[186] Người Hy Lạp không dùng sảnh đường giữa nhà, nên họ không xây chúng, mà làm lối đi cho những ai bước vào từ cửa trước, không lấy chi làm rộng, với chuồng ngựa ở một bên và phòng gác cửa ở bên kia, rồi khép kín bằng các cánh cửa ở phía trong cùng.
Khu vực nằm giữa hai cánh cửa này trong tiếng Hy Lạp gọi là θυρωρειον. Từ đó, người ta bước vào khoảng sân có hàng cột bao quanh. Khoảng sân này có hàng cột ở ba mặt, còn mặt quay về hướng nam thì có hai trụ bình phong cách nhau một quãng khá xa, đỡ lấy một thanh xà ngang, với một khoảng lùi ngắn hơn một phần ba khoảng cách giữa hai trụ bình phong. Không gian này được một số tác giả gọi là "prostas", số khác gọi là "pastas".
2. Gần đó, hướng về phía bên trong, là những căn phòng lớn nơi các bà chủ nhà ngồi cùng những người phụ nữ kéo sợi len. Bên phải và bên trái của prostas có các căn phòng, một phòng gọi là "thalamos", phòng kia là "amphithalamos". Xung quanh các hàng cột là phòng ăn dùng hằng ngày, phòng ngủ và phòng cho gia nhân. Phấn này của ngôi nhà được gọi là "gynaeconitis".
[187] 3. Tiếp nối với những khu vực này là các dãy phòng rộng rãi hơn với những khoảng sân có hàng cột lộng lẫy hơn, được bao quanh bởi bốn hàng cột cao bằng nhau, hoặc hàng quay về hướng nam có các cột cao hơn các hàng còn lại. Khoảng sân có một hàng cột cao hơn như thế được gọi là sân kiểu Rhodian. Những căn phòng này có khoảng sân vào đẹp mắt với những cánh cửa trước uy nghi của riêng chúng; các hàng cột của sân được trang trí bằng vữa đánh bóng có hoa văn nổi và trơn, cùng trần gỗ giật cấp hình ô cờ; bên cạnh các hàng cột quay về hướng bắc là phòng ăn kiểu Cyzicene và phòng tranh; hướng đông là thư viện; hướng tây là phòng khách ngoài trời exedrae; và hướng nam là những căn phòng lớn hình vuông rộng rãi đến mức có thể dễ dàng kê bốn bộ trường kỷ ăn uống, đồng thời vẫn thừa chỗ để dọn dẹp và tổ chức các sinh hoạt giải trí.
4. Các buổi tiệc tối của nam giới diễn ra trong những căn phòng lớn này, bởi theo tập quán của người Hy Lạp, bà chủ nhà không tham gia. Ngược lại, những khoảng sân như vậy được gọi là khu vực của nam giới, vì ở đó đàn ông có thể sinh hoạt mà không bị phụ nữ làm phiền. Hơn nữa, những dãy phòng nhỏ được xây ở bên phải và bên trái, có cửa trước riêng cùng các phòng ăn và phòng ngủ phù hợp, nhờ đó khách từ phương xa tới không phải dẫn vào khu vực sân cột, mà được bố trí vào các căn phòng dành cho khách ấy.
Bởi khi người Hy Lạp trở nên xa hoa hơn và điều kiện sung túc hơn, họ bắt đầu chuẩn bị phòng ăn, phòng ngủ và kho dự trữ lương thực cho những vị khách phương xa của mình, và vào ngày đầu tiên, họ mời khách dùng bữa tối, rồi hôm sau gửi tặng gà, trứng, rau củ, trái cây cùng các sản vật đồng quê khác. Đây là lý do tại sao các họa sĩ gọi những bức tranh vẽ lại những vật phẩm gửi tặng khách là "xenia". Cứ thế, các gia chủ khi đi khách du phương cũng có cảm giác như đang ở nhà, bởi họ được tận hưởng sự riêng tư và tự do trong những căn phòng dành cho khách như vậy.
5. Nằm giữa hai khoảng sân có hàng cột và các phòng dành cho khách là lối đi gọi là "mesauloe", bởi chúng tọa lạc ở vị trí trung gian giữa hai khoảng sân; nhưng người của chúng ta lại gọi chúng là "andrones".
Tuy nhiên, đây là một điều rất kỳ lạ, vì thuật ngữ này hoàn toàn không phù hợp với cách dùng của cả người Hy Lạp lẫn người Latinh. Người Hy Lạp gọi những căn phòng lớn [188] nơi thường diễn ra các bữa tiệc tối của nam giới là ἁνδρωνεϛ, bởi phụ nữ không bước chân vào đó. Có những trường hợp tương tự khác như "xystus", "prothyrum", "telamones" và một vài từ loại khác. Vốn là một từ tiếng Hy Lạp, ξνστὁς có nghĩa là một hàng cột lớn nơi các vận động viên tập luyện vào mùa đông. Nhưng người của chúng ta lại dùng thuật ngữ "xysta" để chỉ những lối đi lộ thiên, mà người Hy Lạp gọi là παραδρομἱδες.
Mặt khác, πρὁθυρα trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là khoảng sân vào trước cửa trước; thế nhưng, chúng ta lại dùng thuật ngữ "prothyra" theo nghĩa từ διἁθυρα của người Hy Lạp.
[189] 6. Hơn nữa, những bức tượng hình người chống đỡ các thanh dầm hoặc gờ mái, chúng ta gọi là "telamones"—những lý do hay căn nguyên tại sao chúng được gọi như vậy không hề được tìm thấy trong bất kỳ câu chuyện nào—nhưng người Hy Lạp gọi chúng là ἁτλανες. Bởi Atlas được miêu tả trong truyền thuyết là kẻ nâng đỡ vòm trời vì nhờ trí tuệ sắc sảo và sự tài tình của mình, ông là người đầu tiên dạy cho loài người biết về quỹ đạo của mặt trời, mặt trăng và các quy luật chi phối sự chuyển động của tất cả các chòm sao. Do đó, để ghi nhận ân huệ này, các họa sĩ và nhà điêu khắc đã khắc họa ông đang nâng đỡ vòm trời, và các nữ thần Atlantides, những người con gái của ông, mà chúng ta gọi là "Vergiliae" và người Hy Lạp gọi là Πλειἁδες, được tôn vinh trên vòm trời giữa các chòm sao.
7. Tất cả những điều này, dẫu vậy, tôi không trình bày nhằm mục đích thay đổi thuật ngữ hay ngôn ngữ thông thường, mà tôi nghĩ rằng chúng cần được giải thích để các học giả được tường tận.
Giờ đây, tôi đã giải thích những cách thiết kế nhà cửa thông thường theo cả kiểu Ý lẫn tập quán của người Hy Lạp, đồng thời đã miêu tả, xét trên phương diện đối xứng, tỷ lệ của các phân loại khác nhau. Do đó, sau khi đã viết về vẻ đẹp và sự phù hợp của chúng, tiếp theo tôi sẽ giải thích, xét trên phương diện độ bền, cách thức xây dựng chúng ra sao để có thể trường tồn với thời gian mà không hề hư hại.
