Càn thứ mười, có tổng cộng hơn 25.000 người Minh đặt chân đến thành phố mới ở bờ Tây Bắc Mỹ và New York.

Ngày mùng chín tháng sáu năm Hưng Càn thứ mười, chiến thuyền “Phi Ngư” do xưởng tàu Hải Châu chế tạo được hạ thủy, con thuyền này sở hữu phần mũi rỗng vô cùng đặc biệt, dù tỷ lệ dài rộng của nó là 5, tốc độ hàng hải của nó vẫn chưa đạt đến mức độ kinh ngạc mà những chiếc thuyền buồm nhanh (clipper) sau này có thể đạt tới. Thế nhưng nó vẫn gây chấn động trong giới hàng hải, về sau những đặc điểm thiết kế của nó đã được rất nhiều nhà thiết kế tàu thuyền mô phỏng theo.

Loại thuyền này có mạn thuyền cạn, cấu trúc thượng tầng ít, không chỉ cải thiện tính ổn định của thuyền, mà còn có thể phát huy tối đa tác dụng của buồm. Thuyền hầu như lướt sát mặt nước mà đi, tỷ lệ dài rộng thường lớn hơn 6:1, hình dáng dưới nước của nó được thiết kế thành lực cản tối thiểu, nhằm nâng cao tốc độ hàng hải, nhưng vẫn duy trì một mặt cắt lực cản ngang nhất định, khiến cho đường ngạn nước vô cùng mỹ lệ, thậm chí ở mặt ngạn nước phần mũi còn có độ lõm vào, cột mũi hình kéo với đường cong dài và sắc nhọn thể hiện một tư thế thích hợp để tranh tài, trên biển có thể rẽ sóng tiến về phía trước để giảm thiểu lực cản của sóng, do đó được gọi là “thuyền buồm nhanh” (clipper).

Loại “thuyền buồm nhanh” này so với những chiếc thuyền buồm tốc độ cao trước kia, tốc độ của nó nhanh hơn, thậm chí gấp đôi thuyền buồm thông thường, đặc biệt là sau khi bộ “Hàng hải thiên văn lịch” đầu tiên được in ấn và phát hành cho hải quân vào năm đó, đã giúp cho các tàu thuyền đi biển thực hiện được việc định vị chính xác trên biển, từ đó thoát khỏi sự chế ước của gió mùa, hải lưu, giương buồm băng băng trên đại dương bao la, rút ngắn hải trình dài nửa năm trước kia xuống còn chưa đầy ba tháng.

Sự xuất hiện của thuyền buồm nhanh đã thay đổi tất cả, kể từ khi thuyền “Phi Ngư” chở đầy hơn 500 di dân rời khỏi Quảng Châu 136 ngày sau lại quay trở về Quảng Châu, từng chiếc thuyền buồm nhanh lần lượt được đưa vào tuyến hàng hải châu Mỹ.

Bước sang năm Hưng Càn thứ mười tám, chiếc “New York” trọng tải 2.483 tấn vừa mới xây dựng xong đã trở thành thương thuyền lớn nhất trên tuyến hàng hải “Quảng Châu đi New York”.

Quảng Châu là một trong những cảng biển quan trọng nhất của Đại Minh, cũng là chặng đường bắt buộc phải đi qua của hàng triệu triệu di dân rời khỏi Đại Minh. Sau khi tuyến đường sắt Hán Quảng được xây dựng thông suốt, không biết bao nhiêu bách tính đã ngồi xe lửa đến được Quảng Châu.

Đại Minh và châu Mỹ cách nhau muôn trùng xa xôi, hành trình gian nan đầy rẫy những điều không chắc chắn. Mỗi khi di dân lên thuyền xuất hải, niềm vui và nỗi buồn ly biệt thường đan xen vào nhau, khiến cho không khí khởi hành của mỗi con thuyền di dân trở nên nặng nề một cách kỳ lạ. Đối với những di dân viễn chinh đến châu Mỹ, đó là một thế giới hoàn toàn xa lạ khác.

Hầu như mỗi một di dân, hễ nghĩ đến vùng đất xa lạ chưa từng nghĩ tới và chưa từng nhìn thấy mà mình sắp sửa đặt chân đến! Đều sẽ khơi dậy sự bất an trong lòng. Thế là, giống như những di dân khác, Lý Minh Điển dẫn theo vợ con lại một lần nữa nhớ về non sông quê nhà, nhớ về ngôi nhà tiêu điều ở quê, cùng với vài sào ruộng mạch đang mang những mầm mạch mọc đều đặn dưới lớp tuyết phủ.

Đương nhiên, tất cả những điều này đều không còn liên quan gì đến anh ta nữa. Là đứa con thứ tư trong nhà, khi trưởng thành rời khỏi nhà, ngoài một căn nhà mà cha đã sắm cho, cùng với 30 mẫu ruộng quan điền thuê mướn, thì chính là mối hôn sự mà cha đã định sẵn cho anh ta.

Ba mươi mẫu ruộng quan điền, cho dù đã nộp ba phần thuế hoa lợi, thì hoa màu thu hoạch cũng đủ cho cả nhà ăn dùng. Anh ta và vợ cùng lao động trên mảnh ruộng ấy suốt bảy năm trời, từ khi con gái cất tiếng khóc chào đời, cho đến hai cậu con trai lần lượt ra đời, cuộc sống trôi qua cũng coi như tự tại, thế nhưng anh ta vẫn lựa chọn rời đi.

“Không thể để con trai sau này giống như mình, đi thuê ruộng người ta cả đời!”

Giống như đa phần những người lựa chọn di dân, lý do Lý Minh Điển chọn di dân là vì hướng đến việc tới đó có thể nhận được 500 mẫu đất, 500 mẫu đất đó đời đời kiếp kiếp đều thuộc về anh ta, chỉ cần anh ta liên tục canh tác trong mười năm. Đương nhiên, trong mười năm này, anh ta còn cần phải hoàn trả phí di dân cho cả nhà, dẫu sao phí di dân là do quan phủ ứng trước.

Thực ra, mặc dù từ tận thời điểm còn ở phủ đệ Giang Bắc, triều đình đã bắt đầu di dân ra hải ngoại, nhưng di dân vào thời điểm đó lại vô cùng hỗn loạn, quan phủ rất nhiều khi giao phó di dân cho các cục tàu thuyền khác nhau. Cùng với số lượng di dân tăng lên từng năm, việc kinh doanh nghiệp vụ di dân đã trở thành một mồi béo bở, xuất hiện vô số công ty di dân. Thế nhưng các công ty di dân lại tốt xấu lẫn lộn, cấu kết với các công ty hàng hải, gian dối rằng khoang khách đã đầy, thu thêm phụ phí của những di dân đang sốt ruột xuất ngoại, đồng thời cắt giảm tiêu chuẩn ăn uống và vệ sinh. Năm Hưng Càn thứ hai, chiếc thuyền di dân “Tân Châu” neo đậu tại cảng Quảng Châu đã xảy ra sự kiện tù nhân lưu đày nhảy xuống biển trốn chạy, vén lên bức màn đen tối về việc di dân, đặc biệt là các tù nhân lưu đày phải chịu đựng sự ngược đãi tàn nhẫn trong chuyến hải trình, gây chấn động triều dã Đại Minh, đồng thời cũng khiến triều đình bắt đầu coi trọng việc vận chuyển di dân. Sau khi thảo luận nhiều lần, triều đình cuối cùng quyết định tiếp quản toàn bộ sự nghiệp di dân, bao gồm việc tuyển chọn, đào tạo, vận chuyển, bố trí và bảo vệ di dân... và thành lập một công ty di dân mang tính quốc sách ── Công ty Hưng nghiệp Hải ngoại, đồng thời cung cấp trợ cấp toàn bộ chi phí đi lại và phí thủ tục cho bách tính di cư ra hải ngoại. Đương nhiên, tiền trợ cấp này là cần phải hoàn trả.

Chính di dân mang tính quốc sách này đã thay đổi tỷ lệ dân số ở Nam Dương trong một khoảng thời gian ngắn. Đối với di dân Bắc Mỹ, cũng là một phần của di dân quốc sách, chỉ là so với “Tân Hạ”, số lượng di dân đến châu Mỹ mỗi năm vẫn không nhiều. Dẫu sao, chi phí di dân là vô cùng đắt đỏ.

Các di dân bắt tàu ra hải ngoại tại cảng thường sẽ lưu lại các “khách sạn di dân” gần cảng khoảng 7 ngày để làm thủ tục di dân và kiểm dịch y tế, đồng thời chuẩn bị các vật dụng đi biển tương ứng. Những “khách sạn di dân” này thường là các nhà trọ do Hiệp hội Di dân Hải ngoại các tỉnh chỉ định, là kiến trúc bằng gỗ cao 2—3 tầng. Trong thời gian lưu lại cảng biển, di dân cần phải làm hộ chiếu, mua vé tàu, khám sức khỏe và tiêm chủng vắc-xin đậu mùa, còn phải tiến hành kiểm tra khử trùng hành lý. Đối với đa số di dân xuất thân từ nhà nông mà nói, đây đều là những bài toán khó chưa từng gặp phải, khiến cho thể xác và tinh thần của họ chịu đựng sự hành hạ tột cùng. Bên cạnh đó, chi phí trong thời gian lưu lại cũng là gánh nặng khó lòng kham nổi đối với họ.

Trạm tiếp thu di dân cảng Quảng Châu là một kiến trúc bằng gỗ cao 5 tầng, trong đó thiết lập 50 phòng tiếp thu, mỗi phòng quy định 12 người. Ban đầu trạm tiếp thu có thể chứa hơn 600 người. Con số này về cơ bản tương đồng với số lượng hành khách mà thuyền di dân Bắc Mỹ chở theo, trang trí trong phòng phỏng theo mô hình khoang thuyền của thuyền di dân, nhằm giúp di dân nhanh chóng thích nghi với cuộc sống trên tàu.

Giống như các di dân khác, khi bước vào “khách sạn di dân” có nội thất hơi giống thuyền này, bước đầu tiên chính là xếp hàng đăng ký. Dắt theo vợ con xếp hàng nửa ngày trời, khi quan chức di dân nhận lấy bảng biểu di dân của Lý Minh Điển, đầu cũng không ngẩng lên mà nói với anh ta.

“Vé tàu đi New York giá 100 lượng, phí thủ tục hàng hải là 25 lượng, phí lưu cảng mỗi ngày là 2 đồng, tính theo mười ngày chính là 2 lượng, phí kiểm dịch khử trùng và tiêm vắc-xin đậu mùa là 1 lượng 3 đồng, phí canô và phí bốc vác hành lý là 1 đồng, tổng cộng là 126 lượng 4 đồng, vé tàu của phụ nữ và trẻ em tính nửa giá, phí thủ tục được miễn, tính ra là……”

Vừa gảy bàn tính, vị quan viên vừa tính ra tổng số tiền rồi nhìn Lý Minh Điển mà nói.

“Tổng cộng là 352 lượng, số tiền này do quan phủ cung cấp dưới hình thức cho vay không lãi suất, chỉ cần ký tên điểm chỉ là được.”

Nhìn tờ giấy đó, Lý Minh Điển biết rằng, chỉ cần điểm chỉ xong, anh ta đã thiếu quan phủ Đại Minh 352 lượng bạc!

Khi còn làm ruộng ở quê nhà, một thạch mạch cũng chỉ có thể bán được 4 đồng bạc, ba mươi mẫu đất nhiều nhất cũng chỉ được ba mươi thạch mạch. Cho nên, nếu không có sự trợ giúp từ nhà nước và các bên khác, di dân rất khó để gánh vác nổi chi phí đi lại cao ngất ngưởng.

Cho dù có sự trợ cấp của quan phủ, 352 lượng đối với di dân mà nói vẫn là con số trên trời, đến mức khi đặt bút ký tên, anh ta đã do dự rất lâu.

“Đừng do dự nữa, đến New York rồi, ngươi có thể được chia 600 mẫu đất! Mười năm thời gian, chắc chắn sẽ trả nổi số tiền này!”

Sáu trăm mẫu đất!

Đây chính là kích thước mảnh đất mà bách tính di dân Bắc Mỹ có thể nhận được. Chỉ có điều, không ai biết rằng, mảnh đất đó thường chỉ là một vùng đất hoang vu, họ cần phải dùng mấy năm trời để phát quang khai phá, mới có thể biến đất hoang thành ruộng tốt.

“Ký ở đây này.”

Dưới sự chỉ dẫn của quan viên di dân, Lý Minh Điển đã ký tên mình lên giấy. Sau khi sắp xếp phòng ốc xong xuôi, vị quan viên di dân đó lại dặn dò anh ta.

“Lát nữa, ngươi cầm tờ phiếu này đến tiệm súng dựa vào phiếu để mua hỏa khí, nhớ kỹ đấy, phải mua hỏa súng ổ quay sáu phát, biết chưa? Bốn người trong nhà, ít nhất phải mua năm cây, cộng thêm hai cây súng dài……”

“Tiên sinh, tại sao lại phải mua hỏa súng?”

Lý Minh Điển có chút khó hiểu hỏi. Anh ta quả thực vẫn còn hơn một trăm lượng bạc, nhưng số bạc đó đều là để dành cho việc khi đến New York sẽ mua ngựa, mua nông cụ ở trển. Mua hỏa súng ư? Có lẽ là cần thiết, nhưng có cần mua nhiều thế không?

“Đúng thế, sao lại mua một lúc lắm thế?”

Người bên cạnh cũng hùa theo hỏi.

“Sao nào? Sợ không đủ tiền à? Các ngươi yên tâm, hỏa súng ổ quay sáu phát này đều bán cho các ngươi theo giá mua của quân đội, các ngươi đã chiếm được món hời lớn rồi đấy, để ở bên ngoài một cây súng sáu phát ít nhất cũng phải năm sáu mươi lượng bạc. Nếu không phải vì thổ dân ở bên Bắc Mỹ quá đông, quan phủ cũng chẳng thèm nhọc lòng thế này đâu. Chỉ là sau khi các ngươi mua đạn dược xong, tạm thời không được dùng chúng, vũ khí sẽ được chuyển thẳng lên thuyền di dân, khi đến New York thì cầm phiếu ra nhận……”

Mặc dù nhân viên của khách sạn di dân không nói cho họ biết, xung quanh thuộc địa New York có rất nhiều thổ dân sinh uy hiếm, họ thường xuyên xảy ra xung đột với di dân, các cuộc chiến tranh giữa di dân và thổ dân bản địa cũng diễn ra như cơm bữa, thế nhưng qua lời nói của nhân viên nấy, họ vẫn cảm nhận được rằng, nơi đó tuyệt đối không phải là một chốn bình yên.

“Cha nó này, mình nói xem, sao chúng ta phải đi đến một nơi xa xôi như thế làm gì?”

Vừa bước vào phòng, khi con gái và các con trai đang vui mừng nhảy cót lên giường, người phụ nữ nhìn Lý Minh Điển hỏi.

“Thực ra, đi Nam Dương cũng không tệ, nơi đó vừa gần, tuy rằng đất đai ít hơn một chút, nhưng mà, có nghe nói ở đó phải đao kiếm chém giết gì đâu……”

Lời nói của người vợ khiến Lý Minh Điển ngẩn ra, đoạn anh ta lên tiếng.

“Bên New York đất rộng, hơn nữa, thời tiết lại tương tự như quê nhà Nam Dương chúng ta, bốn mùa rõ rệt, còn Nam Dương bên đó là xứ nhiệt đới, bốn mùa chỉ có mùa hạ, hơn nữa muỗi mòng bệnh tật lại nhiều, vả lại ở đó trồng ruộng nước, chúng ta đã quen trồng ruộng cạn rồi, cho nên, vẫn là đi đến nơi đó tốt hơn……”

Lý Minh Điển từng đọc sách ở xã học mấy năm, dẫu chỉ đọc sách vài năm, nhưng cũng biết rõ sự khác biệt về khí hậu giữa Bắc Mỹ và Nam Dương. Hơn chục năm nay, sự phổ cập giáo dục cũng khiến người đời Minh thời đại này không còn mù quáng coi hải ngoại là vùng đất hoang vu như trước kia nữa. Dẫu sao, từ khi còn thiếu niên, họ đã thông qua bản đồ thế giới và tranh treo tường dạy học để hiểu biết về thế giới, biết rằng Đại Minh chỉ là một phần của thế giới, ở hải ngoại có rất nhiều nơi, đất đai ở đó còn màu mỡ hơn cả đất đai của Đại Minh, chỉ là cần có người đến cày cấy mà thôi.

“Toàn Đức, Toàn Nhân, các em nhìn xem, đây chính là châu Mỹ, đây chính là Đại Minh, chúng ta đang ở phủ Quảng Châu nè, đợi thêm vài năm nữa, chúng ta sẽ từ đây đi thuyền lớn một mạch đến tận chỗ này, các em nhìn xem……”

Cô con gái đang bò trườn trên giường chỉ vào bản đồ đơn giản trên sách mà nói với các em trai, say sưa kể về sự tốt đẹp của nơi đó.

“Đợi chúng ta đến đó rồi, trong nhà sẽ có đất cày mãi không hết, đợi sau này các em lớn lên, cũng có thể có được cuộc sống tốt đẹp……”

Thư Việt Ốc