Màn Sương Mờ Nhân Ảnh

Lượt đọc: 598 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lời Tựa

❊ ❊ ❊

Câu chuyện này được gợi ý từ những vần thơ của Dante như sau:

Deh, quando tu sarai tornato al mondo,

E riposato della lunga via,

Seguitò 'l terzo spirito al secondo,

Ricorditi di me, che son la Pia:

Siena mi fé; disfecemi Maremma:

Salsi colui, che, 'nnanellata pria

Disposando m'avea con la sua gemma.

“Xin Người, khi đã trở về cõi thế và được nghỉ ngơi sau chặng đường dài,” linh hồn thứ ba tiếp lời linh hồn thứ hai, “hãy nhớ đến ta, người mang tên Pia. Siena đã tạo ra ta, Maremma đã hủy diệt ta: điều này kẻ ấy rõ hơn ai, kẻ sau khi đính ước đã cưới ta bằng chiếc nhẫn của mình.”

Tôi bấy giờ là một sinh viên tại Bệnh viện St. Thomas, và kỳ nghỉ lễ Phục sinh mang lại cho tôi sáu tuần tự do. Với chiếc túi đựng đồ Gladstone và hai mươi bảng Anh trong túi, tôi lên đường. Tôi khi ấy mới hai mươi tuổi. Tôi đến Genoa, rồi Pisa, và sau đó là Florence. Tại đây, tôi thuê một căn phòng ở phố via Laura – từ cửa sổ có thể nhìn ra mái vòm lộng lẫy của Nhà thờ lớn – trong căn hộ của một người góa phụ sống cùng cô con gái; họ đồng ý cho tôi ăn ở (sau một hồi kỳ kèo mặc cả) với giá bốn lia mỗi ngày. Tôi e rằng bà chẳng kiếm chác được bao nhiêu từ việc đó, bởi sức ăn của tôi vốn vô địch, và tôi có thể nuốt chửng cả một núi mỳ ống mà chẳng gặp chút phiền toái nào. Bà có một vườn nho trên những ngọn đồi Tuscan, và theo ký ức của tôi thì rượu vang Chianti làm từ đó là loại ngon nhất mà tôi từng uống ở Ý. Con gái bà dạy tôi tiếng Ý mỗi ngày. Lúc ấy, cô có vẻ đã ở độ tuổi trưởng thành trong mắt tôi, nhưng chắc là cô chưa quá hai-mươi-sáu tuổi. Cuộc đời cô từng trải qua nhiều bất hạnh. Người vị hôn phu vốn là một sĩ quan của cô đã tử trận ở Abyssinia, và cô đã hiến dâng đời mình cho đức hạnh trinh bạch. Đã có một thỏa thuận ngầm rằng khi người mẹ qua đời (một phụ nữ đẫy đà, tóc điểm bạc, vui tính và chẳng có ý định chết sớm chừng nào Chúa nhân từ chưa cho phép), Ersilia sẽ đi tu. Thế nhưng cô đón nhận điều đó với một tâm trạng vô cùng vui vẻ. Cô rất thích những trận cười sảng khoái. Chúng tôi thường có những bữa trưa và bữa tối vô cùng náo nhiệt, nhưng trong giờ học thì cô lại cực kỳ nghiêm túc; khi tôi ngốc nghếch hoặc lơ đễnh, cô liền dùng chiếc thước kẻ đen gõ vào các đốt ngón tay tôi. Lẽ ra tôi đã phải phẫn nộ vì bị đối xử như một đứa trẻ, nếu như điều đó không làm tôi nhớ đến những nhà sư phạm cổ hủ từng đọc qua sách vở và nhờ thế lại khiến tôi phải phì cười.

Tôi đã sống những ngày tháng miệt mài lao động. Mỗi ngày mới bắt đầu bằng việc tôi dịch vài trang trong một vở kịch của Ibsen để trau dồi kỹ thuật và sự lưu loát khi viết văn đối thoại; rồi, với cuốn sách của Ruskin trên tay, tôi đi thưởng ngoạn các thắng cảnh của Florence. Tôi trầm trồ thán phục ngáp tháp của Giotto và những cánh cửa đồng của Ghiberti theo đúng chỉ dẫn. Tôi tỏ ra vô cùng hào hứng trước các tác phẩm của Botticelli tại phòng tranh Uffizi và lạnh lùng quay lưng với những gì vị bậc thầy kia chê bai đúng với sự kiêu ngạo của tuổi trẻ. Sau bữa trưa, tôi học tiếng Ý, rồi lại một lần nữa bước ra ngoài để thăm thú các nhà thờ và thẫn thờ thả hồn mơ mộng dọc bờ sông Arno. Khi bữa tối dọn xong, tôi thường ra ngoài tìm kiếm những cuộc phiêu lưu, nhưng ngây thơ (hoặc ít ra là rụt rè) làm sao, tôi luôn trở về nhà với sự đoan trang y nguyên như lúc bước chân đi. Dù đã trao cho tôi chìa khóa, Signora vẫn thở phào nhẹ nhõm mỗi khi nghe tiếng tôi bước vào và cài then cửa, bởi bà lúc nào cũng sợ tôi quên mất việc ấy, và rồi tôi lại chìm đắm trong việc nghiền ngẫm lịch sử các phe Guelph và Ghibelline. Tôi cay đắng nhận ra rằng các nhà văn thời kỳ lãng mạn chẳng bao giờ hành xử như thế, dẫu tôi nghi ngờ việc có ai trong số họ xoay sở nổi để sống qua sáu tuần ở Ý chỉ với hai mươi bảng Anh, và tôi thực sự tận hưởng cuộc sống điềm đạm, chăm chỉ của mình.

Tôi đã đọc phần Hỏa ngục (nhờ sự trợ giúp của bản dịch, nhưng cũng rất tận tụy tra cứu từ điển những từ chưa biết), nên khi sang đến Ersilia, chúng tôi bắt tay vào phần Luyện ngục. Khi chúng tôi đọc đến đoạn trích dẫn ở trên, cô kể cho tôi nghe rằng Pia là một nữ quý nhân xứ Siena; vì nghi ngờ vợ ngoại tình nhưng lại dè chừng gia thế của nàng nên người chồng không dám xử tử công khai, bèn đưa nàng về lâu đài của mình ở vùng Maremma với niềm tin chắc rằng những hơi độc nơi đây sẽ làm thay công việc đó; thế nhưng nàng mãi chẳng chịu chết khiến hắn đành mất kiên nhẫn và sai người quăng nàng qua cửa sổ. Tôi không rõ Ersilia lấy đâu ra ngần ấy chi tiết, bởi chú thích trong cuốn Dante của tôi ngắn gọn hơn nhiều, nhưng câu chuyện ấy vì lý do gì đó đã khơi gợi trí tưởng tượng của tôi. Tôi cứ nghiền ngẫm nó trong đầu, và trong suốt nhiều năm trời, cứ cách một khoảng thời gian tôi lại trăn trở về nó hai ba ngày liền. Tôi thường tự lẩm bẩm câu thơ: *Siena mi fé; disfecemi Maremma*. Thế nhưng đó chỉ là một trong vô số đề tài chiếm giữ tâm trí tôi, và đã có những khoảng thời gian dài tôi hoàn toàn quên mất nó. Tất nhiên, tôi nhìn nhận nó như một câu chuyện hiện đại, và tôi chẳng thể tìm ra một bối cảnh nào trong thế giới ngày nay mà những sự kiện ấy có thể xảy ra một cách hợp lý. Phải đến khi thực hiện một chuyến hải trình dài ngày ở Trung Quốc, tôi mới tìm ra điều đó.

Tôi nghĩ đây là cuốn tiểu thuyết duy nhất tôi viết mà khởi nguồn từ một cốt truyện thay vì từ một nhân vật. Thật khó để giải thích mối quan hệ giữa nhân vật và cốt truyện. Bạn khó lòng nghĩ ra một nhân vật tồn tại trong khoảng không hư vô; ngay khoảnh khắc bạn nghĩ về họ, bạn đã đặt họ vào một tình huống nào đó, đang làm một việc gì đó; để rồi nhân vật và ít ra là hành động cốt lõi của họ dường như là kết quả từ một quá trình tưởng tượng diễn ra đồng thời. Nhưng trong trường hợp này, các nhân vật được lựa chọn để khớp với cốt truyện mà tôi dần dà bồi đắp; họ được nhào nặn từ những con người mà tôi đã quen biết từ lâu trong những hoàn cảnh khác nhau.

Với cuốn sách này, tôi đã vướng phải một số rắc rối thường giáng xuống đầu các nhà văn. Ban đầu, tôi đặt tên cho nhân vật nam và nữ chính là Lane, một cái tên khá phổ biến, nhưng hóa ra lại có những người mang tên đó ở Hồng Kông. Họ đã kiện tụng, và chủ nhân của tờ tạp chí đăng ký kỳ ấn phẩm tiểu thuyết của tôi đã phải dàn xếp bằng cách đền bù hai trăm năm mươi bảng Anh, thế là tôi đổi tên họ thành Fane. Sau đó, Trợ lý Thư ký Thuộc địa, vì tự thấy mình bị xúc phạm, đã đe dọa tiến hành các thủ tục kiện tụng. Tôi thực sự ngạc nhiên, bởi ở Anh, chúng ta có thể đưa một vị Thủ tướng lên sân khấu hoặc biến ông ấy thành nhân vật tiểu thuyết, hoặc cả Tổng giám mục Canterbury lẫn Đại pháp quan, thế mà những kẻ nắm giữ các chức vị cao trọng ấy chẳng hề mảy may động lông tóc. Thật kỳ lạ khi một kẻ tạm thời ngồi vào cái ghế tầm thường nhường ấy lại tự cho là mình bị nhắm đến, nhưng để tránh phiền phức, tôi đã đổi Hồng Kông thành một thuộc địa tưởng tượng mang tên Tching-Yen. Cuốn sách đã được xuất bản khi sự cố ấy nổ ra và buộc phải thu hồi. Một số nhà phê bình tinh ranh nhận được sách đã dùng đủ mọi lý do để không trả lại bản sao của họ. Những cuốn sách ấy giờ đây đã có giá trị sưu tầm thư tịch, tôi nghĩ hiện chỉ còn khoảng sáu mươi cuốn trên đời, và được các nhà sưu tập mua lại với cái giá rất cao.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.