Việc đốn gỗ nên tiến hành vào khoảng thời gian từ đầu mùa Thu cho đến khi gió Favonius bắt đầu thổi. Bởi vì vào mùa Xuân, tất cả các loài cây đều bước vào giai đoạn sinh sôi, dồn toàn bộ sinh lực tự nhiên để đâm chồi nảy lộc và kết trái hằng năm. Nhu cầu của mùa ấy khiến chúng trở nên trống rỗng và căng phồng, do đó trở nên yếu ớt và lỏng lẻo về mặt cấu trúc. Điều này cũng tương tự như phụ nữ mang thai. Cơ thể họ không được coi là hoàn toàn khỏe mạnh cho đến khi đứa trẻ cất tiếng khóc chào đời; vì thế, những nữ nô lệ mang thai khi đem bán thường không được bảo đảm là khỏe mạnh, bởi vì bào thai khi lớn lên trong cơ thể sẽ hút lấy những phần tinh túy nhất từ thức ăn của người mẹ làm dưỡng chất cho riêng mình, và do đó, khi thời điểm sinh nở đến gần, bào thai càng lớn mạnh bao nhiêu thì càng khiến cho cơ thể nuôi dưỡng nó trở nên kém săn chắc bấy nhiêu. Sau khi sinh con, thứ vốn trước đó được dùng để thúc đẩy sự phát triển của một sinh linh khác nay được giải phóng nhờ cuộc vượt cạn, và các mạch dẫn nay đã trống rỗng cùng rộng mở, cơ thể sẽ hấp thụ chúng bằng cách thu nhận lại các dịch chất, nhờ thế mà trở nên săn chắc và phục hồi lại sức mạnh tự nhiên vốn có trước đó.

Theo nguyên lý tương tự, khi hoa trái chín muồi vào mùa Thu, lá cây bắt đầu héo úa và cây cối, hút nhựa từ lòng đất qua hệ thống rễ, tự hồi phục và khôi phục lại kết cấu vững chắc như trước. Nhưng luồng không khí lạnh giá của mùa đông sẽ nén chặt và làm đông đặc chúng trong khoảng thời gian đã nêu ở trên. Do đó, nếu gỗ được đốn theo đúng nguyên lý và vào thời điểm đã nêu, nó sẽ đạt được độ chín muồi thích hợp.

Khi đốn cây, chúng ta nên chặt vào tận tâm gỗ, rồi để nguyên cây đứng như vậy để nhựa cây có thể rỉ ra từng giọt dọc theo toàn bộ thân cây. Bằng cách này, chất lỏng vô dụng ẩn bên trong sẽ chảy ra qua lớp dác gỗ thay vì bị ứ đọng lại và mục rữa bên trong, làm hỏng chất lượng của gỗ. Khi ấy, và chỉ khi ấy, khi cây đã ráo nước và nhựa không còn rỉ ra nữa, hãy tiến hành đốn hạ và khi đó nó sẽ đạt trạng thái hữu dụng cao nhất.

Điều này có thể thấy rõ qua trường hợp của cây ăn quả. Khi chúng được đục khoét ở phần gốc và tỉa cành vào đúng thời điểm, chúng sẽ tiết ra từ tâm gỗ qua các lỗ đục tất cả các chất dịch thừa thãi và gây mục nũa mà chúng chứa đựng, và nhờ thế quá trình rỉ nhựa này giúp chúng trở nên bền bỉ hơn. Nhưng khi dịch trong cây không có lối thoát, chúng sẽ tụ lại và thối rữa bên trong, làm cho thân cây bị rỗng ruột và trở nên vô tích sự. Do đó, nếu quá trình rỉ nhựa không làm kiệt quệ chúng khi chúng còn đang sống, thì chắc chắn rằng, nếu áp dụng nguyên lý tương tự khi đốn hạ để lấy gỗ, chúng sẽ tồn tại dài lâu và vô cùng hữu ích trong các công trình xây dựng.

Cây cối có chủng loại khác nhau và không giống nhau về đặc tính. Chẳng hạn như cây sồi, cây du, cây dương, cây bách, cây thông, và những loài khác thích hợp nhất dùng trong xây dựng. Cây sồi, ví dụ vậy, không có hiệu năng như cây thông, cây bách cũng không bằng cây du. Và đối với các loại cây khác, việc chúng không giống nhau là điều tự nhiên; nhưng mỗi loài riêng biệt lại có hiệu quả trong xây dựng, loài này theo cách này, loài kia theo cách khác, nhờ vào các đặc tính khác nhau trong thành phần cấu tạo của chúng.

Trước hết là cây thông: nó chứa rất nhiều không khí và lửa cùng với rất ít độ ẩm và thành phần đất, thế nên, vì các đặc tính tự nhiên thuộc nhóm nhẹ, nó không hề nặng. Do đó, cấu chất của nó vốn dĩ cứng cáp, nên không dễ bị uốn cong dưới tải trọng, và giữ được độ thẳng khi dùng làm khung nhà. Nhưng nó chứa quá nhiều nhiệt nên dễ sinh ra và nuôi dưỡng sự mục nát, điều này làm hỏng gỗ; và nó cũng bén lửa rất nhanh nhờ lượng không khí chứa trong thân, vốn rỗng xốp đến mức hút lấy lửa và tỏa ra ngọn lửa lớn.

Phần nằm gần mặt đất nhất trước khi cây bị đốn hạ sẽ hấp thụ độ ẩm qua bộ rễ từ vùng đất xung quanh và do đó không có mắt gỗ và rất "sạch". Nhưng phần phía trên, do chứa quá nhiều nhiệt, đã đâm cành vào không khí qua các mắt gỗ; và phần này, khi bị cắt cách mặt đất khoảng hai mươi feet rồi đem đẽo gọt, được gọi là "gỗ mắt" vì độ cứng và nhiều mắt của nó. Phần thấp nhất, sau khi cây bị đốn hạ và phần dác gỗ của nó đã bị loại bỏ, được chẻ thành bốn phần và chuẩn bị dùng cho thợ mộc, và do đó được gọi là "gỗ sạch".

Ngược lại, cây sồi, vì có dư dả thành phần đất trong cấu trúc và chứa rất ít độ ẩm, không khí cùng lửa, có thể tồn tại trong thời gian vô tận khi được chôn vùi trong các công trình ngầm. Do đó, khi tiếp xúc với độ ẩm, vì kết cấu của nó không lỏng lẻo và xốp, nó không thể hút chất lỏng nhờ tính săn chắc của mình, nhưng thay vào đó, nó lùi tránh độ ẩm, chống lại nó và bị cong vênh, từ đó tạo ra các vết nứt trong các công trình sử dụng loại gỗ này.

Sồi mùa đông, được cấu thành từ một lượng vừa phải của tất cả các nguyên tố, rất hữu ích trong xây dựng, nhưng khi ở nơi ẩm ướt, nó hút nước vào tận tâm qua các lỗ li ti, khi không khí và lửa bên trong bị đẩy ra bởi tác động của độ ẩm, và thế là nó mục nát. Sồi Thổ Nhĩ Kỳ và cây dẻ gai, cả hai đều chứa hỗn hợp độ ẩm, lửa và thành phần đất, cùng với rất nhiều không khí, do kết cấu xốp này mà hút độ ẩm vào tận tâm và nhanh chóng mục nát. Dương trắng và dương đen, cũng như liễu, đoạn, và cây trinh nữ, chứa dồi dào lửa và không khí, một lượng độ ẩm vừa phải, và chỉ một lượng nhỏ thành phần đất, được cấu thành từ một hỗn hợp tương đối nhẹ, và do đó chúng rất hữu ích nhờ độ cứng cáp. Mặc dù do có pha trộn thành phần đất nên chúng không cứng, nhưng kết cấu xốp lại khiến chúng có màu trắng sáng, và chúng là vật liệu tiện lợi dùng trong nghệ thuật chạm khắc.

Cây tổng quân (alder), mọc sát bên bờ sông và thoạt nhìn có vẻ hoàn toàn vô dụng làm vật liệu xây dựng, nhưng thực chất lại có những phẩm chất tuyệt vời. Nó được cấu thành từ một tỷ lệ rất lớn không khí và lửa, không nhiều thành phần đất, và chỉ một chút độ ẩm. Do đó, ở những vùng đầm lầy, những cọc gỗ tổng quân được đóng sát vào nhau bên dưới móng các công trình sẽ hút lấy phần nước mà bản chất chúng còn thiếu và tồn tại mãi mãi không mục rữa, nâng đỡ các công trình có trọng lượng khổng lồ và giữ cho chúng khỏi bị mục nát. Nhờ thế, một vật liệu thậm chí không thể tồn tại dù chỉ một chút ít trên mặt đất lại có thể bền bỉ lâu dài khi được ngâm trong độ ẩm.

Người ta có thể thấy rõ điều này nhất ở Ravenna; bởi vì ở đó tất cả các công trình, cả công cộng lẫn tư nhân, đều có những cọc gỗ loại này nằm bên dưới phần móng. Cây du và cây tần bì chứa một lượng rất lớn độ ẩm, tối thiểu không khí và lửa, và một lượng vừa phải thành phần đất trong cấu trúc của chúng. Khi được tạo hình để sử dụng trong xây dựng, chúng rất dẻo dai và vì không có độ cứng do trọng lượng độ ẩm bên trong, chúng rất nhanh uốn cong. Nhưng khi chúng khô đi theo thời gian, hoặc được để cho ráo nhựa và chết đứng ngoài trời, chúng trở nên cứng hơn, và nhờ độ dẻo dai ấy cung cấp một vật liệu chắc chắn để làm chốt dùng trong các mối nối và các khớp cấu trúc khác.

Cây trăn (hornbeam), có một lượng rất nhỏ lửa và thành phần đất trong cấu trúc, nhưng lại chiếm tỷ lệ rất lớn không khí và độ ẩm, là loại gỗ không dễ bị gãy và rất thuận tiện khi gia công. Do đó, người Hy Lạp gọi nó là "zygia", bởi vì họ dùng nó làm ách cho các loài vật kéo xe, và từ dùng cho cái ách trong ngôn ngữ của họ là ξυγἁ. Cây bách và cây thông cũng đáng kinh ngạc không kém; bởi vì mặc dù chúng chứa dồi dào độ ẩm hòa quyện với một lượng tương đương gồm tất cả các nguyên tố khác, và do đó dễ bị cong vênh khi sử dụng trong xây dựng do sự dư thừa độ ẩm này, nhưng chúng có thể được giữ gìn qua một thời gian dài mà không bị mục nát, bởi vì chất lỏng chứa bên trong thân cây có vị đắng mà tính chất cay nồng của nó ngăn cản sự xâm nhập của sự mục nát hoặc của những sinh vật nhỏ phá hoại. Do đó, các công trình làm bằng các loại gỗ này tồn tại trong một khoảng thời gian vô tận.

Cây tuyết tùng và cây bách xù có công dụng và phẩm chất tốt như nhau, nhưng trong khi cây bách và cây thông cho nhựa, thì từ cây tuyết tùng lại sản xuất ra một loại dầu gọi là dầu tuyết tùng. Sách vở cũng như những thứ khác được bôi loại dầu này sẽ không bị sâu bọ hay mục rữa tàn phá. Tán lá của loài cây này giống như lá cây bách nhưng thớ gỗ thẳng. Bức tượng nữ thần Diana trong ngôi đền ở Ephesus được làm bằng loại gỗ này, và cả trần nhà giật cấp ở đó cũng như ở tất cả các đền thờ nổi tiếng khác cũng vậy, bởi vì loại gỗ ấy tồn tại vĩnh cửu. Cây mọc chủ yếu ở Crete, châu Phi, và ở một số vùng của Syria.

Cây thông rụng lá (larch), chỉ được biết đến bởi cư dân các thị trấn bên bờ sông Po và vùng duyên hải Adriatic, không chỉ được bảo vệ khỏi sự mục nát và sâu mọt nhờ vị rất đắng của nhựa cây, mà còn không thể bén lửa hay tự bốc cháy, trừ khi giống như đá trong lò nung vôi, nó bị đốt cùng với các loại gỗ khác. Và ngay cả khi ấy nó cũng không bắt lửa hay tạo ra than hồng, mà sau một thời gian dài sẽ từ từ tiêu hủy. Điều này là do tỷ lệ các nguyên tố lửa và air rất nhỏ trong cấu trúc của nó, vốn là một khối đặc và vững chắc gồm độ ẩm và thành phần đất, sao cho nó không có các lỗ rỗng để ngọn lửa có thể luồn vào; nhưng nó đẩy lùi sức mạnh của lửa và không để cho bị tàn phá nhanh chóng bởi ngọn lửa ấy. Hơn nữa, trọng lượng của nó không cho phép nó nổi trên mặt nước, thế nên khi vận chuyển, nó được chất lên các boong tàu hoặc trên những chiếc bè làm bằng gỗ thông.

Thật đáng để biết loại gỗ này đã được phát hiện như thế nào. Vị Caesar thần thánh, khi đang cùng quân đội của mình ở vùng lân cận dãy Alps, và đã ra lệnh cho các thị trấn cung cấp lương thảo, cư dân của một thành trì kiên cố ở đó, gọi là Larignum, vì quá tin tưởng vào sức mạnh tự nhiên của hệ thống phòng thủ đã từ chối tuân theo mệnh lệnh của ông. Vì thế vị tướng bèn ra lệnh cho quân đội tiến hành tấn công. Trước cổng của thành trì này có một tòa tháp, được làm bằng những thân gỗ này đặt đan xen theo các hướng vuông góc với nhau, giống như một giàn hỏa táng, và được xây cao, để họ có thể đánh đuổi lực lượng tấn công bằng cách ném cọc và đá từ trên đỉnh xuống. Khi người ta quan sát thấy rằng họ không có thứ vũ khí tầm xa nào khác ngoài những cây cọc, và những thứ này không thể ném đi quá xa khỏi bức tường do trọng lượng nặng, lệnh liền được ban ra là hãy tiến lại gần và ném cácó bó củi cùng đuốc cháy vào công trình phụ trợ này. Binh lính đã nhanh chóng thu gom chúng lại.

Ngọn lửa nhanh chóng bén vào đống củi nằm xung quanh cấu trúc bằng gỗ ấy và, vút lên tận trời cao, khiến cho tất cả mọi người đều nghĩ rằng toàn bộ tòa tháp đã đổ sụp. Nhưng khi ngọn lửa đã cháy rụi và dịu xuống, và tòa tháp hiện ra hoàn toàn nguyên vẹn, Caesar trong sự kinh ngạc đã ra lệnh vây quanh nó bằng một hàng rào cọc, được xây dựng vượt ngoài tầm với của vũ khí tầm xa. Thế là cư dân thị trấn hoảng sợ đến mức phải đầu ra, và sau đó được hỏi rằng loài gỗ không bị lửa tàn phá ấy lấy từ đâu. Họ chỉ vào những cái cây thuộc loài đang được bàn đến, có rất nhiều ở vùng lân cận đó. Và thế là, vì thành trì ấy tên là Larignum, nên loài gỗ này được gọi là larch. Nó được vận chuyển theo ngả sông Po đến Ravenna, và có ở Fano, Pesaro, Ancona, cùng các thị trấn khác ở vùng lân cận đó. Nếu như có sẵn một phương pháp thuận tiện để vận chuyển vật liệu này đến Rome, nó sẽ vô cùng hữu ích trong xây dựng; dẫu không dùng cho các mục đích thông thường, thì ít nhất nếu các tấm ván dùng ở phần mái hiên chạy quanh các khu nhà được làm từ nó, các công trình sẽ được giải phóng khỏi mối nguy hiểm do lửa lan rộng sang, bởi vì những tấm ván như vậy không thể bắt lửa từ ngọn lửa hoặc từ than hồng, cũng không tự bốc cháy.

Lá của loài cây này giống như lá cây thông; gỗ từ chúng có chiều dài lớn, dễ gia công mộc giống như gỗ sạch của cây thông thường, và chứa một loại nhựa lỏng, có màu của mật ong xứ Attic, rất tốt cho những người bị bệnh lao.

Liên quan đến các loại gỗ khác nhau, ta nay đã giải thích chúng dường như được cấu thành từ những đặc tính tự nhiên nào, và chúng được sinh ra ra sao. Vấn đề còn lại cần xem xét là tại sao cây thông vùng cao, như cách gọi ở Rome, lại kém chất lượng hơn, trong khi cây thông vùng thấp lại vô cùng hữu ích trong xây dựng xét về độ bền; và hơn thế nữa là giải thích tại sao những phẩm chất xấu hoặc tốt của chúng dường như bắt nguồn từ những đặc điểm riêng có của vùng đất chúng sinh trưởng, để cho chủ đề này trở nên sáng tỏ hơn đối với những ai nghiên cứu về nó.